1991 -جىلى 29-تامىزدا نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ جارلىعىمەن سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلدى. ال 2009 -جىلى قازاقستان ب ۇ ۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ ءبىرىنشى كوميتەتىنە 29-تامىزدى بۇكىلالەمدىك يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ كۇنى دەپ جاريالاۋدى ۇسىندى.
قىرىق جىل بويى قازاق دالاسىن ۋلاپ كەلگەن سەمەي پوليگونداعى العاشقى يادرولىق جارىلىس 1949 -جىلعى 29-تامىزدا، سوڭعىسى 1989 -جىلعى 19-قازاندا جۇرگىزىلگەن بولاتىن. س س س ر زامانىندا بۇل اۋماق اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق نىساننىڭ ءبىرى بولدى.
اتوم بومبالارىن سىناقتان وتكىزۋ ءۇشىن قازاقستان اۋماعىنان 18 ميلليون گەكتار جەر ءبولىنىپ، العاشىندا حالىق پەن تابيعاتقا تىكەلەي زاردابىن تيگىزگەن، اشىق سىناقتار جاسالدى. كەيىن سىناقتار جەر استىندا جاسالا باستادى. سالدارىنان سول ماڭدا تۇراتىن 500 مىڭداي ادام تىكەلەي زارداپ شەكتى. ويتكەنى تاجىريبەلىك الاڭداردا 456 يادرولىق جانە تەرمويادرولىق جارىلىس جاسالدى.
1989 -جىلدىڭ اقپانىندا تانىمال اقىن جانە ساياسي قايراتكەر ولجاس سۇلەيمەنوۆ باستاعان «نەۆادا - سەمەي» حالىقارالىق انتيادرولىق قوزعالىسىنىڭ العاشقى ميتينگى ءوتتى. وسىدان كەيىن يادرولىق سىناقتىڭ قاتەرى تۋرالى بارلىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى اشىق اقپارات تاراتا باستادى.
ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيادا ەل اۋماعى يادروسىز ايماق دەپ جاريالاندى.
وسىلايشا، 1991 -جىلدىڭ 29-تامىزىندا سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلىپ، 1992 -جىلدىڭ مامىرىندا كۋرچاتوۆ قالاسىنداعى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق قۇرىلدى. بۇگىنگى الەمدە قازاقستان جاھاندىق انتيادرولىق قوزعالىستاعى كوشباسشىلىق ورنىن ساقتاپ كەلەدى. قازاقستان باستاماسىمەن ءمانى بارلىق ادامداردى يادرولىق قارۋعا جاپپاي تىيىم سالۋ جولىنداعى كۇرەسكە جۇمىلدىرۋ بولىپ سانالاتىن اتوم (Abolish Testing. Our Mission) جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ايتا كەتەيىك، ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ 2019 -جىلدىڭ 12-قاراشاسىندا Astana Club پلەنارلىق وتىرىسىندا يادروسىز الەم ءۇشىن جاھاندىق كوشباسشىلار اليانسىن قۇرۋدى ۇسىندى.
«ب ۇ ۇ سەسسيالارىنىڭ بىرىندە «الەم جانە ХХІ عاسىر» مانيفەسىمدە سوعىس پەن يادرولىق قارۋدان تۇبەگەيلى باس تارتىپ، تۇراقتى الەم گەوگرافياسىن قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن ايتقان ەدىم. جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ حالىقارالىق جۇيەسى نەگىزدەرىنىڭ جوعالۋىنان جانە يران مەن كورەيا حالىقتىق دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ يادرولىق باعدارلامالارىنىڭ شيەلەنىسۋىنەن بۇل ماسەلە وزەكتىلەنە ءتۇستى. الەمدە يادرولىق قارۋسىزداندىرۋ مەن تاراتپاۋدى ناسيحاتتايتىن بەدەلدى جاھاندىق پلاتفورما قۇرۋ قاجەتتىگى ارتىپ كەلەدى. وسىعان بايلانىستى، يادروسىز الەم ءۇشىن جاھاندىق كوشباسشىلار اليانسىن قۇرۋ باستاماسىن كوتەرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن»، - دەدى ەلباسى.
اۆتور: ايجان سەرىكجان قىزى