سال اۋرۋىنا شالدىققان ەلوردالىق جىگىت كاراتەدەن قارا بەلدىك يەگەرى اتاندى
جاتتىعۋدان قالماي، وزگەلەرمەن تەڭ دارەجەدە دايىندالۋ كەرەك دەگەن تالاپ قويعان ۇستاز ونى ءوز مەكتەبىنە قابىلدايدى. 8 جىل بۇرىن كاراتە مەكتەبىنە مۇگەدەك ارباسىنا تانىلعان كۇيدە كەلگەن جىگىت بۇگىنگى تاڭدا بالداقسىز جۇرە الاتىن كۇيگە جەتكەن. ءتىپتى، شىعىس جەكپە- جەگىنەن ءبىرىنشى دارەجەلى قارا بەلدىك قورعادى. ول - دۇنيە ءجۇزى بويىنشا قارا بەلدىككە يە بولعان سال اۋرۋى دياگنوزى بار جالعىز ادام. قازاقپارات ءتىلشىسى ۇلكەن جەتىستىككە جەتكەن ۇستاز بەن شاكىرتتەن سۇحبات الىپ قايتتى.
ايدوس مەديانوۆ 1988 -جىلى 2 - قىركۇيەكتە اقمولا وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. جارىق دۇنيە ەسىگىن اشقان كەزدە ومىرتقاسىنا زاقىم كەلىپ، 13 جىل بويى جۇرە الماعان.
«بالا كەزىمنەن جاتتىعۋمەن اينالىسامىن. كاراتەمەن اينالىسقانىما 8 جىل بولدى. «وسىمەن توقتاعانىڭ دۇرىس بولار» دەپ ايتقان دوستارىم دا بولدى، ءبىراق مەن نامىسقا تىرىسىپ، باستاعان ءىستى سوڭىنا دەيىن جەتكىزۋدى ءجون سانايتىن اداممىن. بۇل سپورت تۇرىنەن باس تارتۋ تۋرالى وي ميىما كەلىپ كورمەگەن. جاتتىعۋمەن اينالىسپاعان كۇنىمدى كوز الدىما ەلەستەتە المايمىن»»، - دەيدى ايدوس مەديانوۆ.
ول كاراتە مەكتەبىنە اپتاسىنا ءۇش رەت بارىپ، ءبىر جارىم ساعاتتان جاتتىعادى. ۇيگە بارعان سوڭ تاعى دا 2 ساعات جاتتىعۋدى ادەتكە اينالدىرعان.
«ۇستازىم ماعان سەنەدى، العا قويعان ماقساتىما جەتۋ مۇمكىندىگىم كوپ ەكەنىن ايتادى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلورداداعى د. قونايەۆ اتىنداعى كوللەدجدە زاڭگەر ماماندىعى بويىنشا 2-كۋرستا وقيمىن. قاشىقتان وقيتىندىقتان، توپتاستارىمدى جاقىن تانىمايمىن. نەگىزگى دوستارىم وسى جەردە. بۇل جەر - مەنىڭ ەكىنشى وتباسىما اينالىپ كەتتى»، - دەيدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، ول كيوكۋشينكاي كاراتەنى تاڭداماعان، كەرىسىنشە كيوكۋشينكاي جەكپە- جەگى ونى تاڭداعان.
«مەن 8 جىل بۇرىن جەكپە- جەكتىڭ باسقا تۇرلەرىمەن اينالىسقىم كەلگەن. ەشبىر جاتتىقتىرۋشى مەنىمەن جۇمىس ىستەگىسى كەلمەدى. رۇستەم سۇلتانبەكوۆ اعا عانا مەنىمەن جۇمىس ىستەۋگە تاۋەكەل ەتتى. باسقا ەمەس، ءدال وسى جەردىڭ ەسىگى مەن ءۇشىن اشىق بولعانى - بۇل جەكپە- جەك ءتۇرى ماعان ارنالعانى شىعار»، - دەيدى ايدوس.
ول كاراتە مەكتەبىنە كەلگەن كەزدە مۇگەدەك ارباسىندا وتىرعانىن، مەكتەپكە ونى باۋىرى ارقالاپ الىپ كەلگەنىن ايتتى.
«ول كەزدە ەكى بالداقتىڭ سۇيەمەلدەۋىنسىز جۇرە المايتىنمىن. مەكتەپكە باۋىرىمنىڭ ارقاسىنا وتىرىپ كەلدىم. قازىر ءبىر بالداقتىڭ كومەگىمەن جۇرە الامىن، جاتتىعۋ زالىندا بالداقسىز جۇرەتىن كەزدەرىم دە بولادى. بۇل - مەنىڭ ۇلكەن جەتىستىگىم» ، - دەيدى ول.
