ەل ەلگە قوسىلسا - قۇت
«ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرىپ وتىرعان ءتورت وبلىستىڭ اراسىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋ بويىنشا كوشباسشى ءوڭىر بولىپ تابىلادى. كوشىپ كەلگەن 24 مىڭ ازاماتتىڭ 38 پايىزى قىزىلجار وڭىرىنە تۇراقتاعان. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى ەرىك سۇلتانوۆ، ءالىمجان قۇرتايەۆ جانە دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ وڭىردە «ەڭبەك» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىمەن تانىستى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاني نىعىمەتوۆتىڭ بايانداۋىنشا، «ەڭبەك» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلا باستاعاننان بەرى قىزىلجار وڭىرىنە جۇمىس كۇشى كوپ ايماقتاردان 9 مىڭنان استام ادام قونىس اۋداردى. بيىل كەلگەندەردىڭ سانى - 2347 ادام. ەڭبەككە جارامدى 4302 ادامنىڭ 3871 ءى، ياعني 90 پايىزى جۇمىسپەن قامتىلعان. كوشىپ كەلگەندەردىڭ 32 پايىزىنىڭ قولىندا ديپلومى بولماعاندىقتان، ولاردى جۇمىسقا تۇرعىزۋ ماسەلەسىندە قيىندىقتار بار. ماماندىقتارى بولماعان سوڭ 25 پايىزى ەڭبەكاقىسى از جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر.
كەلگەندەردىڭ 93 پايىزى وسى وڭىرگە تاستاي باتىپ، سۋداي سىڭسە، 612 ءسى كەلگەن جاعىنا قايتادان كەتىپ قالعان. ولاردىڭ تۇراقتاماۋىنا وتباسى ماسەلەلەرى، دەنساۋلىعى، بۇرىنعى كرەديتتەرى جانە كليماتتىق جاعداي سەبەپ بولعان.
«سەرپىن» باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ سولتۇستىك وڭىردە تۇراقتاماۋ سەبەبىن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاستاردىڭ بۇل وڭىردە جاقىن تۋىستارىنىڭ، قولجەتىمدى باسپانانىڭ، الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ جوقتىعىمەن جانە تابيعات ەرەكشەلىكتەرىمەن بايلانىستىردى. عاني ساقتاعان ۇلى «سەرپىن» باعدارلاماسىنا تەك اۋىلدىق قانا ەمەس، سونىمەن قاتار قالالىق جاستاردى دا قاتىستىرۋ، وقۋىن تامامداعان سوڭ باسپانا جالداۋ جانە كوممۋنالدىق قىزمەت اقىسىن تولەۋ ءۇشىن ماتەريالدىق كومەك كورسەتۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى. سونىمەن قاتار بيىلدان باستاپ ورتا ارناۋلى ءبىلىم وشاقتارىنا «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىنشا ستۋدەنت قابىلداۋ توقتاتىلعانىن، ەندى تەك باكالاۆر دارەجەسىنە عانا جاستار قابىلداناتىنىن جەتكىزدى.
«ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ 88 پايىزىنىڭ بۇعان دەيىن باسپاناسى بولماعاندىقتان، وبلىستىڭ الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ كەشەندى جوسپارىنا ولارعا جاڭا تۇرعىن ءۇي بەرۋ جونىندەگى ءىس- شارالار ەنگىزىلدى. بۇگىنگى كۇنى قونىس اۋدارعان 2658 وتباسىنىڭ 904 ءى جاڭا تۇرعىن ۇيدە، 937 ءسى - قايتالاما نارىقتا جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيدە تۇرىپ جاتىر. 661 ءى قايتالاما نارىقتان تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ بويىنشا سۋبسيديالار ەسەبىنەن، 71 ءى ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن ساتىپ العان، 135 وتباسىنا جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن تۇرعىن ءۇي بەرىلگەن. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆتىڭ ايتۋىنشا، ەكى جىل ىشىندە اۋىلدىق جەرلەردە 1 مىڭنان استام ءۇي سالىنعان.
«بۇل باعدارلامانىڭ وبلىس ەكونوميكاسى ءۇشىن ماڭىزى زور. جوبانىڭ ارقاسىندا كادر تاپشىلىعى مەن كوشى- قون ماسەلەسى بىرتىندەپ شەشىلىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا دا جوسپارلى جۇمىس جالعاسادى»- دەدى ءوڭىر باسشىسى.
جيىن بارىسىندا قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداپ، تۇرعىن ۇيمەن جانە جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتكەن «اقسەلەۋ»، «پرەكراسنوە»، «نوعايباي» شارۋاشىلىقتارىنىڭ وڭ تاجىريبەسى ورتاعا سالىندى.
شەشىمىن كۇتكەن ماسەلە كوپ
سونىمەن قاتار سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا وزگە مەملەكەتتەردەن قانداستارىمىز دا كوشىپ كەلىپ جاتىر. 2016 -جىلدان بەرى وڭىرگە 227 قانداستار وتباسى كەلگەن. ولارعا دا ءۇي بەرىلىپ، دەمەۋشىلىك كومەك كورسەتىلدى. بيىل قىركۇيەك ايىندا يران يسلام رەسپۋبليكاسىنان كوشىپ كەلگەن 50 ادامعا قازاقستان ازاماتتىعىن بەرىپ، كۆوتاعا ەنگىزۋ ءۇشىن ءتيىستى زاڭناماعا وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىرعان كورىنەدى.
«بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ىشكى ىستەر، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرىنە سۇراۋ جولداندى. وسى ماسەلەگە دەپۋتاتتاردىڭ دا قاتىسۋى ورىندى بولار ەدى. ويتكەنى بۇل ماسەلە زاڭدى شەشىمىن تابۋى كەرەك»، - دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاني ساقتاعان ۇلى.
ونىڭ پىكىرىنشە، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلار ءۇشىن قوسىمشا كريتەرييلەر ەنگىزگەنى ءجون.
«بىرىنشىدەن، باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ كرەديت بويىنشا بەرەشەكتەرى بولماۋى، شىعۋ وڭىرىندە كەم دەگەندە 3 جىل تۇرۋى، جوعارى جانە ورتا ارنايى ءبىلىمىنىڭ بولۋى ءتيىس. ەكىنشىدەن، سولتۇستىككە قونىس اۋدارۋ ماسەلەسى بويىنشا اقپاراتتىق قولداۋ كورسەتەتىن مەملەكەتتىك نىسانداعى ورتالىقتار قۇرۋ قاجەت. كليماتتىق ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ، وسى بەيىمدەۋ ورتالىقتارى وتباسىلاردى جاڭا ومىرگە جانە كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇرگىزۋدىڭ جاڭا جاعدايلارىنا دايىنداۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىن ايقىنداۋ كەرەك»، - دەدى عاني نىعىمەتوۆ.
وبلىسىشىلىك قونىس اۋدارۋشىلارعا دا قولداۋ قاجەت
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى، «ءوڭىر» دەپۋتتاتىق توبىنىڭ مۇشەسى ءالىمجان قۇرتايەۆ «ەڭبەك» باعدارلاماسى بيىلعى جىلى اياقتالاتىنىن ايتىپ، قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسى كەلەسى جىلدان باستاپ «قۋاتتى وڭىرلەر - ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى» جوباسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىنىنا توقتالدى. سونداي- اق سەناتور قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسى ءوز تيىمدىلىگىن ءسوزسىز دالەلدەگەنىن ايتىپ، كۆوتا سانىن 5-6 ەسەگە ارتتىرۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنا ارنالعان جەر تەلىمدەرىن ءبولۋ، نەسيەسى بار ازاماتتارعا كانيكۋل بەرۋ، مەكتەپ قۇرىلىسىن وڭتايلاندىرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى.
سەنات دەپۋتاتى ءالىمجان سەيىتجان ۇلى تۇركىستان وبلىسىندا سابيلەردىڭ تۋۋ كورسەتكىشىنە وراي جىلىنا 40 مەكتەپ سالۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىرسا، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ءبىر جىلدىڭ ىشىندە بالا سانىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە بايلانىستى 40 مەكتەپ جابىلعانىن قىنجىلا جەتكىزدى. سونىمەن قاتار حالىق قالاۋلىسى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋداعى وڭ تاجىريبەسىنە جاقسى باعا بەرىپ، وزگە وڭىرلەرگە مودەلدىك ايماق رەتىندە كورسەتۋدى ۇسىندى. ونىڭ ارىپتەسى ەرىك حامزين «ەڭبەك» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋداعى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ مازمۇندى جۇمىسى كوڭىلدەن شىققاندىقتان، جۇمىس كەڭەسىن ءدال وسى وڭىردە وتكىزىپ وتىرعاندىقتارىن اتاپ ايتتى.
سونىمەن قاتار سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا «اسار» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ ماسەلەسى دە كوتەرىلدى. بۇل جوبانى قازاقتاردىڭ دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىعى 2018 -جىلى قولعا العان. قاۋىمداستىق ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، ءقازىردىڭ وزىندە 1860 جاس وتباسى سولتۇستىك وڭىرگە كوشىپ كەلۋگە ءازىر. جوبا اياسىندا جاڭادان سالىناتىن شاعىن اۋدانعا مەملەكەت تاراپىنان تەك جول جانە ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردى تارتۋ عانا تالاپ ەتىلەدى. قونىس اۋدارۋشىلار تۇرعىن ءۇيدى ءوز قارجىسى ەسەبىنەن سالادى.
جەرگىلىكتى بيلىك حالىق قالاۋلىلارىنا كەلەسى جىلدان باستاپ قولعا الىناتىن «قۋاتتى وڭىرلەر - ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى» جوباسى اياسىندا وبلىسىشىلىك قونىس اۋدارۋشىلارعا دا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتۋ تۋرالى بازىناسىن جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ بولاشاعى جوق اۋىلدارىنا كوشىپ بارعان جەرلەستەر دە باسپانامەن، باسقا دا جەڭىلدىكتەرمەن قامتىلۋى ءتيىس. بۇل وزگەرىستەر بارشاعا تەڭ جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋگە جانە حالىقتى بىركەلى قونىستاندىرۋعا، جەر تاپشىلىعى ماسەلەسىنەن وڭتايلى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرمەك.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن مەيماندار پەتروپاۆل قالاسىندا سالىنىپ جاتقان الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسى بارىسىمەن، جاڭادان اشىلعان كاسىپورىنداردىڭ جانە جاڭا شاعىن اۋداندارعا ينفراقۇرىلىم تارتۋ جۇمىسىمەن تانىستى.
aikyn.kz
روزا شاكەن