دەگەنمەن، دەمالىستان باس تارتا الماعان تۋريستەر ءالى دە بار. ولاردىڭ اراسىندا قاۋىپسىزدىك شارالارىن قاپەرىنە العاندارى شامالى. ماسەلەن، تۇنگى بارلار مەن مەيرامحانالاردا اراقاشىقتىق ساقتالمايتىن سىڭايلى. سوندىقتان بيلىك بۇل ورىنداردى جابا باستادى. ال ساۋىق كەشتەرىن ۇيىمداستىرۋشىلارعا ءىرى كولەمدە ايىپپۇل سالىنادى. الايدا بۇعان تۋريستىك سەكتور قىزمەتكەرلەرى قارسى. ايتۋلارىنشا، وسىنداي ءبىرلى- ەكىلى جايسىز جايتتىڭ كەسىرىنەن كوپكە توپىراق شاشۋعا بولمايدى. دەمالۋشىلاردىڭ دەنى ەرەجەلەردى ساقتايدى دەيدى. بارلار جابىلسا، كەلۋشىلەر سانى دا ازايادى دەگەن ءسوز. ال جەرگىلىكتى بيۋدجەت كىرىسىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ءتۋريزمنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. سوندىقتان بيلىكتىڭ بۇل شەشىمى ەكونوميكاعا اۋىر سوققى بولعالى تۇر. الايدا ارال باسشىلىعى ادامداردىڭ دەنساۋلىعى ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. ايتا كەتەرلىگى، مالوركا نەمىس تۋريستەرى ءجيى باراتىن جەر. سوندىقتان گەرمانيا بيلىگى ازاماتتارىن ساقتىق شارالارى جايلى ۇمىتپاۋعا شاقىردى.
يەنس شپان، گەرمانيانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى:
- مالوركا نەمىس تۋريستەرى اراسىندا تانىمال ورىن سانالاتىنىن بىلەمىن. ول جەردە تۇسىرىلگەن سۋرەتتەردى كورىپ، الاڭداپ وتىرمىن. كوبى قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتامايدى ەكەن. بۇل ادامدار كەيىن ۇيىنە قايتقاندا، ماسەلەن، ۇشاقتا يا باسقا جەردە، ۆيرۋستى كوپ كىسىگە جۇقتىرۋى مۇمكىن عوي. اۆستريانىڭ يشگل شيپاجايى ناۋرىزدا ىندەتتتىڭ ءىرى وشاعىنا اينالعانىن بىلەسىزدەر. ءبىز مۇنداي وقيعانىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋىمىز كەرەك. پاندەميادان يسپانيانىڭ تۋريزم سالاسى عانا ەمەس، ەڭبەك نارىعى دا زارداپ شەگىپ وتىر. بۇل رەتتە ءبىر جارىم مىڭ ادام مادريدتە ەرەۋىل ۇيىمداستىرعان. وعان نيسسان باسشىلىعىنىڭ يسپانياداعى زاۋىتىن جابۋ شەشىمى سەبەپ. سالدارىنان ءبىر عانا بارسەلونانىڭ وزىندە 3 مىڭ يسپاندىق جۇمىسسىز قالۋى مۇمكىن. جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى اۆستراليادا دا ءورشىپ تۇر. بيىل ونىڭ ماۋسىمداعى دەڭگەيى سوڭعى 22 جىلداعى رەكوردتىق كورسەتكىشكە دەيىن ارتقان. ءسويتىپ، وتكەن ايداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 7,4 پروتسەنتكە جەتكەن. ساراپشىلار بارىنە پاندەميا سەبەپ دەيدى. ويتكەنى كوروناۆيرۋس كەسىرىنەن ەلدەگى ءبىرقاتار كاسىپورىن قىزمەتىن توقتاتقان. سايكەسىنشە، وندا ەڭبەكتەنگەن ادامدار جۇمىسسىز قالدى.
سكوتت مورريسون، اۆستراليا پرەمەر- ءمينيسترى:
- ءبىز جۇمىسسىز وتىرعان ازاماتتارىمىزعا قولداۋ كورسەتەمىز. ول ماقساتقا 2 ميلليارد دوللار بولىنەدى. ءبىز ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپپاي قالعان اۆستراليالىقتاردىڭ قازىرگى جاعدايدا سۇرانىسى جوعارى جۇمىستارعا تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەمىز. ىندەتتىڭ ەكونوميكالىق سالدارىمەن كۇرەس يزرايل حالقىنىڭ كوڭىلىنەن شىعار ەمەس. ماسەلەن، سوڭعى تاۋلىكتىڭ ىشىندە عانا 3200 ادام ەڭبەك قامتۋ قىزمەتىنە ءوتىنىش بەرگەن. ءبىر جارىم مىڭى جۇمىسىنا قايتىپ بارعان. قازىرگى تاڭدا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 21 پروتسەنتتى قۇراپ وتىر. بۇل ەل تاريحىندا بۇرىڭ- سوڭدى بولماعان جاعداي - رەكوردتىق كورسەتكىش. ال جەكە كاسىپ يەلەرىنىڭ جاعدايى تىم مۇشكىل. 60 مىڭ ادام ءوز كاسىبىن توقتاتتى. 40 مىڭى بيزنەسىن قايتا جانداندىرماق بولعان، ءبىراق بۇرىنعىداي تابىس جوق. ۇكىمەتتىڭ وتەماقى تولەۋ ءتارتىبى ەل اراسىندا تۇسىنىسپەۋشىلىك تۋعىزۋدا. ماسەلەن، ءار كاسىپكەرگە قاراستىرىلعان جاردەماقىنىڭ مولشەرى ءارتۇرلى، ءبىرى ەكى مىڭ دوللار السا، ەكىنشىسىنە بەس ءجۇز، ال كەيبىرىنە ءتىپتى ول دا جوق. سوندىقتان، اشىنعان حالىق كوشەگە شىعىپ، نارازىلىعىن بىلدىرۋدە. جاپپاي ەرەۋىل پوليتسيامەن قاقتىعىسقا ۇلاسىپ جاتادى. وپپوزيتسيا بولسا، مەملەكەتتىك اپپاراتتى قىسقارتۋ كەرەك دەگەندى العا تارتادى. قازىرگى تاڭدا مينيسترلەر كابينەتىندە 36 باسشى بار.
ياير لاپيد، پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا باسشىسى:
- توتەنشە جاعداي كەزىندە حالىققا سۋ رەسۋرستارىن رەتتەيتىن مينيستر قاجەت ەمەس. سول سياقتى قازىرگى جاعدايدا قىزمەتى اسا ماڭىزدى ەمەس مينيسترلەردىڭ سانىن قىسقارتۋ كەرەك. بىزگە ىندەتپەن كۇرەستە مەملەكەت قارجىسىن ورىنىمەن جۇمساي بىلەتىن، قىزمەتى ءتيىمدى بولار مينيسترەلر كابينەتى كەرەك. ەگەر ۇكىمەتتە تەك 18 مينيستردلىكتى قالدىرساق، جۇزدەگەن ميلليون قارجىنى ۇنەمدەي الامىز. جۇمىسسىزدىق ا ق ش ءۇشىن دە وتكىر ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. مۇندا پاندەميا باستالعالى 50 ميلليوننان اسا ادام جۇمىسسىزدىق بويىنشا جاردەماقىعا ءوتىنىش بىلدىرگەن. ەلدە كوروناۆيرۋس ءورشىپ تۇرعان شتاتتاردىڭ ءبىرى - كاليفورنيا. وسى رەتتە تاقاۋدا بيلىك شەكتەۋ شارالارىن كۇشەيتكەن. ءسويتىپ، جۋىردا عانا قايتا اشىلعان بارلار، مەيرامحانالار، مۇراجاي، فيتنەس ورتالىقتارى مەن شاشتارازدار تاعى دا جابىلىپ جاتىر.
يسااك مەدجيا، كاسىپكەر:
- كارانتين اياقتالعاندا، قۋانىشىمىزدى شەك بولمادى. قايتا اشىلۋ ءۇشىن بىرنەشە اپتا كەتتى. قاجەتتىڭ ءبارىن جاسادىق. كەلۋشىلەردىڭ دەنە قىزۋى ولشەنەدى. باسقا دا ساقتىق شارالارى قولعا الىنعان. ءسويتىپ، ءماز بوپ، جۇمىسىمىزعا ەندى كىرىسسەك، بارلاردىڭ قايتا جابىلىپ جاتقانىن ەستىپ، نە ىستەرىمىزدى بىلمەي قالدىق.
دجەيمي زوبريست، شاشتاراز:
- ەرتەڭ نە بولارىن بىلمەي، ۇرەيدە ءومىر سۇرەتىن بولدىق. مەن ءوزىمدى ءوزىم جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعاندىقتان تىپتەن جۇمىسسىزدىق بويىنشا جاردەماقى دا الا المايمىن. وسىعان دەيىن دە ماسكامەن جۇمىس ىستەدىك عوي. سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاپ، سولاي جالعاستىرا بەرگەن دۇرىس ەدى. الايدا بيلىك ۆيرۋستىڭ تارالۋىن تەجەۋ ءۇشىن باسقا امال قالماعانىن ايتادى. بۇگىندە كاليفورنيادان بولەك فلوريدا، اريزونا مەن تەحاس شتاتتارىندا دا ىندەت ءورشىپ تۇر. جاعداي وسىلاي جالعاسا بەرەتىن بولسا، بيىل قاراشاعا تامان كوروناۆيرۋستان كوز جۇمعان امەريكالىقتاردىڭ سانى ەكى ەسەگە دەيىن ارتۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار. مۇندا قازىردىڭ وزىندە كوۆيد-19 قۇرباندارىنىڭ سانى 140 مىڭنان اسادى.
www.24.kz