ەندەشە، ماعىنالى ءارى قىزىقتى جازبا جازۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ بىرنەشە كەڭەسىمىزدى وقىپ الىڭىز. ماقالانىڭ نە تۋرالى جازىلاتىنىن، نە ماقساتتا جازىلاتىنىن انىقتاپ الىڭىز. اۋديتوريانى انىقتاپ الۋ كەرەك. جازۋدان بۇرىن كىم ءۇشىن، قانشا جاستاعى وقىرمان ءۇشىن جازاتىنىڭىزدى انىقتاپ الىڭىز.
ماسەلەن، عىلىمي ماقالا مەن بالالارعا ارنالعان ماقالانى شاتاستىرماۋ كەرەك. اۋديتورياعا سايكەس، دايىندىعىڭىز دا وزگەرىپ وتىرۋى كەرەك. وقىرمانعا نە كەرەكتىگىن ىزدەڭىز. وقىرماندار نە تۋرالى بىلگىسى كەلەدى؟ ولار ىزدەگەن مالىمەتتى بەرۋگە ءسىزدىڭ ءبىلىم قورىڭىز جەتكىلىكتى مە؟
بۇل ارقىلى ماقالا جازۋعا سيۋجەت تابۋ وڭاي بولادى. ءبىراق ءوز ءبىلىم قورىڭىزبەن عانا شەكتەلمەي، جاڭا دەرەكتەر ىزدەپ، ولاردى مەڭگەرۋ ارقىلى پايدالى ماقالا جازا الاسىز.
جازاتىن ماقالاڭىز ەش جەردە تالقىلانباعان، جاڭا، وزەكتى بولسىن. ال ەگەر ءسىز جازعىڭىز كەلگەن تاقىرىپ جاۋىر بولسا، ونىڭ بەرىلۋ فورماتىن وزگەرتىڭىز، ياعني وزگە ءبىر قىرىنان بەرۋگە تىرىسىڭىز. بار دۇنيەنى قايتالاپ جازىپ شىعۋ ەمەس، ەڭ بولماعاندا سول اقپاراتتى تولىقتىرۋ ءسىزدىڭ ماقالاڭىزدىڭ وزەكتىلىگىن ارتتىرادى.
بۇل ارقىلى وقىرماننىڭ نازارىن اۋداراسىز ءارى ولار ءار جازعان ماقالاڭىزعا قايتا ورالىپ وقيتىنداي بولادى. جازاتىن تاقىرىبىڭىزدى وزگە ەشكىم، ەشقاشان جازباعان بولسىن. ماقالاعا وزگەشە رەڭك، جاڭا تۇرپات بەرىڭىز. تاقىرىپقا جاڭا ويلار قوسىڭىز. ءوز ۇسىنىستارىڭىزدى نەمەسە وزگە اۆتورلاردىڭ ماقالاسىندا جوق دەرەكتەردى قوسىڭىز.
بۇل - وقىرماننىڭ بۇگىنگى اقپارات تاسقىنىندا ءدال ءسىزدىڭ ماقالاڭىزدى تاڭداپ وقۋعا سەبەپ بولادى. قىزىقتىرا جازىڭىز. وقىرمان عانا ەمەس، جازىپ جاتقان تاقىرىپقا ءوزىڭىز دە اسا ۇلكەن ءمان بەرەتىنىڭىزدى كورسەتىڭىز. ءسىزدىڭ قىزىعۋشىلىعىڭىزدى كورگەن وقىرمان دا ءمان بەرە باستايدى. ءتىپتى وقىرماننىڭ وي قورىتۋىنا، ساراپتاۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىندەي ەتىپ جازىڭىز. تاڭدالعان تاقىرىپتى زەرتتەڭىز نەگىزدەرىن ءبىلىڭىز. جازعالى جاتقان ماقالاڭىزدىڭ جالپى سيپاتىن ويلاستىرىڭىز. بۇل ارقىلى كوپ تاقىرىپتىڭ ىشىندە اداسپاي، ايتقىڭىز كەلگەن ويدى جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بولادى.
ارينە، جازعىڭىز كەلگەن تاقىرىپ توڭىرەگىندە اقپارات بولماۋى مۇمكىن، سوندىقتان تاقىرىپتى بىلەتىن ادامداردان، گازەت- جۋرنالدان، ينتەرنەت باسىلىمدارىنان، كىتاپتاردان ىزدەپ، تاپقان جاعدايدا ولارعا سىلتەمە بەرۋ ارقىلى قولدانا الاسىز. مۇندا نازار اۋدارارلىق ءبىر ماسەلە - ءسىز تاپقان اقپارات نەگىزسىز، وتىرىك ءيا تولىق ەمەس بولىپ شىعۋى مۇمكىن.
