بۇل تۋرالى ي ن ف پ ا (ب ۇ ۇ حالىق قونىستانۋ قورى) زەرتتەۋىندە جازىلعان.
ي ن ف پ ا مالىمەتىنە سايكەس، قازاقستان دەموگرافيالىق قارتايۋ پروتسەسىنىڭ باستاپقى ساتىسىندا تۇر.
ب ۇ ۇ كلاسسيفيكاتسياسى بويىنشا ەگەر قوعامدا 65 جاستان اسقان جانە جاسى ودان جوعارى ادامداردىڭ ۇلەسى 7 پايىزدان اسسا، وندا قارتايۋ پروتسەسى ءجۇرىپ جاتقانىن كورسەتەدى.
«قازاقستانداعى دەموگرافيالىق جاعداي ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ ۇلەسىنىڭ ۇلعايۋىمەن سيپاتتالادى، 2019 -جىلدىڭ باسىندا 60 جاستان اسقان حالىق ۇلەسى ەلدەگى بارلىق حالىقتىڭ 11,6 پايىزىن، 65 جاستان اسقان ادامداردىڭ ۇلەسى 7,5 پايىز بولعان ەدى. مەملەكەت دەموگرافيالىق قارتايۋ پروتسەسىنىڭ باستاپقى ساتىسىندا تۇر. وڭىرلەردىڭ جارتىسىندا قارتايۋ پروتسەسىنە ءتان 7 پايىزدىق شەك ايتارلىقتاي ەڭسەرىلگەن»، - دەيدى قازاقستانداعى حالىق قونىستانۋى سالاسىنداعى ب ۇ ۇ قورىنىڭ حالىق قونىستانۋى، دامۋى جانە گەندەرى ماسەلەلەرى جونىندەگى جوبانىڭ ۇلتتىق ۇيلەستىرۋشىسى عازيزا مولداقۇلوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا، ەلدىڭ سولتۇستىك- شىعىسىندا جانە ورتالىق قازاقستاننىڭ ءبىر بولىگىندەگى جاعداي ەۋروپا ەلدەرىمەن ۇقساس. بۇل حالىقتىڭ شامالى تابيعي ءوسۋى جانە ەميگراتسيامەن بايلانىستى. ال رەسپۋبليكانىڭ وڭتۇستىك جانە باتىس وڭىرلەرىندە، ءارى نۇر-سۇلتاندا بالا تۋۋدىڭ ءوسۋى بايقالادى، ناتيجەسىندە بۇل كورسەتكىش تومەن.
ەرلەر مەن ايەلدەر سانىنىڭ ديسپروپورتسياسى، اسىرەسە قارتايعاندا انىق بايقالادى. الەمدە جاسى ۇلكەن ادامداردىڭ باسىم بولىگى ايەلدەر بولىپ سانالادى. قازاقستانداعى جاعداي وسىعان ۇقساس. مۇندا ءاربىر جاسى 60 تان اسقان جانە ودار جوعارى ءاربىر 100 ايەلگە وسى جاس توبىنداعى 62 ەر ادام كەلەدى.
«ءبىراق قازاقستان سالىستىرمالى تۇردە جاس ۇلت بولعانىمەن، حالىقتىڭ قارتايۋىنان تۋىندايتىن پروتسەستەر مەن سالدار تۋرالى الدىن الا ويلاۋ كەرەك. بولجام بويىنشا ەسەپتەلگەن مالىمەتتەر نەگىزىندە 65 جانە ودان جوعارى جاستاعى قارتتاردىڭ ۇلەسى 7,3 پايىزدى قۇراپ، 2050 -جىلعا قاراي ولاردىڭ سانى 2 ەسە ارتادى. وسىلايشا، كورسەتكىش 90-جىلدارى جاپونيادا نەمەسە 70-جىلدارى شۆەتسيادا بايقالعان مانگە يە بولادى»، - دەيدى مولداقۇلوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا، حالىقتىڭ قارتايۋ پروتسەسى ادام ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىنا: ەكونوميكاعا، جيناقتارعا، ينۆەستيتسيالار مەن تۇتىنۋعا، ەڭبەك نارىعىنا، زەينەتاقى مەن سالىق سالۋعا ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى. الەۋمەتتىك سالادا بۇل ادامداردىڭ دەنساۋلىق جاعدايىنا، وتباسى قۇرامىنا، ءومىر سالتىنا، تۇرعىن ءۇي جاعدايىنا جانە حالىقتىڭ كوشى- قونىنا اسەرىن تيگىزەدى.
سونىمەن قاتار، ەرلەر مەن ايەلدەردى جۇمىسپەن قامتۋداعى جانە كىرىستەگى ايىرماشىلىقتار ەگدە جاستاعى ايەلدەر ءۇشىن كەدەيلىك ءقاۋپىن ارتتىرىپ، زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋدەگى گەندەرلىك الشاقتىققا ىقپال ەتەدى.
«قازاقستان قارتتاردىڭ ۇلەسى باسىم ەلدەر ساناتىنا ەندى عانا ەنە باستادى. بولاشاقتا تۋىندايتىن پروبلەمالار قارتتارعا قىزمەت كورسەتۋمەن تىكەلەي بايلانىستى سالالاردىڭ دامۋىنا اكەلەدى. بەلگىلى ءبىر دارەجەدە بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا دا اسەر ەتەدى. ەگدە جاستاعى حالىقتىڭ دەنساۋلىعى قاتىستى پروبلەمالار مۇگەدەكتىك پەن ءولىمنىڭ نەگىزگى سەبەبى بولىپ سانالادى»، - دەلىنگەن زەرتتەۋدە.