«مەملەكەت باسشىسى 2020 -جىلعى جولداۋىندا قىلمىستىق پروتسەستىڭ ءۇش بۋىندى مودەلىندە پروكۋرور قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارى جيناعان دالەلدەرگە تاۋەلسىز باعا بەرۋى ءتيىس دەپ اتاپ كەتكەن. سول سەبەپتى ءۇش بۋىندى مودەلگە كوشۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە پروكۋرورعا ايىپتاۋ اكتىسىن ءوزى تولتىرۋ قۇقىعىن بەرۋ ۇسىنىلادى. پركۋرور كۇدىكتىنىڭ ارەكەتىنە جينالعان دالەلدەر نەگىزىندە تولىق ءارى تاۋەلسىز باعا بەرە وتىرىپ، سارالاۋ جاسايتىن بولادى. ايىپتاۋ اكتىسىندە كۇدىكتىگە قانداي ايىپ تاعىلعانى، قىلمىستى قالاي جاساعانى، جاساۋ سەبەپتەرى، سالدارى، كىناسىن راستايتىن ءمان- جايلار، سونداي- اق قىلمىستىڭ قانداي باپپەن سارالانىپ وتىرعانى كورسەتىلەدى. مۇنداي ءتارتىپ الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ تاجىريبەسىندە دە بار»، - دەدى ق ر باس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى اسەت شىنداليەۆ.
زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى مىنالار:
1. ايىپتاۋ اكتىسىن جاساۋدا پروكۋرورعا كەزەڭ- كەزەڭمەن بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
اتاپ ايتقاندا، 2022 -جىلدان باستاپ ءبىرقاتار اسا اۋىر قىلمىستار، 2023 -جىلدان سىبايلاس جەمقورلىق بويىنشا ىستەر، ال 2024 -جىلدان باستاپ بارلىق ىستەر بويىنشا ەنگىزىلمەك. تەرگەۋشىنىڭ ەسەبىندە تەرگەۋ ناتيجەلەرى تۋرالى قىسقاشا تۇجىرىمدار عانا بولادى. جينالعان دالەلدەرگە تالداۋ جاسالمايدى. بارلىق سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋگە قورىتىندى بەرەتىن تۇپكىلىكتى قۇجات - ول پروكۋروردىڭ كەڭەيتىلگەن ايىپتاۋ اكتىسى بولىپ سانالادى. ول قۇجاتتا پروكۋرور جينالعان دالەلدەرگە تالداۋ جاسايدى جانە باعا بەرەدى، قىلمىستىق ءىستى سوتقا جولداۋ تۋرالى ماسەلەنى شەشەدى. بۇل وكىلەتتىك پروكۋروردىڭ مەملەكەت اتىنان قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق فۋنكتسياسىنان تارايدى.
2. انىقتاۋ جانە جەدەلدەتىلگەن تەرگەۋدى حاتتامامەن اياقتاۋ ۇسىنىلادى. وسىنداي ساناتتاعى ىستەر بويىنشا ۇلكەن ايىپتاۋ اكتىسىنىڭ ورنىنا قىسقاشا حاتتاما جاسالادى. ونى پروكۋرور بەكىتىپ، ءىستى جولدايتىن بولادى.
3. قىلمىستىق تەرىس قىلىق تۋرالى ىستەر بويىنشا تەرگەۋ ءراسىمىن بارىنشا جەڭىلدەتۋ ۇسىنىلادى. اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق ىستەر سياقتى ءبىر حاتتامادا بىرنەشە پروتسەستىك شەشىمدەر مەن ارەكەتتەر بەكىتىلمەك.
4. جوبادا تەرگەۋدى جىلدامداتۋ ءۇشىن تەرگەۋشى پروكۋروردىڭ كەلسىمىنسىز كۇدىكتىدەن جاۋاپ الۋى مۇمكىندىگى كوزدەلگەن. مىسالى، ادام ەلدى مەكەننەن الىس جەردە ۇستالدى. ال تەرگەۋشى تەز ارادا دالەلدى بەكىتۋى ءتيىس. مۇنداي جاعدايدا تەرگەۋشى الدىمەن كۇدىكتىدەن جاۋاپ الىپ، سوسىن پروكۋرورعا ماتەريالدى كەلىسىم الۋعا جىبەرەدى.
5. سوت ساتىلارىندا ىستەردى قاراۋعا بايلانىستى تۇزەتۋلەر بار. ءبىرىنشى ساتىداعى سوت ءوز شەشىمىندە تەحنيكالىق قاتە جىبەرسە، وندا ونى قوسىمشا قاۋلىسىمەن ءوزى تۇزەتە الاتىن بولادى. قازىر سوت اكتىسىندە ونشا ماڭىزدى ەمەس قاتە بولسا، ول اپەللياتسيالىق ساتىدا تۇزەتىلەدى. بۇل تاراپتاردىڭ ۋاقىتىن الادى، اكتىنىڭ كۇشىنە ەنۋ مەرزىمىن كەشىكتىرەدى، ونىڭ ۇستىنە سوت رەسۋرستارى كەتەدى. كۇشىنە ەنگەن اكتىلەرىن كاسساتسيادا قايتا قاراۋ تۋرالى وتىنىشتەرى القالى تۇردە ءۇش سۋديا زەردەلەيتىن بولادى. بۇل تالاپتار دالەلدەردى تەكسەرۋدى ءادىل ەتۋگە باعىتتالعان. جوعارعى سوتتىڭ تومەنگى سوتتاردىڭ اكتىلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ نەگىزدەرىنىڭ ءتىزىمى ەنگىزىلەدى.
اۆتور: رۋسلان عابباسوۆ