سوندىقتان ىزدەۋدى جالعاستىرا ءتۇسىڭىز. سەنىمدى اقپارات كوزدەرىنە جۇگىنىڭىز. تالقىلاناتىن تاقىرىپتىڭ وڭ دا، تەرىس تە كوزقاراستارىن جيناقتاپ، ولاردى سالماقتاۋ ارقىلى ءسىز بۇل سالادا مامان بولا الاسىز. ارينە، دەرەكتەردى ينتەرنەتتەن تابۋ وڭاي. دەسە دە، مۇندا دا كورەگەندىك، تاپقىرلىق قاسيەتتەر كەرەك. اقپاراتتاردىڭ سىلتەمەسىنە ءوتىپ، عىلىمي دەرەكتەر مەن قاينارىن قاراستىرۋعا ەرىنبەڭىز. اقپاراتتى ءتۇرلى جولدارمەن بەرۋگە بولادى. تابىلعان اقپاراتتى ماتىندىك نۇسقادا ەمەس، كەستە، دياگرامما، سۋرەتتەرمەن دە بەرۋگە بولادى. باستىسى، وقىرمانعا اقپاراتتىڭ تۇسىنىكتى بولۋى ەكەنىن ەستەن شىعارماڭىز. ماقالانى جازىڭىز كولەمىن انىقتاپ الىڭىز. جازبانى قاي باسىلىمعا بەرەتىنىڭىزگە بايلانىستى ءسوز سانىن، قانشا پاراق جازاتىنىڭىزدى ويلاستىرىپ الىڭىز. تاقىرىپتى اشا ءتۇسۋ ءۇشىن قانشالىقتى كوپ جازۋىڭىز كەرەكتىگىن انىقتاڭىز. ماقالانىڭ جوسپارى جازۋ الدىندا ونىڭ نەدەن باستالىپ، قالاي اياقتالاتىنىن، نەگىزگى بولىمدە قانداي ماسەلە ايتىلاتىنىن بەلگىلەپ الىڭىز. ەگەر جوسپار قۇراتىن بولساڭىز، ماقالانىڭ قاي بولىمىندە كومپوزيتسيالىق قاتە بارىن، قاي بولىمىندەگى دەرەكتى تولىقتىرۋ كەرەكتىگىن بىلە الاتىن بولاسىز. جازۋ ستيلىنە، قۇرىلىمىنا ۋاقىت ءبولىڭىز.
ماسەلەن، ماقالا مازمۇنى بالالار تۋرالى بولسا، وندا ارحايزم، تەرمين سوزدەر قوسۋدىڭ رەتى جوق. ال عىلىمي ماقالادا اقپاراتتى اۋىزەكى سوزبەن جەتكىزە المايسىز. بۇل ءۇشىن اۋديتوريانىڭ جاسى مەن كوڭىل- كۇيىنە نازار اۋدارىڭىز. مىسالى، گازەتكە شىعاتىن ماقالا بايانداۋ فورماسىندا، تىم عىلىمي ەمەس بولۋى كەرەك. ءبىراق اۋىزەكى سوزدەردى پايدالانباۋ كەرەك. عىلىمي ماقالا ەسسە فورماتىندا 5 پاراگرافتان تۇراتىن عىلىمي تىلدە جازىلادى.
بولاتبەك مۇحتاروۆ، «الاش ايناسى» گازەتىنىڭ اقپارات ءبولىمىنىڭ رەداكتورى:
بۇگىنگى جۋرناليستيكادا ماقالا نەمەسە اقپارات دەپ ەشنارسەنى ءبولۋدىڭ قاجەتى جوق. شارتتى تۇردە بولماسا. جازىلاتىن نارسەنىڭ بولعان وقيعامەن، جاعدايمەن بايلانىسى بار، ماسەلەنىڭ كوتەرىلەتىن سەبەبى بار. ءدال وسى سەبەپ پەن سوعان قاتىستى جاڭا مالىمەت - تاقىرىپ. ال قالاي ساۋاتتى جازۋ - بولەك اڭگىمە. ەڭ باستىسى، تۇسىنىكتى، ءارى ساۋاتتى جازۋ. بۇدان اقپارات جەتكىزۋشى وقىرماننىڭ سەنىمىنە يە بولادى. اقپاراتتى جازعاندا بەيتاراپ بولۋ - قاعيدا. جەتكىزۋشى عانا بولۋىڭ كەرەك. ەڭ بولماعاندا، ءوز مۇددەڭ جاسىرىن تۇرۋى ءتيىس. اقپاراتتى ەلدەن ەرەكشە بولۋعا تىرىسىپ جازۋ ماقسات ەمەس. ەرەكشەلىگىڭدى كاسىپقويلار باسقا نارسەلەردەن- اق بايقايدى.
