ادىلبەك قابا: كەز كەلگەن تەرمين حالقىمىزدىڭ ۇعىمىنا ساي بولۋى كەرەك
ءارتۇرلى عىلىم سالاسىندا كەڭىنەن قولدانىلاتىن ءتول تەرميندەردىڭ كوپ بولۋى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن اسىرىپ، مەرەيىن وسىرە تۇسەدى. قازاق ءتىلى عىلىم ءتىلى بولۋى ءۇشىن، ەڭ الدىمەن، ونىڭ قالىپتاسقان تەرميندەرى بولۋى ءتيىس. ال، تەرمين قالىپتاستىرۋدىڭ ءتاسىلى كوپ. ونلاين- سەمينار جۇمىسى وسى باعىتتا ءوربىدى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ادىلبەك قابا تەرمين حالقىمىزدىڭ ۇعىمىنا ساي بولۋى كەرەكتىگىن ايتىپ، قابىلدانىپ جاتقان تەرميندەردىڭ عىلىم سالاسىنان ءوز ورنىن تۇراقتى تابۋى ماڭىزدى ەكەندىگىنە توقتالدى.
«تەرميننىڭ و باستا پايدا بولعان ەلىنىڭ تىلىنەن توتەلەپ ەمەس، ارالىق ءتىل ارقىلى اۋدارۋ ءۇردىسى كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭنەن بەرى كەڭ ەتەك جايعانى اقيقات. مۇنىڭ ۇلت ۇعىمىنا اۋىر تيەتىنى ءوز الدىنا، تۇپكى ماعىناسىنان الشاقتاتىپ جىبەرۋى مۇمكىن. قۇلدىق سانادان قۇتىلىپ، قازاق تىلىندە جاڭا ءسوز تۋدىرۋ، ءسوزسىز، ارداقتى انا ءتىلىمىزدىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ، سوزدىك قورىمىزدى بايىتا تۇسەدى»، - دەدى ول. تەرمينولوگيانى بىرىزدەندىرۋ، تەرمينجۇيە قالىپتاستىرۋ قازاق ءتىلىن عىلىم ءتىلى رەتىندە دامىتۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى.
ق ر ۇكىمەتى جانىنداعى رەسپۋبليكالىق تەرمينولوگيا كوميسسياسى ماقۇلداعان تەرميندەردىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ، ساپاسىن ارتتىرۋ ماسەلەسى، عىلىم ءتىلىن دامىتۋداعى حالىقارالىق جانە ءتول تەرميندەردىڭ اراسالماعىن ايقىنداۋ ماسەلەلەرى ونلاين باسقوسۋدىڭ وزەكتى تاقىرىبىنا اينالدى. «نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» د ب ب ۇ قازاق ءتىلى كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سارقىت ءالىسجان «عىلىم ءتىلىن دامىتۋداعى حالىقارالىق جانە ءتول تەرميندەردىڭ ارا سالماعى» جونىندەگى بايانداماسىندا عىلىم سالاسىندا ءتىل عىلىمي قاتىناس ءۇشىن قىزمەت ەتەتىنىن ايتىپ ءوتتى.
«ءتىلدىڭ عىلىمي قارىم- قاتىناس ءۇشىن نەگىزگى ءۇش قىزمەتىن باسا كورسەتكەن ءجون. ولار: بىرىنشىدەن كوگنيتيۆتىك (ويلاۋ) ، ەكىنشىدەن اككۋملياتيۆتىك (ءبىلىمنىڭ شوعىرلانۋى) ، ۇشىنشىدەن كوممۋنيكاتيۆتىك (مامانداردىڭ ءوزارا قارىم- قاتىناسى) . تەرمينولوگيالىق لەكسيكا قۇرامىنداعى حالىقارالىق جانە ءتول سيپات عىلىم سالاسىنداعى ءتىلدىڭ وسى قىزمەتتەرىمەن بايلانىستىرا قارالعانى ءجون» ، - دەپ اتاپ كورسەتتى سارقىت ءالىسجان.
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، ۇعا اكادەميگى شەرۋباي قۇرمانباي ۇلى بولسا بەكىتىلگەن كەي تەرميندەردىڭ ەلدىڭ قۇلاعى ەندى ۇيرەنىپ، ءسىڭىستى بولا بەرگەندە قايتا وزگەرىپ كەتىپ جاتقانىنا الاڭ ءبىلدىردى. جالپى كەيبىر ەلدەردە «حالىقارالىق تەرمين» دەگەن ۇعىمنىڭ ءوزى شارتتى ماعىناعا يە، احمەت بايتۇرسىن ۇلى باستاعان الاش ارداقتىلارىنىڭ وتكەن عاسىردىڭ باسىنداعى ەڭبەكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ، انا تىلىندە ويلايتىن حالىق ءوز ۇعىمىن انىق بىلدىرە الادى. ول ءۇشىن تۇجىرىم تاباندى، باعىت ايقىن بولۋى كەرەك دەپ وي قورىتتى. جيىن سوڭىندا قاتىسۋشىلارعا بىلىكتىلىك ەلەكتروندى سەرتيفيكاتى تابىستالدى.