ايدوس بۇگىن قارا بەلبەۋ الدى.
«بۇل - مەنىڭ اسقاق ارمانىم، ايقىن ماقساتىم ەدى. سال اۋرۋىنا شالدىققان ەشبىر ادام شىعىس جەكپە- جەگىنەن قارا بەلدىك الىپ كورمەگەن. مەن ادام باعىندىرا المايتىن شىڭ بولمايتىنىن ءوز- وزىمە دالەلدەگىم كەلدى جانە ۇيدە مۇگەدەك ارباسىنا تاڭىلىپ وتىرعاندارعا رۋح سىيلاعىم كەلدى. ءومىردى جاقسى جاققا وزگەرتۋ ءار ادامنىڭ ءوز قولىندا. مىنە، وسى ماقساتىما جەتتىم، ەندى ەكىنشى، ءۇشىنشى، ءتورتىنشى داندى العىم كەلەدى. (دان - جاپوندىق جەكپە- جەك ونەرىندەگى دارەجە) . بولاشاقتا جاپونياعا بارىپ، وسى شىعىس ونەرىمەن اينالىسۋدى جالعاستىرعىم كەلەدى. ول ءۇشىن قازىرگى ۋاقىتتا جاپون ءتىلىن ۇيرەنىپ ءجۇرمىن. قارا بەلبەۋ الۋىم مەنىڭ جانە ۇستازىمنىڭ ەڭبەگىنىڭ، انام مەن دوستارىمنىڭ قولداۋ كورسەتۋىنىڭ ناتيجەسى»، - دەيدى ايدوس.
ول تاعدىر جولى وزىنە ۇقساس ادامدارعا كەڭەس ايتتى.
«ەڭ الدىمەن ادام ءوز- وزىنە سەنىمدى بولۋى كەرەك. مىنەزدى بولماساڭ - ماقساتقا جەتپەيسىڭ. مەن ءوزىمدى ەشقاشان وزگەدەن كەم ادام ساناپ كورگەن ەمەسپىن. ومىردە نەشە ءتۇرلى قيىندىق بولادى، ءبىراق ادام ءوز ءوزىن جىگەرلەندىرە الماسا ەش ناتيجە بولمايدى. قانداي جەرگە بارساڭ دا، قانداي ورتادا جۇرسەڭ دە ەڭسەڭدى تۇسىرمەي، رۋحىڭ بەرىك بولۋى كەرەك. مەن تۋعان كەزدە مۇگەدەك ادامدارعا قوعامنىڭ كوزقاراسى باسقاشا بولعان، قازىرگى ۋاقىتتا كوپ نارسە وزگەردى. دەنساۋلىعىڭدا اقاۋ بولعانمەن، ونەر، ءبىلىم، پاراساتىڭمەن كەز كەلگەن ادامدى مويىنداتۋعا بولادى. انا ءتىلىم، ورىس تىلىمەن شەكتەلمەي، اعىلشىن، قىتاي، يسپان، جاپون ءتىلىن مەڭگەرىپ جاتىرمىن. بۇل - زامان تالابى» - دەيدى ول.
ونىڭ ۇستازى، ەلورداداعى كاراتە مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى رۇستەم سۇلتانبەكوۆ شاكىرتىمەن تانىسقان كەزدى ەسىنە الدى.
«پاۆلودار قالاسىندا مەن سال اۋرۋىنا شالدىققان بالامەن جۇمىس ىستەپ كورگەنمىن. مۇگەدەكتەر ارباسىندا وتىراتىن يگور شيللەر شىعىس جەكپە- جەگىمەن اينالىسقاننان كەيىن ءوز كۇشىمەن جۇرە باستادى. قازىر ول 26 جاستا. مەن ەلورداعا كوشىپ كەتكەندىكتەن، ونىڭ دارەجەسىن قارا بەلدىك الۋعا دەيىن جەتكىزە المادىم. ايدوستى باۋىرى مەنىڭ الدىما ارقالاپ الىپ كەلگەن ەدى. بارلىق جاتتىقتىرۋشى ونىمەن جۇمىس ىستەۋدەن باس تارتقانىن ايتتى. مەن ايدوسقا ەكى سۇراق قانا قويدىم. «بۇل جول سەن ءۇشىن جەڭىل بولمايدى. ساعان ەشقانداي ارتىقشىلىق بەرمەيمىن. باسقالارمەن تەڭ جاتتىعاسىڭ. وسىعان كەلىسەسىڭ بە؟ جاتتىعۋدان ءبىر كۇن دە قالۋعا بولمايدى. جاتتىعۋعا ۋاقىتىلى، كەشىكپەي كەلە الاسىڭ با؟ « دەپ سۇراپ ەدىم، ول «كەلىسەمىن، كەشىكپەيمىن» دەپ جاۋاپ بەردى. سودان بەرى، مىنە، سەگىز جىل ءوتتى»، - دەيدى رۇستەم سۇلتانبەكوۆ.
