22- ناۋرىزعا قاراعان ءتۇنى بۇكىل حالىق قىدىر اتانىڭ كەلۋىن كۇتەدى. بۇل ءتۇندى «قىدىر ءتۇنى»، «ىرىس ءتۇنى» اتايدى.
قىدىر اتا - بۇكىل حالىقتىڭ قامقورى، ولارعا جاقسىلىق جاساۋشى، ىرىس، قۇت، نەسىبە اكەلۋشى، باقىت، بەرەكە، ءومىر سىيلاۋشى قاسيەت يەسى، كەمەڭگەر، اۋليە، كورىپكەل، جارىلقاۋشى قارت. ول ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىندە ءار ەلگە كەلىپ، ءار شاڭىراققا سوعىپ باتا بەرەدى دەگەن سەنىم بار. سوندىقتان ءار ءۇي قىدىر اتانىڭ جولىن كۇتىپ، وزدەرىنىڭ جانىن دا، ءتانىن دە، كيەر كيىم، ىدىسى مەن بۇيىمدارىن دا تازا ۇستاۋعا تىرىسادى. ءۇيدىڭ ءىشى-سىرتىن، قورا-قوپسىنى تازارتىپ، اعاش ەگىپ، وسىمدىككە سۋ قۇيادى. مۇسىلمان قاۋىمى مۇنداي ۇيگە قىدىر اتا تۇنەپ نەمەسە باتا بەرىپ كەتەدى دەپ تۇسىنگەن. «قىدىر قونعان»، «قىدىر دارىعان» دەگەن سوزدەر وسىندايدان شىققان.
تاريحشىلاردىڭ ايتۋىنشا، قىدىر اتانى اياز اتامەن، سانتا كلاۋسپەن شاتاستىرۋعا، وعان ۇقساتۋعا ەش بولمايدى. ءتىپتى، قىدىر اتانى بەينەلەۋگە دە بولمايتىن كورىنەدى.
«قىدىر اتا دەگەنىمىز - ميفتىك كەيىپكەر. ياعني، كوزگە كورىنبەيتىن، ادام قيالىندا ءومىر سۇرەتىن كيەلى ۇعىم. قازىر ناۋرىز مەيرامىندا قىدىر اتا بولىپ كيىندىرىپ، تەاترلاندىرىلعان وبرازدا شىعارۋ ادەتكە اينالدى. الايدا ونى ولاي سيپاتتاۋعا بولمايدى. قىدىر اتانىڭ ساحناعا شىعىپ باتا بەرۋى دە دۇرىس ەمەس. ول - ادام قيالىنداعى كەيىپكەر. حالقىمىز ونى تۇندە كەلەدى دەپ، قىدىر دارىتادى دەپ سەنگەن»، - دەيدى تاريحشى جانە ەتنولوگ، ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى احمەت توقتاباي.
ونىڭ ايتۋىنشا، قىدىر اتا - جيىنتىق وبراز. دەرەكسىز بەينە. ەسكى نانىم بويىنشا، ءاربىر نارسەنى ءوز يەسى مەن كيەسى بار. قۇت پەن داۋلەتتىڭ يەسى - قىدىر اتا. كەيبىر دەرەكتە جان-جانۋاردىڭ جەبەۋشىسى دەپ تە كورسەتىلەدى. ورتالىق ازيا حالىقتارى قىدىر اتانى جەر وڭدەۋشى، ەگىس القابىن ايالاۋشى، مول ءونىم بەرۋشى يە رەتىندە كورەدى.
«سوندىقتان مۇنداي ميفتىك وبرازدى شىنايى اداممەن بەينەلەۋ ابەستىك بولار ەدى»، - دەيدى تاريحشى.
massaget.kz