ءتىل ۇيرەتۋدە لەكسيكا مەن گرامماتيكانىڭ قايسىنا كوبىرەك ءمان بەرۋ كەرەك

نۇر- سۇلتان. قازاقپارات - قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ ONLINEda bol جوباسى اياسىندا ءتىل ساياساتى كوميتەتى، شايسۇلتان شاياحمەتوۆ اتىنداعى «ءتىل- قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي- پراكتيكالىق ورتالىعى ۇيىمداستىرعان «تاجىريبە الاڭى: ءتىل، ادىستەمە، ناتيجە» تاقىرىبىندا حالىقارالىق ونلاين سەمينارىنىڭ سوڭعى كۇنىندە ەكى شەتەلدىك مامان ءتىل وقىتۋداعى ءوز تاجىريبەسىن ءبولىستى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات.

باشقۇرت مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى شەت تىلدەرى كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى ريمما فليۋروۆنا مينگازەتدينوۆا «اعىلشىن تىلىنەن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋدا قولدانىلاتىن كوممۋنيكاتيۆتىك داعدىلاردى دامىتۋدىڭ ءتيىمدى ادىستەرى (Intermediate, Upper- Intermediate, Advanced دەڭگەيلەرى بويىنشا) دەپ اتالاتىن بايانداماسىندا اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەتۋ تاجىريبەسىمەن ءبولىستى. ينتەراكتيۆتى ءادىس- تاسىلدەردى سانامالاپ، ەڭ ءتيىمدى دەگەن، جاقسى ناتيجە بەرەتىن تۇرلەرىنە توقتالدى. وقىتۋشى ءتىلدى ۇيرەتۋدە تىڭدالىمعا ەرەكشە ءمان بەرۋ قاجەتتىلىگىنە وقىتۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى. ءتىلدى ۇيرەنۋدە اۋديوحابارلاما، قىسقامەتراجدى بەينەفيلمدەردى كورۋدىڭ پايداسى، كۇندەلىكتى قايتالاۋ، ءتىل ۇيرەنۋشىلەردىڭ وزدەرىنە ۇنايتىن اقپاراتتارىن وقىتۋ، سويلەۋگە ارنالعان ينتەرنەت رەسۋرستارىن پايدالانۋ جانە تاعى باسقا كوپتەگەن جاڭاشىل يدەيالارىمەن ءبولىستى.

سەميناردا تۇركيانىڭ انكارا قالاسىنداعى گازي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «Tِmer» ءتىل ۇيرەتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى، پروفەسسور نەزير تەمۋر ء«تىل ۇيرەتۋدىڭ نەگىزگى پرينتسيپتەرى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. پروفەسسور ءوز پرەزەنتاتسياسى اياسىندا ماسەلەنى «نەنى ۇيرەتۋ، قالاي ۇيرەتۋ، قاشان ۇيرەتۋ؟» دەگەن قاراپايىم سۇراقتاردان باستالاتىنىن ايتا وتىرىپ، كەز كەلگەن زاتتىڭ، ادامنىڭ ءوز تابيعاتى بولاتىنى سياقتى ءتىلدىڭ ءوز تابيعاتى بولادى، بارلىق سۇراققا جاۋاپتى وسى ءتىلدىڭ ءوز تابيعاتى اياسىنان ىزدەۋ كەرەك دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى. ال ءتىلدىڭ ءوزى تىلدەگى دىبىستاردان، سەمانتيكالىق ماعىنا مەن تىلدىك قۇرىلىمنان تۇراتىنىن، سونداي- اق گرامماتيكا مەن سەمانتيكانى بىرگە قاراستىرۋىمىز كەرەك دەپ اتاپ كورسەتتى.

پروفەسسور ءتىل ۇيرەتۋدىڭ قارىم- قاتىناس، ورتا، مادەنيەت، سالىستىرۋ، امبەباپتىلىق دەگەن پارامەترلەرىن تالداي كەلە، حالىقارالىق كونفەرەنتسيالاردا ەڭ ءجيى قويىلاتىن سۇراقتاردىڭ ءبىرى «ءتىل ۇيرەتۋدە لەكسيكا مەن گرامماتيكانىڭ قايسىسىنا كوبىرەك ءمان بەرۋىمىز كەرەك؟ « دەگەن سۇراقتىڭ شەشىمىن بىلايشا توپشىلادى:

«مەن، ماسەلەن، قازاقستاندا بولسام، ءتىل بىلمەسەم، قازاقشا بىلەتىن سوزدەرىمدى ايتام، سوزدىك قورىم ارقىلى قارىم- قاتىناسقا تۇسەمىن، مەنى تىڭداپ تۇرساڭىز ءسىز گرامماتيكاڭىزدى دۇرىستاپ ايتىڭىز دەپ تۇرمايسىز، سول ايتقان سوزدەرىممەن تۇسىنۋگە تىرىساسىز. بۇدان گرامماتيكانىڭ ەمەس، سوزدىك قوردىڭ ماڭىزدىراق ەكەنىن كورەمىز» .

تاجىريبەلى ءتىل مامانى شىنايى وقىتۋ مودەلىن قۇرۋ ارقىلى ءتىلدى ۇيرەتۋدىڭ تيىمدىلىگىنە نازار اۋدارتتى. ءتىلدى وقىتۋ بارىسىنداعى دۇرىس قۇرىلعان ستراتەگيا، وقىتۋشى مەن ءتىل ۇيرەنۋشىنىڭ پسيحولوگيالىق دايىندىعى، جۇيەلى ساباق، دۇرىس تاڭدالعان ادىستەمە وڭ ناتيجەگە جەتكىزەتىنىن باسا ايتتى. قاتىسۋشىلار ءتىلدى وقىتۋ ماسەلەسى بويىنشا كوكەيلەرىندە جۇرگەن سۇراقتارىن قويىپ، وعان تولىق جاۋاپ الدى. سەمينارعا قاتىسۋشىلار سپيكەرلەردىڭ ادىستەمەلىك تاجىريبەلەرىنە ءتانتى بولىپ، سەمينار بارىسىندا ءوز ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ جاتتى. سەمينارعا Zoom سەرۆيسى بويىنشا 300 وقىتۋشى قاتىستى. Facebook جەلىسىندەگى «ONLINEda bol» پاراقشاسى ارقىلى 1 ساعات ىشىندە 150 مامان تىڭداپ ۇلگەردى. ءسويتىپ، حالىقارالىق سەمينار ءوز مارەسىنە جەتتى. جابىلۋ سالتاناتىندا ش. شاياحمەتوۆ اتىنداعى «ءتىل- قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي- پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى الىبەك اسقار قورىتىندى ءسوز سويلەپ، بايانداما جاساعان شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ، العىسحاتتار مەن قاتىسۋشىلارعا ونلاين سەرتيفيكاتتار تابىستادى.