داۋرەن ابايەۆ: التىن وردا - قازاق تاريحىنىڭ ەڭ نەگىزگى تاراۋى

فوتو: None
نۇر-سۇلتان. قازاقپارات - ەلوردادا وتكەن «ۇلىق ۇلىس - التىن وردا: باستاۋى، تاريحى جانە مۇراسى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي- تاجىريبەلىك كونفەرەنسيادا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى جەتكشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى داۋرەن ابايەۆ التىن وردانى قازاق تاريحىنىڭ ەڭ نەگىزگى تاراۋىنا تەڭەدى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.

ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا وتكەن حالىقارالىق شاراعا ا ق ش، ۋكراينا، وزبەكستان، قىرعىزستان، تاتارستان جانە رەسەي مەملەكەتتەرىنەن تاريحشىلار مەن زەرتتەۋشىلەر قاتىسىپ، پىكىر الماستى. جيىندى پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى داۋرەن ابايەۆ قۇتتىقتاۋ سوزىمەن اشتى.

«ەگەر حالىقتىڭ تۇتاس تاريحىن قالىڭ كىتاپقا تەڭەسەك، سونىڭ ىشىندە وتە ماڭىزدى تاراۋى بولادى. ول تاراۋ بولماسا كىتاپتىڭ مازمۇنى جوعالۋى مۇمكىن. ۇلىق ۇلىس - ءتول تاريحىمىزدىڭ وسىنداي ماڭىزدى تاراۋى. دالالىق ريمگە اينالعان ۇلى يمپەريا، ءارتۇرلى تىلدە سويلەپ، ءارقيلى ءدىن ۇستاناتىن كوپتەگەن حالىقتى ءبىر شاڭىراق استىنا بىرىكتىرىپ، وزىق مادەنيەتتى دۇنيەگە اكەلدى. ونىڭ داۋىرلەگەن تۇسىندا قازاق حالقىنىڭ ەتنوگەنەزدىك پورترەتى قالىپتاستى. التىن وردا ۋاقىتىنان بەرى كەلە جاتقان سيمۆولداردى قازىر دە كۇن سايىن كورەمىز. ۇلتتىق ۆاليۋتامىز - تەڭگەنىڭ اتاۋى سول كەزەڭگە تيەسىلى»، - دەدى داۋرەن ابايەۆ.

پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ وكىلى مەملەكەت باسشىسى رەزيدەنتسياسى باتۋدان ابىلاي حانعا دەيىنگى التىن وردا مەن قازاق حاندىعى امىرشىلەرىنىڭ ورداسى سياقتى اتالاتىنىن ەسكە سالدى.

«پاراسات پەن توزىمدىلىككە قۇرىلىپ، حانافي مازحابىنا نەگىزدەلگەن ءداستۇرلى ءدىنىمىز بەركە مەن وزبەك حانداردان مۇراعا قالعان. جاڭا ەلوردامىز - نۇر-سۇلتان قالاسى - ۇلى دالادا اسەم شاھارلار سالعان ۇلىق ۇلىس بيلەۋشىلەرى عۇرپىنىڭ جالعاسى. مىسالى سارايشىق قالاسى جوشى ۇلىسىنىڭ، نوعاي ورداسى مەن قازاق حاندىعىنىڭ رۋحاني استاناسى بولدى. قازىرگى قىزىلوردا وبلىسى اۋماعىندا جانكەنت، جەنت، بارچكەنت، تۇركىستان وڭىرىندە سىعاناق، سايرام، ياسسى، سوزاق سياقتى قالالار بولعان»، - دەگەن داۋرەن ابايەۆ مۇنداي قالالار ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىنەن دە تابىلا باستاعانىنا توقتالدى.

«بۇعان دالەل - جاقىندا عانا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى «قىزىل وبا» قورىمىنان شىققان قۇندى جادىگەرلەر. وسىلايشا ءبىز بابالارىمىزدىڭ شەتسىز- شەكسىز ايماقتى مەكەن ەتكەن كوشپەلىلەر ەمەس، كەرىسىنشە، ءوز ۋاقىتىنداعى كوشپەلى ءومىر مەن وتىرىقشى تۇرمىس سالتىنىڭ وزىق تۇستارىن ۇيلەستىرىپ، يمپەريالىق دەڭگەيدە ۇستەمدىك قۇرعان حالىق بولعانىن بايقايمىز» - دەدى داۋرەن ابايەۆ.

اۆتور: ەسىمجان ناقتىباي