قازاقتىڭ سۇيەكتەن جاسالعان بۇيىمدارىن پاتەنتتەۋ كەرەك - قولونەرشى
سۇيەكتەن قاشاپ بۇيىم جاساۋ قاجىرلى ەڭبەك پەن توزىمدىلىكتى قاجەت ەتەتىنى ءسوزسىز. ۇستازسىز جۇمىس ىستەيتىن ۇستانىڭ وقيعاسىن وزىنەن سۇراپ بىلگەن ەدىك.
جۇماقان شەبەر 1956 -جىلى قىتايدىڭ شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتومنوميالى اۋدانىنا قاراستى التاي قالاسىنىڭ ماڭىنداعى ەلدى مەكەندە دۇنيەگە كەلگەن.
اكەم زەرگەر بولعان. مەن جاستايىمنان اكەمنىڭ جانىندا تەمىردەن بۇيىمدار جاساۋعا ماشىقتاندىم. ءبىراز جىل قول ۇيرەتكەن سوڭ اعاش بۇيىمداردى جاساۋعا كىرىستىم. دومبىرا جاساۋدى دا ۇيرەندىم. 1975 -جىلى شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونوميالى اۋدانىنىڭ كوركەم ونەر مەكتەبىنە وقۋعا باردىم. ول جەردەن سكريپكادا كاسىبي ويناۋدى مەڭگەرىپ شىقتىم. ال 1978 -جىلدان باستاپ التاي قالاسىنداعى ويىن- ساۋىق ۇيىرمەسىندە 38 جىل ەڭبەك ەتىپ، 2014 -جىلى زەينەتكە شىقتىم، - دەيدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، قولونەرمەن 2006 -جىلدان باستاپ اينالىسىپ كەلەدى.
قىزمەت اراسىندا، بوس ۋاقىتىمدا قولونەردىڭ قىر- سىرىن مەڭگەرىپ، ماشىقتانا باستادىم. 2008 -جىلى شىڭجاڭدا اۋقىمدى بايقاۋ بولدى. سول دوداعا قاتىسىپ، I دارەجەلى سىيلىق العان ەدىم. كەيىن دە ۇرىمشىدەگى كوپ بايقاۋعا قاتىسىپ، جۇلدەلى ورىنعا يە بولىپ ءجۇردىم. 2013 -جىلى قازاقستاننىڭ اقتوبەسىندە 7 مەملەكەتتىڭ شەبەرى قاتىسقان قولونەر بايقاۋى ءوتتى. ول بايقاۋعا ۇكىمەتتىڭ كومەگىمەن بۇيىمدارىمدى اكەلتىپ، قاتىستىردىم. وندا حالىقارالىق II دارەجەلى سىيلىققا يە بولعان ەدىك، - دەدى ول.
جۇماقان اعانىڭ ايتۋىنشا، 2015 -جىلى ول قازاقستانعا قونىس اۋداراردا كوپ بۇيىمدارىن ساتىپ، تۋعان- تۋىسقا تاراتقان. وزىمەن بىرگە تەك 30-40 جۇمىسىن الىپ كەلگەن.
قولىمدا قالعانى وسى جۇمىستار. ونىڭ كوپ بولىگى قىتايدا جاسالعان، قازاقستانعا ورالعان سوڭ بۇيىم جاساي المادىم. ال نەگىزگى ماماندىعىم سكريپكاشى، دومبىرادا دا وينايمىن. 20 عا تارتا كۇيىم مەن 1 ءانىم بار. ولار بويىنشا دا بايقاۋلارعا قاتىسىپ، جۇلدەلى 2-ورىنعا يە بولعانىم بار. كومپوزيتورلار جيناعى دەگەن توپتاما كىتاپتىڭ قۇرامىنا دا ەندىك، - دەدى ول.
جۇماقان نۇرمۇقامەت ۇلى شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونومياسىندا قولونەر قوعامىنا تۇراقتى مۇشە بولىپ قابىلدانعان.
