جۋرناليست جاۋاپكەرشىلىگى: ارىپتەستەر لەبىزى
بۇل مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان قازىرگى زامانا تالاپتارىنا ساي جۋرناليستەر قاۋىمىنا جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ اسا اۋقىمدى ەكەنىن ايقىن كورسەتسە كەرەك. ال، «انا ءتىلى» گازەتىنە بەرگەن كەشەگى سۇحباتىندا مەملەكەت باسشىسى: «تەلەۆيزيالىق جانە راديو حابارلارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەت. بۇل اقپارات ونىمدەرى رەسەي باعدارلامالارىنىڭ كوشىرمەسىنە ەمەس، قايتا قوعامدىق ويدىڭ قاينار كوزىنە اينالۋعا ءتيىس. ارزان ويىن- كۇلكىدەن گورى، ۇلتتىق يدەياعا قىزمەت ەتەتىن توپىراعىمىزدان تامىر العان ءتول باعدارلامالاردى مولايتۋ قاجەت»، - اتاپ ءوتتى.
بۇگىن قازاقستاندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قىزمەتكەرلەرى كۇنى! وسى ورايدا جۋرناليستيكا سالاسىندا ەرەكشە ەڭبەكتەرىمەن ەل جۇرەگىنەن ورىن العان زامانىمىزدىڭ دارا جۋرناليستەرى مەن سول تانىمدىلىققا ۇمتىلعان جاس دارىنداردىڭ وي- پىكىر، كوزقاراستارىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز.
نۇرتىلەۋ يمانعالي ۇلى، ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى جۋرناليسى: بارەكەلدى، ارىپتەستەر! جىلىنا ءبىر مارتە ابىر- دابىر بولىپ، بەرەكەمىز كىرىپ، ەلەنىپ- ەسكەرىلىپ قالاتىن جۋرناليستەر كۇنى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتايمىن!
مەنىڭشە، ءبىز كەشەگى «ءتورتىنشى بيلىك» دەگەن ستاتۋستان ادا قالساق تا، جۋرناليست بۇگىن ءالى دە ءوزىنىڭ «قوعامنىڭ بارومەترى» دەگەن اتاۋىن جوعالتا قويعان جوق. ءبىر جاعى كۇمان، ءبىر جاعى تۇمان، ۇرى- قارى، بەتسىز بىتكەن جاپپاي بايلىققا كەنەلىپ، تەكسىز بىتكەن تورگە وزعان مىنا قۋاياق زاماندا مۇحيتتى داۋىلعا ءجيى ۇشىراپ قالا بەرەتىن بىزدەردى، جۋرناليستەردى باعالاۋ كريتەرييلەرى (تەتىكتەرى) دە الا-عۇلا. ۇياتى بار دەگەن اعا-ىنىلەرىمىزدىڭ ءبىر پاراسى ۇياتسىزدار ۇستانعان جولعا ءتۇسىپ، سولاردىڭ ويىن-تارتىبىمەن كەلىسكەندىكتەرىن ءومىر ءسۇرۋ سالتىنا ۇيالماستان اينالدىرىپ الدى. سۇمدىق بولسا دا، وسى شىندىق. سوزدەن قادىر قاشتى، ادامنان ۇيات بەزدى. كىم كورىنگەن تەلەۆيزيانىڭ تورىنە ۇمتىلدى، گازەت تارالىمى ۇلكەن پروبلەماعا اينالدى.
كىتاپ وقىلمايدى، ءبىراق كوپ باسىلادى. جۋرناليستيكاعا قاتىناسى جوق، الايدا ونىڭ قۋاتىن بىلەتىندەر بۇل كيەلى ماماندىقتى كاسىپكە اينالدىرۋعا بارىن سالۋدا. ءبىز جۋرناليستيكا ماماندىعىن تاڭدامايمىز، ماماندىق ءبىزدى تاڭدايدى دەگەن قاسيەتتى ۇستانىم ادىرا قالدى. ال، ناعىز جۋرناليستيكا ۇلتتىق ساناعا اسەر ەتسە كەرەك-تى. ول سول ۇلتتىق سانانى نە بيىككە كوتەرەدى، نە قۇلدىراتادى. ءبىر مىسال: ۇلىبريتانيانىڭ وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى ورتالىق ازيانى زەرتتەۋ عىلىمي ورتالىعى مەن فرانتسياداعى ساربونا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى بىرىگىپ، 1985 -جىلى 20- عاسىر باسىنداعى مەرزىمدى قازاق باسپا ءسوزى تۋرالى جازا كەلىپ، الاش زيالىلارى مەن «قازاق» گازەتى قازاق قوعامىندا مادەني توڭكەرىس- مادەني رەنەسسانس جاسادى دەپ باعالاعان ەكەن. رەسەيدە دە، كەشەگى كەڭەستىك كەزدەگى بىلىكتىلىكتى جەتىلدىرۋ ينستيتۋتى بۇكىل ورىس تەلەارنالارىنىڭ ستراتەگياسىن انىقتايتىن اكادەميكتەر مەن پروفەسسورلاردىڭ باسىن قوسقان عىلىمي ورتالىق بولىپ قايتا قۇرىلدى. ال، ءبىز 21- عاسىردا تاۋەلسىز ەلىمىزدە نەگە ءوزىمىزدىڭ جۋرناليستيكانى زەرتتەپ، زەردەلەيتىن، تارازىلايتىن عىلىمي ورتالىق قۇرمايمىز. الەمدىك جۋرناليستيكانىڭ تەندەنتسيالارىن تارازىلاپ، وزىق ۇلگىلەرىن اكەلەتىن ۇلتتىق جۋرناليستيكانىڭ ەرەكشەلىكتەرىن باعامدايتىن، ءسويتىپ عىلىمي كوزقاراس قالىپتاستىراتىن، ونىڭ ءوسىپ- ونۋىنە اسەر ەتەتىن عىلىمي ورتالىق كەرەك ەكەنى انىق.
ول ۇكىمەت قاسىنان جوق دەگەندە ءبىزدىڭ مينيسترلىك جانىنان قۇرىلعاندا عانا دىتتەگەن دارەجەدە جۇمىس ىستەيدى. قالاي دەسەك تە، بۇگىنگى قازاق جۋرناليستيكاسى ءوزىنىڭ ۇلتىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان قازىرگى زاماننىڭ جەتىك تەحنولوگياسىمەن قال- قادىرىنشە قارۋلانعان، مەملەكەتىمىزدىڭ رۋحاني ۇستىنىن ۇستاپ ءتۇرعان، قوعامدىق سانانىڭ قوزعاۋشى كۇشى. ءبىراق، وكىنىشكە قاراي، ءبىزدىڭ سالا عىلىمي اينالىمعا تولىق تۇسپەي تۇرعان ينستيتۋت. ەگەر، الدا- جالدا وسى ارمان- تىلەكتىڭ تاڭى اتا قالسا، جۋرناليستيكاعا تىكەلەي بايلانىستى كوپتەگەن پروبلەمالار وزىنەن-ءوزى كۇن تارتىبىنەن ءتۇسىپ قالار ەدى.
مىنە، سوندا مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ۇلت قادىرىن قايتارۋ پروتسەسى جىلدامدار بولار. ال، قادىرى مىقتى حالىق ەشقاشان وتىرىك ايتپايدى، قىلمىسقا بارمايدى، جەمقور بولمايدى، وتانىن ساتپايدى. مىنە، سوندا جۋرناليستيكانى ونەر دارەجەسىنە كوتەرگەن كەشەگى ءازىلحان، كامال، شەرحان، سوۆەت، سەيداحمەت، ورالحان اعالارىمىزداي، بۇگىنگى جانبولات، نەسىپ، قاينار، ءالىمجان، باۋىرجان (ومار)، نۇرتورە، قالي، ءلاززات (تانىسباي)، رينات، سەرىك (جانبولات)، مارقۇم بەيسەن، سەرىك (ابىكەن)، راحىمجان (وتەمىس) ت. ب. تۇلعالار قاتارى الدەقايدا كوبەيىپ، مىقتى مەكتەپ قالىپتاسارى ءسوزسىز.
مىنە، سوندا قايبىر وتكەن ماسەلەگە بايلانىستى اشىق، انىق، ناقتى پىكىر ايتارىمىزدا ۇيات بولادى، ۇيات بولادى دەپ، سول ۇياتتىڭ وزىنەن ۇيات بولماسا ەدى.
مىنە سوندا، قوعامدا بارەكەلدى دەيتىن ءىرى ورتا قالىپتاسار ەدى. دەسەك تە، اشىق، انىق، ارمانداۋعا بولاتىن قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىمىزعا دا شۇكىر! بۇكىل الەمنىڭ ءىشىن تارتقىزىپ، ادامزاتقا ۇرەي ۇيىرگەن، تۇسىنىكتى دە، تۇسىنىكسىز بۇگىنگى ىندەت كەزىندە دارىگەرلەر مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىندەي قالتقىسىز قىزمەت جاساۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتكەن جۋرناليستەر ارمياسىن ءوزىنىڭ ءتول مەرەكەسىمەن شىن ىقىلاسپەن، اق نيەت، نۇر تىلەۋمەن قۇتتىقتايمىن. تابىس تىلەيمىن! نامىس قالدىرماسىن! مەرەكەمىز بەرەكەمىزدىڭ باستاۋى بولعاي! تاعى دا ب ب ق ب (ءبارىمىز باي- قۋاتتى بولايىق)!
قۇرمانبەك جۇماعالي، «استانا» ارناسىنىڭ ديرەكتورى: قازىرگى اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ قارىشتاپ دامىپ جاتقان ۋاقىتىندا جۋرناليستيكاعا، جالپى باق- نا قانداي دا ءبىر وزگەرىس ەنگىزىلۋىن قالىپتى جاعداي دەپ قابىلداعان ابزال. الايدا، بۇل تەندەنسيا - جۋرناليستيكانىڭ باستى پرينتسيپتەرىنە، كاسىبي ەرەكشەلىكتەرى مەن باسقا دا قۇندىلىقتارىنا كەرى اسەر ەتپەۋى كەرەك.
بۇل وزگەرىستەردى جۋرناليست نە ب ا ق وكىلى ءوز جۇمىسىن جەدەلدەتىپ، ساپالىق تۇرعىدان جاڭا بەلەسكە كوتەرىلۋىندە ءساتتى پايدالانسا، ودان ۇتپاسا، ۇتىلمايدى. ويلانىپ قاراساق، اقپاراتتىق تەحنولوگيا - اۋديتوريامەن جۇمىس ىستەۋدى اجەپتاۋىر جەڭىلدەتىپ، ءتۇرلى كرەاتيۆتى شەشىمدەرگە جول اشادى. سوندىقتان، جۋرناليست - وزىنە بەرىلگەن ءاۋ باستاعى فۋنكسيونالدىق مىندەتتەرىنە ادال بولسا، حالىق پەن بيلىك اراسىنداعى التىن كوپىر پرينتسيپىنە قۇرمەتپەن قاراسا، كاسىبي تۇرعىدان ساپانىڭ جاڭا بەلەسىنە كوتەرىلەدى.
الاش قايراتكەرى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «گازەت- حالىقتىڭ كوزى، قۇلاعى ءھام ءتىلى» دەپ ايتقان قاناتتى ءسوزىن بۇگىنگى ارىپتەس- جۋرناليستەر ادالدىق، امانات دەپ قابىلداۋى ءتيىس. راسىندا سولاي. مۇنى الاش اماناتىنا ادالدىق، الاش رۋحىنا تازالىق دەپ قابىلدايىق.
ايدوس جۇقان ۇلى، جۋرناليست:
جۋرناليستەردىڭ جارتىسى جاۋاپكەرشىلىك دەگەننەن قورقادى. قالعان جارتىسى جاۋاپكەرشىلىك دەگەندى بىلمەيدى نەمەسە قاشادى، پالەسىنەن اۋلاق دەپ تەك ماقتاۋ جازا سالادى. «اۋەلى ءسوز بولعان. ول قۇدايمەن كەلگەن. ءسوز - قۇدايدىڭ ءوزى». ءىنجىل. قازىر سوزىنە جاۋاپ بەرەتىن ارىپتەستەر از. سوزدەن، ۋادەدەن قاسيەت قالمادى عوي. سوزگە ءمان بەرمەيدى. قالاي بولسا، سولاي سۇيكەي سالادى. سوزىنە جاۋاپ بەرە الماسا، ول ادامدى جۋرناليست دەپ اتاۋ قيىن.
مىسالى، تەلەارنالارداعى باعدارلامالار مەن جاڭالىقتاردا كادر سىرتىنداعى ماتىندەردىڭ كەيبىرىن تۇسىنبەي قالاسىڭ. ءمانسىز سۋدىراعان سوزدەر. ول سوزگە قالاي جاۋاپ بەرسىن؟! ويتكەنى جۋرناليستىڭ ءوزى نە جازعانىن ءتۇسىنىپ وتىرعان جوق. يا بولماسا، ءوزى عانا تۇسىنەدى، ءبىراق قاراپايىم حالىققا، قاراپايىم تىلمەن جەتكىزۋدى بىلمەيدى. ال قىسقا دا قاراپايىم (قارابايىر ەمەس) جازۋ ءۇشىن ءبىلىم، ورە كەرەك. ورەسى جەتپەيتىن جۋرناليستسىماقتار كوبەيىپ كەتكەن. سەبەبى ولار بىرىنشىدەن كىتاپ وقىمايدى، ەكىنشىدەن ولاردى وقىتىپ شىعارعان فاكۋلتەتتەر دۇرىس ءبىلىم بەرمەيدى. جۋرناليستيكادا ءبىلىم الۋ ءۇشىن دە تالانت كەرەك. تالانتسىزدار جۋرفاككا اقشاسىن تولەپ تۇسە بەرەتىن بولعان. ەرتەڭ ەفيردەن كورىنىپ، جۇلدىز بولعىلارى كەلەدى. ماقساتتارى سول عانا. ءسوزدىڭ، سويلەمىنىڭ دۇرىس جازىلماعانىن، قۇراستىرىلماعانىن، ورىنسىز قولدانىپ وتىرعانىن ايتساڭ، جامان اتتى بولاسىڭ. سىن كوتەرمەيدى.
«جۇلدىزدارعا» سىن ايتۋدى قويا باستادىق. سىني ءسوزدى ۇقپايدى. وزدەرىنىكى عانا دۇرىس. ويتكەنى ولار «جۇلدىز» عوي! سوڭعى كەزدەرى مىنا نارسەنى ءتۇسىندىم. سىني ەسكەرتپەنى ايتقانمەن ونى تۇسىنەر، ءسوزدى ۇعار ورە، اقىل بولۋى كەرەك قوي؟ ال ول جوق بولسا، ءسوزىڭ دالاعا كەتكەنى. جاڭعىرىق قانا شىعاتىن جارتاس. قولدى ءبىر سىلتەيتىن بولدىق. ەكىنشى ءبىر ماسەلە بار. «تاۋەلسىز جۋرناليست» دەگەن. قازاقستاندا تاۋەلسىز ەشكىم جوق. ءبىرى مەملەكەتتىڭ ساياساتىن ۇگىتتەۋشى ءھام ناسيحاتتاۋشى، ەكىنشىسى تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ ايتقانىن ورىنداۋشى عانا. تاۋەلسىز بولۋ ءۇشىن جۇمىسسىز بولۋىڭ كەرەك.
جۇمىسقا كىرسەڭ، باسىبايلىسىڭ. جەكە پىكىرىڭدى ايتار تاۋەلسىز بولعىڭىز كەلسە، وتباسىڭىزدى اسىرايتىن بايلىق قورىن جيناپ الىڭىز. ۋكرايناداعى دميتري گوردوندى تاۋەلسىز دەر ەدىم. ەشكىمگە جالتاقتامايدى. اقپاراتتى تاراتۋ مەن وعان ەلدى يلاندىرۋ جاعىنان قازىر جۋرناليستەردى بلوگەرلەر باسىپ وزدى. ءبىراق سول بلوگەرلەر دە جوعارىدا ايتقانىمداي سوزىنە جاۋاپ بەرە المايدى. 42 ءارىپتىڭ ورنىن اۋىستىرىپ جازا سالادى. بولدى. ولاردىڭ كوبى ساۋاتسىز. ايقاي، جانجال، ۇرىس- كەرىسپەن عانا اتىن شىعارىپ ءجۇر. ەت بۇزىلسا، تۇز سەبەدى. تۇز بۇزىلسا ەشتەڭە ىستەي المايسىز. ياكي حالىقتىڭ ساناسىن تومەندەتەتىن دە، كوتەرەتىن دە جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەر. ال مەنىڭ ەشقايسىسىنا دا كوڭىلىم تولمايدى. ءوزىم دە ورتانقول ءجۋرناليسپىن. ورتانقولدىڭ ءوزىنىڭ كوڭىلى تولماي وتىرسا، نە دەۋگە بولادى؟! ءيا، مىقتى، ءبىلىمدى جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەر بار. ءبىراق ولار اشى تەڭىزگە تامعان تۇشى تامشى عانا. ولار دا اشىپ كەتەدى ءالى. ايتقانىمدى تولىق تۇسىنگىڭىز كەلسە، ابايدىڭ «ماسعۇت» داستانىن وقىڭىز. جۋرناليستەردەن جاۋاپكەرشىلىك كۇتىپ جۇرگەن ءسىز دە قىزىق ەكەنسىز.. .
قۋات اۋەسباي، «تۇركىستان» حالىقارالىق گازەتىنىڭ باس رەداكتورى:
«جۋرناليستيكا ونەر مە، عىلىم با» دەگەن ساۋال الدىمىزدان ءجيى شىعادى. بىزدىڭشە، جۋرناليستيكا - ونەردى دە، عىلىمدى دا قامتيتىن، قوعامداعى سان ءتۇرلى سالانىڭ جيىنتىعى. جانكەشتىلەردىڭ، ناعىز ماماندىققا ادالدىق تانىتا بىلەتىن تاباندىلاردىڭ ءىسى. ءيا، جۋرناليستيكا تاڭعى ساعات 9 دان، كەشكى 6-7 گە دەيىن عانا اتقارىپ قوياتىن جۇمىس ەمەس، ول - جىل ون ەكى اي، تاۋلىك بويى، كۇن دەمەي، ءتۇن دەمەي ۇزدىكسىز جالعاسا بەرەتىن قايناعان ءومىر. ءبىز سول قايناعان ءومىردىڭ، قىم-قۋىت مايداننىڭ جاۋىنگەرىمىز. دۇنيە كوز الدىمىزدا جىلدام وزگەرىپ، اقپارات تەحنولوگيالارى تەز دامىپ جاتقان تۇستا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ماڭىزى دا ارتا تۇسەتىنى انىق.
مارتەبەلى ماماندىق - جۋرناليستيكانىڭ دا ءباسى بيىكتەي بەرەتىنى ءسوزسىز. جاۋاپكەرشىلىك جۇگى اۋىرلاپ، تالاپ تا كۇشەيە بەرمەك. جاڭا زامان جۋرناليستيكاسىنىڭ اتقاراتىن ميسسياسى دا كۇردەلى. ادەتتە، قوعامنىڭ دامۋىن نەمەسە كەرى كەتۋىن جۋرناليستيكانىڭ دامۋىمەن بايلانىستىرىپ جاتاتىنى بەكەر ەمەس.
«قاي ەلدىڭ باسپا ءسوزى مىقتى بولسا، سول ەلدىڭ بولاشاعى زور» دەگەن ءسوز وسىدان تابانى كۇرەكتەي ءبىر عاسىر بۇرىن ايتىلعانىمەن، كۇنى بۇگىنگە دەيىن ومىرشەڭدىگىن جويماي كەلەدى. قازىر دە قازاق جۋرناليستەرى كەشەگى الاش ارىستارىنىڭ اماناتىنا ادالدىق تانىتىپ ەل يگىلىگى، ۇلت مۇددەسى جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. ەندەشە، وسى جولدا بارلىق ارىپتەستەرىمە مىقتى دەنساۋلىق، قاجىماس، تالماس قاجىر- قايرات بەرسىن! بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي مەرەكەسى قۇتتى بولسىن! امان بولايىق!
ەربول ازانبەك، بانكتىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى:
جۋرناليستەردىڭ ەڭبەگى باعالاناتىن، شابىتتاندىراتىن اتاۋلى كۇننىڭ بولعانى وتە جاقسى. الايدا بۇل كۇنى ءداستۇرى ارەكەتتەرمەن قاتار ءبىر جىلدى قورىتىندىلاپ، كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردى تالقىلاپ، الداعى ۋاقىتقا جوسپار قۇراتىن، «ءوشىرىپ، قايتا جۇكتەيتىن» [پەرەزاگرۋزكا] شارالار بولسا. جۋرناليستەر وداعى جانە مەديا سالاسىنداعى باسقا دا قوعامدىق ۇيىمدار، قۇزىرلى مينيسترلىك وسىنى قولعا السا. ويتكەنى جۋرناليستيكادا تالقىلايتىن تاقىرىپ، شەشەتىن ماسەلە كوپ. ينتەرنەت جۋرناليستيكاعا دا وزگەرىس اكەلدى. وكىنىشكە قاراي ءبىزدىڭ جۋرناليستيكادا ينتەرنەتتىڭ مۇمكىندىكتەرىن، قۇرالدارىن تولىق پايدالانا الىپ وتىرعان جوقپىز.
ب ا ق بيزنەس كوزىنە اينالعان جوق. وزدىگىنەن تابىس تابۋى قيىن. ونىڭ ار جاعىندا ءجۋرناليستىڭ ماتەريالدىق ماسەلەسى شىعادى. مامان دايىنداۋدا ۋاقىت تالابىنا ىلەسە الماي جاتقانداي كورىنەمىز. جاڭا مەديا مەنەدجەرلەرى، جارناما مەنەدجەرلەرى، جوبا مەنەدجەرلەرى، سالالارعا ماماندانعان، مىسالى: تەك جارنامالىق ماتەريالدارعا، قارجى، بيزنەس تاقىرىبىن جازاتىن جۋرناليستەر كەرەك. وتكەندە ءمينيسترىمىز سالالىق جۋرناليستيكانى دامىتۋ كەرەك دەدى. ونى ەستىپ قۋانىپ قالدىق. مۋلتيمەديانى قولدانۋ كوبىنە ءسوز بولىپ قالدى. جەكەمەنشىك ب ا ق-تى، اسىرەسە قازاق ءتىلدى جوبالاردى دامىتۋ ماسەلەسى وزەكتى. ايماقتىق ب ا ق- تىڭ ماسەلەسى دە جەتەدى.
اۆتورلىق قۇقىق ەڭ تومەنگى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. ينتەرنەت جۋرناليستيكا ءداستۇرلى جۋرناليستيكانى العا سۇيرەيتىن كۇشكە يە، ءبىراق قازىر ارتقا تارتاتىن تۇسى باسىم. ويتكەنى ەتيكا، ستاندارت، اۆتورلىق قۇقىقتىڭ ساقتالماۋى، ساپاسىز كونتەنتتى كوبىنە ينتەرنەت جوبالاردان بايقايمىز. وقىرمان تالابى سايتتارعا كونتەنتتى الەۋمەتتىك جەلىدەگى جازبا دەڭگەيىنە دەيىن تۇسۋگە ماجبۇرلەپ وتىر. اقپاراتتىق ساۋات ماسەلەسى دە وزەكتى. قىسقاسى مەديا نارىقتا ماسەلە كوپ. الايدا سوعان قاراماستان قازاقستاندىق جۋرناليستيكادا وزگەرىس، جاڭالىق كوپ، دامۋ بار. ول ىسىنە ادال، كاسىبي ارىپتەستەردىڭ ارقاسى. جۋرناليستەر كۇنى قۇتتى بولسىن!
اۆتور: ماحات سادىق