ارال تەڭىزىنىڭ تۇبىنە سەكسەۋىل ەگىلەدى
ىلە- بالقاش قورىعىندا جينالعان تۇقىم ارال تەڭىزىنىڭ تارتىلىپ كەتكەن تۇبىنە ەگىلەدى. وڭتۇستىك بالقاش وڭىرىندە ورنالاسقان قورىق تۇران جولبارىسىن قايتا جەرسىندىرۋ جوباسى اياسىندا قۇرىلعان. مۇندا اۋقىمدى سەكسەۋىل ورمانى دا بار. قىزىل كىتاپقا ەنگەن وسىمدىكتى وزگە اۋماقتا ءوسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ۋاقىت كورسەتپەك.
وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەگىندە پرەزيدەنت قاسىم- جومارت توقايەۆ ەل اۋماعىنا جاسىل جەلەك ەگۋدىڭ اۋقىمدى باعدارلاماسىن جاريالادى. قازاقستاندا ءتورت جىلدا 2 ميلليارد اعاش وتىرعىزۋ جوسپارلانعان. باعدارلامادا تارتىلىپ قالعان ارال تەڭىزىنىڭ تۇبىنە سەكسەۋىل ەگۋ دە قاراستىرىلعان. بۇل توپىراقتى نىعايتۋ جانە ورتالىق ازيا ايماعىنا جايىلعان «تۇزدى داۋىلدار» سانىن ازايتۋ ءۇشىن قاجەت.
عاني تۇرىقبايەۆ، رەسپۋبليكالىق ورمان سەلەكتسيالىق تۇقىم ءوسىرۋ ورتالىعى وڭتۇستىك- شىعىس ايماق وكىلى:
- ورمان القابىن انىقتاۋ بارىسىندا ورماننان تۇقىم جينالاتىن ۋچاسكەنى انىقتاعاننان كەيىن ول ۋچاسكەدەن ۇلگى الىنىپ، ول ارنايى زەرتحاناعا تەكسەرۋگە جىبەرىلەدى. زەرتحانانىڭ بەرىلگەن سىنىپ ساپاسىنا سايكەس، ءبىرىنشى، ەكىنشى، ءۇشىنشى كلاسس نەمەسە سەبۋگە بولمايدى دەگەن انىقتاما بەرىلەدى. سەكسەۋىل تۇقىمدارى ارال تەڭىزىنە ارنايى تەحنيكامەن جابدىقتالعان ۇشاقتار ارقىلى شاشىلادى. بۇل تەحنولوگيا كەڭەس وداعى كەزىندە قولدانىلعان، ءبىراق ەلىمىزدە بۇل ءادىس ۇمىت قالعان. سەكسەۋىل ەگۋ «قازاۋەورمانقورعاۋ» مەكەمەسىنە تاپسىرىلىپتى. جوبا ءۇشىن ا ن-2 ءتيپتى 4 ۇشاقتى پايدالانۋ جوسپارلانۋدا. ءبىراق الدىمەن جەتكىلىكتى تۇقىم جيناۋ كەرەك.
جانىبەك جۇبانيازوۆ، مەملەكەتتىك «ىلە- بالقاش! تابيعي قورىعىنىڭ باس ديرەكتورى:
- بيىل وتە قاتتى قۇرعاقشىلىق بولدى. سوندىقتان تۇقىمنىڭ شىعىمدىلىعى وتە تومەن. ءبىراق نەگىزىنەن قورىقتىڭ باسىم اۋماعى سەكسەۋىل بولعاندىقتان، قاجەتتى تۇقىمدى جينادىق. ءبىراق باسقا ايماقتاردا مەنىڭ بىلۋىمشە، ونىمدىلىگى وتە تومەن. سەكسەۋىل وتە باياۋ وسەتىن وسىمدىك. ماسەلەن، ارال تەڭىزىنىڭ تۇبىنە تۇقىمى سەبىلسە، شامامەن 2030 نەمەسە 2040 -جىلدارى سەكسەۋىل ورمانى پايدا بولادى. ءبىراق جاس بۇتاسىنىڭ تامىرى مىعىم. سوندىقتان توپىراقتى جەل ەروزياسىنان ساقتايدى. قاجەتتى تۇقىم كولەمىن جيناۋ ءۇشىن ءبىر اي ۋاقىت كەتكەن.
عاني تۇرىقبايەۆ، رەسپۋبليكالىق ورمان سەلەكتسيالىق تۇقىم ءوسىرۋ ورتالىعى وڭتۇستىك- شىعىس ايماق وكىلى:
- سەكسەۋىل اعاشتارى بۇل تەز سىنىپ كەتەتىن اعاش. سوندىقتان دا بۇل اعاشتىڭ بۇتاعىن سىندىرۋعا تىيىم سالىنعان. بۇل جەردە ارنايى جايىلعان پالاتكالارعا نەمەسە قاپتارعا قاعۋ ارقىلى عانا تۇسىرۋگە رۇقسات ەتىلەدى. جينالعان تۇقىم ماتەريالدارى ارنايى تورلاردان، ارنايى وڭدەۋدەن وتكىزىلىپ، تازالانىپ سودان سوڭ سەبۋگە جىبەرىلەدى. قىزىلوردا وبلىسىنا جونەلتۋ ءۇشىن 14 جارىم توننا سەكسەۋىل تۇقىمى دايىندالدى. ەگەر اۋا رايى مۇمكىندىك بەرسە، تاعى جينالىپ، جونەلتىلەدى. جوسپار بويىنشا ارال تەڭىزىنە سەكسەۋىل تۇقىمىن سەبۋ بيىل جەلتوقسان ايىنىڭ باسىندا باستالۋى ءتيىس.
اۆتورلارى: گۇلجان كولەن قىزى، گريگوري بەدەنكو، ابەن نارىنبايەۆ
www.24.kz