قازىر شەبەر الماتىنىڭ باۋرايىنا قونىستانىپ، نەمەرەلەرىن باعىپ وتىرعانىن ايتادى.
مەندە بۇيىمداردى جاسايتىن ارنايى توققا قوسىلاتىن قۇرال- سايماندار جوق. سەبەبى مەن ۇيدە جاسايمىن. ءوزىمنىڭ قىزىعۋشىلىعىم زور بولعان سوڭ، سۇيىكتى ءىس رەتىندە اينالىستىم. بۇيىم جاسايتىن قۇرال- سايمانىم دا قاراپايىم، پىشاق، بالعا، ەگەۋ، ارا- تەمىر سىندى زاتتارمەن ىستەيمىن. وعان رەڭك بەرۋ ءۇشىن بوياۋعا دا تاپسىرىس بەرمەدىم. نەشە جىلدان بەرى زەرتتەپ، زەردەلەپ اشقان جاڭالىعىم سول بولدى. سۇيەكتى، ءارتۇرلى زاتتاردىڭ قوقىمىن بىرىكتىرۋ ارقىلى رەڭك جاسايتىن بولدىم. ول تۇستەردى بىرىكتىرگەندە سۇيەكتەردىڭ جالعانعان تۇسى بىلىنبەي، مايدالانادى، - دەدى ول.
قولونەرشى بۇيىم جاسايتىن ماتەريالدى، ياعني سۇيەكتەردى سوعىم سويىلعان كەزدە قالاتىنىن، نە ادامداردىڭ وزدەرى الىپ كەلەتىنىن ايتتى.
تۋعان- تۋىس پەن كورشى- قولاڭ دا كەلگەن كەزدە سۇيەك الىپ كەلەدى. ولاردان دا بۇيىم جاساپ جۇرەتىنمىن. قازىر ونداي بۇيىمداردى جاساپ جۇرگەن جوقپىن. سەبەبى كەڭىنەن ناسيحاتتالىپ، باعالانبايدى ەكەن. تۋعان جەردە بەيزات دەگەن مۇرا بار. بۇل جاقتا بەيزات مۇرا دەگەندى تۇسىنبەيدى ەكەن. وسىعان كىرگىزسەم دەپ ويلاعان ەدىم. سەبەبى بۇل مەن شىعارعان دۇنيە ەمەس، قازاقتىڭ مۇراسى. قازاقتىڭ جوعالىپ بارا جاتقان قولونەر تۇرىمەن اينالىستىم. اتا- بابامىز مال باعىپ، ەگىن ەكپەگەن، تەك ونەرمەن جان باعىپ كەلگەن ادامدار، - دەيدى شەبەر.
ول اتاپ وتكەندەي، ارعى اتا- بابامىز سۇيەكتەن توسەك- ورىن، كەبەجە جاساپتى دەگەن اڭىزدار بار.
مەنىڭ قولونەر جاساۋ بويىنشا ماشىعىم ابدەن تولىپ، ءپىستى دەپ ويلايمىن. باسىندا اتا- بابامىز جاساعان دۇنيەنى جالعاستىرىپ، نەگە جاساماسقا دەگەن وي بولدى. سوندىقتان دا وسى سالاعا دەن قويدىم. وسىنى حالىقارالىق مۇراعا ەنگىزسەك دەگەن نيەتىم بار. باسقا ماقساتىم جوق. بەيزات مۇرانى بۇل جاقتا نە دەيتىنىن ۇعا المادىم. بۇل قازاقتىڭ ميراسى مەن مۇراسى دەگەندى بەكىتسە دەگەن وي بار، ياعني قازاقتىڭ سۇيەكتەن جاسالاتىن بۇيىمدارىن پاتەنتتەۋ كەرەك. سەبەبى باسقا بىرەۋلەر يەمدەنىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن. ازىرگە ونى جۇزەگە اسىرا الاتىن جول تاپپادىم، - دەيدى ول.
فوتو: دەرەككوز