ماقالانى وڭدەڭىز ماقالانى جاريالاۋدان بۇرىن، قايتا وقىپ شىعىپ، وڭدەۋ كەرەك. ەگەر ۋاقىتىڭىز بولسا، ءبىر كۇننەن كەيىن جاڭا دەممەن وقىپ، تۇزەتكەنىڭىز ءجون. وسى ارقىلى ماقالانىڭ قالاي جازعىڭىز كەلگەنىن جانە قالاي جازىپ شىققانىڭىزدى سالىستىرىپ، ايىرماشىلىعىن بايقايسىز. كوپ جاعدايدا ماقالانى داۋىستاپ وقىپ كورۋ كەرەك. سوندا كەيبىر ءسوز تىركەستەرى مەن سويلەم قۇرىلىمىنىڭ قاتەسىن تۇزەي الاسىز.
ماتىندەگى ورفوگرافيالىق جانە گرامماتيكالىق قاتەلەردى تۇزەتىڭىز. بۇدان كەيىن ماقالانىڭ جالپى قۇرىلىمى دۇرىس تۇرعانىنا كوز جەتكىزىڭىز. ءمان- ماعىنا لوگيكالىق تىزبەكتە دۇرىس ورنالاسقان با؟ اقپاراتپەن مۇلدەم تانىس ەمەس وقىرمانعا ءبارى دە تۇسىنىكتى بولسىن. ماقالادا ءبىر- بىرىنە قايشى كەلەتىن پىكىر مەن قاتە دەرەكتەردىڭ جوقتىعىن قاداعالاڭىز. ەگەر ماقالا كوڭىل كونشىتپەسە، بەلگىلى ءبىر تاراۋلارىن يا تۇگەلدەي جۇمىستى قايتا جازىپ شىعىڭىز. ماقالا وزىڭىزگە ۇناماي جاتسا، ماقالاڭىزدى بارىنشا تالاپ- جىگەرىڭىزدى اياماي قايتا ءبىر قاراستىرىپ كورىڭىز. ماقالانى قىزىقتى ەتىڭىز.
ماتىنگە سۋرەت، دياگرامما، ۆيدەو، اۋديو ماتەريالدار قوسىڭىز. وسى ارقىلى ماقالانى تۇسىنىكتى ءارى وقۋعا جەڭىل ەتەسىز. ماقالانى جاريالاڭىز جۇمىستى اياقتاعان سوڭ ماقالانى جاريالايسىز، ءبىراق ماسەلە مۇنىمەن بىتكەن جوق. ۇنەمى ىلىك ىزدەپ وتىراتىن ترولدەردىڭ پىكىرىن ەلەمەڭىز. ءسىزدىڭ جازعان ەڭبەگىڭىزدىڭ قۇنى كوك تيىن بولىپ تا كورۋى مۇمكىن. ماقالا بارىنە بىردەي ۇنامايتىنىن ەسكەرىڭىز. كەڭەستەر: بەلگىلى ءبىر شەكتەۋلەرگە ۇرىنباس ءۇشىن جوسپاردى قۇرماۋعا دا بولادى؛ ءسىزدىڭ جازۋشىلىق رەپۋتاتسياڭىز ماڭىزدى. سول ءۇشىن قاتە اقپارات تاراتۋمەن نەمەسە پلاگياتپەن اينالىسپاڭىز. دەرەككوزدى كورسەتىپ، سىلتەمە بەرمەيتىن بولساڭىز، وقىرماننىڭ الدىنداعى ابىرويىڭىزدى جوعالتاسىز. ەگەر جۋرناليستىك كاسىبي بىلىگىڭىز بولماسا، بەلگىلى ءبىر تاقىرىپتا تۇجىرىم ايتۋعا بولمايدى. رەداكتورلىق مىنبەر مەن قانداي دا ءبىر سالادا مامان بولىپ پىكىر بىلدىرۋگە اسىقپاڭىز. قاراپايىم تاقىرىپتاردان باستاعانىڭىز ءجون. ماسەلەن، جاڭالىق، ءسان، ونەر، ساياحات سياقتى تاقىرىپتار.
قانداي باسىلىم بولماسىن، ءسىزدىڭ ماقالاڭىزدى تۇگەلدەي وڭدەپ تاستاۋى مۇمكىن. مۇندا سالقىنقاندىلىق تانىتىپ، نەلىكتەن وزگەرىس پەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەنىن انىقتاڭىز. ماقالانى دەر كەزىندە جازۋ كەرەك. وزەكتىلىگىنەن ايىرىلعان اقپارات قۇندى ەمەس. ينتەرنەت بەتىنەن ماقالا جازۋ تۋراسىنداعى اقىل- كەڭەستەردى ىزدەستىرىپ كورىڭىز. ماقالا جازۋ بارىسىندا ءاربىر ءسوز، سويلەمگە اسا ءمان بەرەتىن بولساڭىز، كەيىن قايتا ءبىر وڭدەپ شىعۋعا ۋاقىت جوعالتپايسىز. ماقالاڭىزدى نەلىكتەن، قاشان، قالاي جازعانىڭىزعا جاۋاپ ىزدەڭىز.
Massaget.kz