ول سال اۋرۋىنا شالدىققان شاكىرتىنىڭ مىنەزى تۋرالى ايتتى.
«ايدوستا الدىنا قويعان ماقساتقا جەتپەي قويمايتىن قاسيەت بار. قارا بەلدىگىن قورعاعان كەزدە ونىڭ ورىندىقتا وتىرعانىن قالاعاندار بولدى. اياۋشىلىق سەزىمى تۋىندادى، ءبىراق مەن ونىڭ مىنەزىن جاقسى بىلەمىن، سوندىقتان ول قارا بەلدىكتى ەل قاتارلى قورعايتىنىن ايتتىم. ول قارا بەلدىكتى قورعاۋ جاتتىعۋلارىن بەس ساعات بويى ەشبىر كومەكشى قۇرالسىز ءوز كۇشىمەن ىستەپ شىقتى. وعان قاراپ تۇرۋ ماعان وڭاي بولعان جوق، دەگەنمەن ونىمەن بىرگە جۇمىس ىستەگەن 8 جىلدا مەنىڭ كەۋدەمە ونىڭ ەرىك- جىگەرى مىقتى ەكەنى تۋرالى سەنىم ۇيالاعان. ءبىرىنشى دارەجەلى قارا بەلدىكتى قورعاۋ ءوزىم ءۇشىن دە وڭاي بولعان جوق ەدى. بۇل - وتە ماڭىزدى، جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەتىن سىناق. ءبىراق ونىڭ جانى دا، ءتانى دە قارا بەلدىكتى قورعاۋعا دايىن بولدى. ايدوس - جۇرەگى تازا ادام. ونى جاتتىعۋ زالىنان كورگەن كەزدە مەن شابىتتانىپ كەتەمىن. ونىمەن جۇمىس ىستەۋ ارقىلى سابىرلى، شىدامدى بولۋعا ۇيرەندىم. ايدوس كاراتە مەكتەبىنە كەلۋشىلەرگە قويىلاتىن تالاپتىڭ جوعارى بولۋىنا ىقپال ەتتى. ون ەكى مۇشەسى ساۋ ادام جاتتىعۋعا كەلمەي قالسا قاتتى اشۋلانىپ، ايدوستى ولارعا ۇلگى ەتەمىن. سەبەبى ول جاتتىعۋعا قالماي كەلەدى. بىردە اكەسى، بىردە اناسى، ەندى بىردە باۋىرى الىپ كەلسە، ەندى بىردە تاكسيمەن كەلەدى. ول جىل مەزگىلىنە، ىستىق- سۋىققا قارامايدى»، - دەيدى ول.
ۇستازدىڭ شىعىس جەكپە- جەگىن ۇيرەتۋمەن اينالىسقانىنا 24 -جىل بولعان.
«بارىنە ارنالعان كاراتە» باعدارلاماسىنىڭ اۆتورىمىن. بۇل باعدارلاماعا كاراتەمەن اينالىسقىسى كەلەتىن، ءبىراق قاندايدا ءبىر شەكتەۋى بار ادامدار قاتىسا الادى. بيىل 16-ناۋرىزدان بەرى ولاردى ونلاين رەجيمدە جاتتىقتىرىپ جاتىرمىز. مەنىڭ جاتتىقتىرۋ ءادىسىم وتە قاراپايىم. وسىنداي ەرەكشە ادامدارعا كۇش- جىگەر سىيلاپ، وزگەلەرمەن تەڭ كورسەڭ - ناعىز باتىر دايىنداپ شىعارۋعا بولادى، - دەيدى ول.
سونداي- اق، ۇستاز شاكىرتتەرىن قالاي جىگەرلەندىرەتىنىن ايتتى.
«ەڭ الدىمەن ولارا ءوزىڭ ۇلگى بولۋىڭ كەرەك. مەن 2016 -جىلى ارداگەرلەر اراسىندا كاراتەدەن ەۋروپا چەمپيونى اتاندىم. ودان كەيىن ءتورتىنشى دارەجەلى قارا بەلدىك قورعاپ، جاپونيادا 40 جەكپە- جەك وتكىزدىم. وسىلايشا شاكىرتتەرىمە ءوزىم ۇلگى بولسام، ولار ماعان قاراپ بوي تۇزەيدى»، - دەيدى ول.
اۆتور: زارينا قاھارمان