ەگەر «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ وسى جىلعى جۇمىسىن قورىتىندىلايتىن بولساق، نەگىزگى كورسەتكىشتەرىندەگى اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق جەتىستىكتەرىن اتاۋعا بولادى.
ماسەلەن، ا ح ق و الاڭى ارقىلى قاتىسۋشى كومپانيالار قازىردىڭ وزىندە ءتۇرلى قازاقستاندىق جوبالارعا جالپى سوماسى 130 ميلليون دوللاردان اساتىن ينۆەستيتسيا قۇيىپ ۇلگەرگەن ەكەن. سونىمەن قاتار ا ح ق و جاھاندىق قارجى ورتالىقتارى رەيتينگىندەگى (GFCI) پوزيتسياسىن نىقتاپ، 10 قاتىسۋشىنىڭ اراسىندا 51-ورىنعا شىعىپ وتىر.
ال ا ح ق و- نىڭ ءبىر جىلداعى جۇمىسىنىڭ تولىققاندى قورىتىندىسى جايىندا ءسوز قوزعاساق، كومپانيا ءوتىپ بارا جاتقان جىلدا الەمنىڭ 35 ەلىنىڭ 350 دەن استام كومپانياسى ءۇشىن حابقا اينالدى. ا ح ق و قاتىسۋشىلاراى بانك ءىسى، قور نارىعى، اكتيۆتەردى باسقارۋ، جەكە بانكينگ، يسلامدىق قارجىلاندىرۋ، كرەديتتىك رەيتينگتەر يەمدەنۋ قىزمەتى سىندى ەكونوميكا سالالارىندا قىزمەت اتقارادى. ورتالىقتىڭ قاتىسۋشىلارى قاتارىنا China Construction Bank, Altyn Bank، ۆەنگريا ەكسپورت- يمپروت بانك، قىتاي دامۋ بانكى سىندى بانكتەر، ءىرى بروكەرلەر، اكتيۆتەردى باسقارۋ جونىندەگى كومپانيالار بار.
شەتەلدىك كومپانيالاردى ا ح ق و الاڭىندا وقشاۋلاۋ اعىلشىن قۇقىعى پرينتسيپتەرىمەن جۇمىس ىستەيتىن ەرەشە قۇقىقتىق رەجىمگە، ۇزدىك حالىقارالىق ستاندارتتارعا نەگىزدەلگەن تاۋەلسىز رەتتەۋ ورتاسىنا، شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن مامىلەلەردى قۇرىلىمداۋ تۇرلەرى تۇسىنىگىنە، سونىمەن قاتار قاتار الەمگە تانىلعان ستراتەگيالىق سەرىكتەستەردىڭ قولداۋىمەن ا ح ق و Astana International Exchange (AIX) بيرجاسى ۇسىناتىن قىزمەتتەرگە سەپ بولادى.
2019 -جىلى ا ح ق و سوتى مەن حالىقارالىق اربيتراج ورتالىعى ورتالىق ازياداعى ەڭ العاشقى eJustice ەلەكتروندىق سوت تورەلىگى جۇيەسىن - ونلاين- پورتالدى ىسكە قوستى. ول تاراپتارعا ا ح ق و مەن حتو سوتىنا ەلەكتروندىق تۇردە الەمنىڭ كەز كەلگەن نۇكتەسىنەن نۇر- سۇلتانعا كەلىپ قاتىسۋسىز تالاپ- ارىز بەرۋگە مۇمكىندىك جاسايدى. ا ح ق و سوتى مەن حالىقارالىق اربيتراج ورتالىعى ەۋرازيا، ازيا جانە ەۋروپاداعى داۋلاردى شەشۋ جونىندەگى جەتەكشى ورتالىقتارمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى 17 مەموراندۋمعا قول قويدى. 2019 -جىلى ا ح ق و مەن ح ا و ەسكەرتپەلەرى داۋلاردى شەشۋ ءۇشىن باسىمدىققا يە فورۋم رەتىندە 1300 دەن استام كەلىسىمشارتقا قوسىلدى. كەلىسىمشارتتار سانى ا ح ق و مەن حاو قىزمەتتەرىنە سەنىم مەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتىپ كەلە جاتقاندىعىن دالەلدەيدى.
ا ح ق و قارجى قىزمەتتەرىن رەتتەۋ كوميتەتى كوميتەتى جۇمىس ىستەي باستادى. الەمدىك ساناتتاعى تولىققاندى رەتتەۋشى ورتاسى قۇرىلدى. اتاپ ايتقاندا، ا ح ق و- دا قارجى جانە نارىقتىق قىزمەتتىڭ شامامەن 30 ءتۇرىن، سونىمەن قاتار جاناما قىزمەتتەردىڭ 5 ءتۇرىن جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. قارجىلىق قىزمەت ءۇشىن يننوۆاتسيالىق ورتا دا قالىپتاسىپ كەلە جاتىر. ا ح ق و قارجى قىزمەتتەرىن رەتتەۋ كوميتەتى شەكتەۋلى رەجيمدە اۋىرتپالىقتى رەتتەۋ تالاپتارىن بولدىرماۋ ماقساتىندا جاڭا قارجى قىزمەتتەرى مەن تەحنولوگيالاردى تەستىلەۋ، سونىمەن قاتار رەتتەۋ تەحنولوگيالارىمەن (RegTech) بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا ءبىلىم الماسۋ ءۇشىن مامانداندىرىلعان رەتتەۋشى ورتاسىن – قارجى تەحزەرتحانانى ىسكە قوستى.
اتالعان زەرتحانادا 18 كومپانيا قىزمەتتىڭ الۋان تۇرلەرىن كورسەتۋ ءۇشىن ليتسەنزيالاندى. ول قىزمەتتەردىڭ قاتارىندا تسيفرلىق اكتيۆتەردى باسقارۋ، كراۋدفاندينگ، ينۆەستيسيالاردى باسقارۋدى اۆتوماتتاندىرۋ (Robo-advisory)، يسلامدىق قارجىلاندىرۋ مەن فاكتورينگ سىندى باعىتتار بار.
ا ح ق و قارجى قىزمەتتەرىن رەتتەۋ كوميتەتى وڭىردە ەڭ ءبىرىنشى رەت ينۆەستيتسيالىق جانە زاەمدىك كراۋدفاندينگ ماسەلەلەرى بويىنشا رەتتەۋ شارالارىن ازىرلەدى. كراۋدفاندينگ قارجى تارتۋدىڭ بالاما بانكتىك ەمەس ءادىسى رەتىندە تانىمال بولىپ كەلەدى. ول الداعى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ جانە ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋى ءۇشىن ايتارلىقتاي رولگە يە بولماق. ينۆەستيتسيالىق جانە زاەمدىك كراۋدفاندينگتى رەتتەۋ ا ح ق و- نىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى - ا ح ق و- نىڭ نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازاسىن ازىرلەۋ، ينۆەستورلاردى قورعاۋ جانە نارىقتىڭ تۇتاستىعى شارالارىن ساقتاۋ ارقىلى كوشباسشى قارجى ورتالىقتارىنىڭ سالالىق ءارى تاجىريەلىك جاڭا باعىتتارىنا سايكەس قارجى سەكتورىندا يننوۆاتسيانى دامىتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى بولماق.
ا ح ق و بيرجاسى - Astana International Exchange (AIX) جۇمىس ىستەي باستاعان ساتتەن ءۇش ماسەلە شەشىمىن تاپتى. ءبىرىنشى - بۇكىل الەمدە 60 تان استام بيرجا قولداناتىن تۇعىرنامامەن بىردەي ينفراقۇرىلىم، تەحنولوگيالىق تۇعىرناما قۇرىلدى. ەكىنشى - ارنايى نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازا قۇرىلدى، ول - جالپى اعىلشىن قۇقىعى دەپ اتالاتىن قۇزىرەت. ءۇشىنشى - قازاقستاندىقتاردان بولەك، رەسەي، ەۋروپا ەلدەرى، قىتاي بروكەرلەرىنەن تۇراتىن بروكەرلىك جەلى قۇرىلدى. AIX الاڭىندا وتكەن العاشقى ساۋدا- ساتتىقتان بەرى 1 جىلدان ءسال اساتىن ۋاقىت ءوتتى جانە بيرجا قالىپتاسقان قۇرىلىمىنىڭ جۇمىس ىستەيتىندىگىن كورسەتە الدى.
AIX الاڭىندا ساۋدا- ساتتىق «قازاتومونەركاسىپ» كومپانياسىنىڭ ءى ر و- عا شىعۋىمەن باستالدى جانە قازاقستان جاھاندىق ينۆەستورلار سەنىم ارتاتىن جاقسى ورتا مەن رەتتەۋشى قۇرىلىمدى قامتاماسىز ەتەتىندىگىن كورسەتىپ بەردى. 2019 -جىلدىڭ ساۋىرىندە العشاقى شەتەلدىك ەميتەنت رەسەيلىك «پوليمەتالل» تاۋ- كەن كومپانياسى بولدى. AIX پەن لوندون بيرجاسىندا «قازاتومونەركاسىپ» كومپانياسىنىڭ 4 پايىز اكسياسى قايتا ورنالاستىرىلىپ، جەرگىلىكتى جانە حالىقارالىق ينۆەستورلار تاراپىنان ۇلكەن سۇرانىستى يەلەندى. بۇگىنگى كۇنى ا ح ق و بيرجاسىنىڭ رەسمي تىزىمىندە 23 ءتۇرلى ەميتەتتىڭ 36 شىعارىلىمى بار. 17 قازاقستاندىق جانە 9 حالىقارالىق بروكەر ا ح ق و بيرجاسىنىڭ ساۋدا مۇشەسى سانالادى.
ا ح ق و قارجى قىزمەتتەرى مەن اكتيۆتەردىباسقارۋ سالاسىندا ساۋاتتى مامانداردىڭ بولۋىنا دا تىكەلەي مۇددەلىك تانىتىپ وتىر. ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ بيۋروسى (BCPD) جانىنان HR Nerve Centre قۇرىلعان. بۇگىنگى كۇنى ا ح ق و- دا تىركەلگەن كومپانيالارعا ارنالعان ساۋاتتى مامانداردىڭ كادرلىق رەزەرۆى 10 مىڭ ادامدى قۇرايدى. ا ح ق و بيۋروسى ەل ۋنيۆەرسيتەتتەرى جانىنان قۇزىرەتتىلىك ورتالىقتارىن اشقان. قازىرگى ۋاقىتتا الماتىمەن نۇر- سۇلتان قالالارىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بازاسىندا 9 الاڭ تابىستى جۇمىس ىستەپ تۇر.
ا ح ق و جاساندى ينتەللەكتى، بلوكچەين، ۇلكەن مالىمەتتەر جانە ولاردى وڭدەۋ، سونىمەن قاتار ءتۇرلى ەلەدردىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگى سالالارىنداعى تەحنولوگيالاردى قامىتۋعا نارىق قاتىسۋشىلارىن تارتۋ بويىنشا دا جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ا ح ق و قۇزىرەتىنە 50-دەن استام تەحنولوگيالىق، اكت جانە قارجىلىق- تەحنيكالىق كومپانيا تىركەلگەن. ولاردىڭ ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىگى 17 ميلليون دوللاردان اسىپ وتىر.
«استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ تاعى ءبىر تابىستى جۇزەگە اسىرىلعان جوباسى ەسكپات ورتالىعىنىڭ ىسكە قوسىلۋى سانالادى. بