الەم حالقىنىڭ شامامەن ى وسى سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىقسا، ونىڭ ى گەنەتيكاعا بايلانىستى.
قازاقستاندا 40 مىڭ ادام سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىققان، ونىڭ 13 مىڭى - بالا بولسا، 27 مىڭى - ەرەسەك. ورفان اۋرۋى بار پاتسيەنتتەرگە كومەك كورسەتۋ قاۋىمداستىعىنىڭ جەتەكشىسى باقىت بايعاليەۆا قازاقپارات تىلشىسىنە ەلىمىزدە وسىنداي دەرتكە شالدىققان ناۋقاستار قانداي قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەزدەسەتىنى تۋرالى ايتتى.
- باقىت مادەنيەت قىزى، قازاقستاندا سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىققاندارعا دياگنوز قويۋدىڭ قيىندىعى نەدە؟
- قيىندىقتىڭ ءبىرى - مامانداردىڭ مۇنداي دەرتتى انىقتاۋعا جانە ەمدەۋگە قاتىستى تاجىريبەسىنىڭ جوقتىعىندا. ءار مامان ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلار تۋرالى وقيدى، ءبىراق جۇمىسىندا ونداي كەزدەسپەيدى دەۋگە بولادى. ەكىنشى قيىندىق - دياگنوز قويۋعا ارنالعان زەرتحانالىق جۇمىسى قىمبات تۇرادى. مىسالى، گەندەردىڭ ىدىراۋىن انىقتاۋعا ارنالعان بيوينفورماتيكا اناليزى بار د ن ق- نى تولىق ەكزومەنيزاتسيالاۋ شامامەن 526000 تەڭگەنى تۇرادى.
- قازاقستاندا سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى ەمدەۋ جۇيەسى قالاي ۇيىمداستىرىلعان؟
- كوپ جاعدايدا سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلار ەمدەۋگە كەلمەيدى، ياعني ونداي دەرتپەن ءومىر بويى اۋىرادى، سوندىقتان تەراپيانىڭ باستى ماقساتى - ناۋقاستىڭ ءومىر جاسىن ۇزارتۋ جانە ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردىڭ ۇيلەستىرۋشى ورتالىقتارى بار. ول بالالار ءۇشىن - پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعى، ەرەسەكتەر ءۇشىن - د س م كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتى. ناۋقاستاردا سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋ انىقتالعان جاعدايدا وسى ورتالىقتارمەن بايلانىستا بولادى. بۇگىنگى تاڭدا ءبىز جۇمىس توبىن قۇرىپ جاتىرمىز، ونىڭ قۇرامىنا قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى، ايماقتىق ۇيلەستىرۋشىلەر، پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعى، كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتى جانە ءبىزدىڭ قاۋىمداستىقتىڭ وكىلدەرى كىرەدى. ءبارىمىز بىرىگىپ، سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستارعا كومەكتەسۋ جولىن ىزدەۋىمىز كەرەك. سونداي-اق سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋى بار ناۋقاستارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ناقتى الگوريتمى قاجەت.
- ناۋقاستار اۋىرعان كەزدە قانداي قيىندىققا تاپ بولادى؟
- سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىققان ادامدار ءۇشىن جوعارىدا اتالعان قيىندىقتان باسقا، ءدارى- دارمەكتەرمەن جانە كۇتىم جاساۋ قۇرالدارىمەن ۇزدىكسىز مەملەكەتتىك قامتاماسىز ەتۋدىڭ بولماۋى پروبلەماسى بار، ويتكەنى ءدارى-دارمەكتىڭ كوبى قىمبات. سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىققان 18 جاستان اسقان ناۋقاستارعا مەديتسينالىق قىزمەتتەردى الۋدا پروبلەمالار بار. مىسالى، ارنايى ماماندار كوپ ەمەس، سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋى بار ناۋقاستارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە كوپسالالى ءادىستى قولدانۋ ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك. سونىمەن قاتار، وڭالتۋ قىزمەتتەرىندە دە قيىندىقتار بار: ناۋقاستارعا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ جوقتىعى جانە وڭالتۋ ماماندارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى. ەمدەلمەيتىن ناۋقاستاردىڭ تۇراقتى مۇگەدەكتىك مارتەبەسىنىڭ بولماۋى - ۇلكەن ماسەلە، سەبەبى سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستار ءومىر بويى اۋىرادى، ءتىپتى كەيبىر جاعدايدا ءوز بەتىنشە ءومىر سۇرە المايدى. سيرەك كەزدەتىن اۋرۋ ەمدەلمەيتىندىكتەن، ولارعا مۇگەدەك مارتەبەسى بەرىلۋى قاجەت.
- اسسوتسياتسيا سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىققان ادامدارعا قالاي كومەكتەسەدى؟ كومەك كورسەتۋ بويىنشا ارنايى جوبالار بار ما؟
- قاۋىمداستىق كەلەسى جۇمىس باعىتتارىن قامتيتىن ءىس-شارالار جوسپارىن ازىرلەدى
- مۇددەلى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن، ءماجىلىس دەپۋتاتتارىمەن بىرگە سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردان زارداپ شەگەتىن ادامدارعا كومەك كورسەتۋ ءتارتىبىن رەتتەيتىن زاڭنامالىق باستامالاردى ازىرلەۋ مەن قابىلداۋعا كۇش سالىسۋ.
- قاۋىمداستىقتى مەملەكەتتىك ورگانداردا اككرەديتتەۋ، ۆەدومستۆوارالىق، ۇكىمەتتىك كوميسسيالار مەن ءماجىلىس پەن سەناتتاعى جۇمىس توپتارىنىڭ قۇرامىنا ەنگىزۋ.
- حالىقارالىق قاۋىمداستىقتارمەن جانە مەديتسينالىق ۇيىمدارمەن مەموراندۋم مەن كەلىسىم جاساۋ، ولاردىڭ ورىندالۋى سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ جانە ەمدەۋ تەتىكتەرىن دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. بۇگىن ءبىز سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستارعا كومەك كورسەتۋدىڭ جەكە مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جونىندە تۇجىرىمداما جاساۋعا كىرىسىپ جاتىرمىز.
- سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلارى بار ادامدارعا كومەكتەسۋ ءۇشىن تاعى قانداي شارالار قولدانۋعا بولادى؟ پاتسيەنتتەر كومەككە جۇگىنە الاتىن ارنايى قىزمەتتەر بار ما؟
- سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلارمەن اۋىراتىن ناۋقاستارعا كومەك كورسەتۋ جونىندەگى قاۋىمداستىعى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە ءبىزدىڭ الدىمىزدا جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق جابدىقتارى بار جانە جۇمىس ىستەۋگە بىلىكتى مامانداردى تارتاتىن قولدانىستاعى كوپسالالى مەديتسينالىق مەكەمەلەر بازاسىندا مامانداندىرىلعان كابينەتتەر، بولىمدەر مەن ورتالىقتار ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسى تۇر. سونداي-اق، ءبىزدىڭ تاعى ءبىر ماقساتىمىز - ەمدەلۋشىلەردى دۇرىس ۇيلەستىرۋ، باقىلاۋ جانە تىركەۋ ءۇشىن تولىققاندى بولىمشە رەتىندە قازاقستاننىڭ ءار ايماعىندا (وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنىڭ جانىندا) سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋى بويىنشا ۇيلەستىرۋشى تاعايىنداي وتىرىپ، جۇمىس توبىن ۇيىمداستىرۋ. ءار ناۋقاس ءۇشىن ءوز وڭىرىندە سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردىڭ ۇيلەستىرۋشى بار ەكەنىن ءبىلۋى وتە ماڭىزدى، سەبەبى ول ءوز كەزەگىندە ۋاقىتىلى مەديتسينالىق كومەكتى جەڭىلدەتۋگە مىندەتتى.
مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ بويىنشا ءىس- شارالاردى ودان ءارى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن ناۋقاستار ءبىزدىڭ ۇيىمعا جۇگىنە الادى.
- سۇحباتىڭىز ءۇشىن راحمەت!
اۆتور: زارينا قاھارمان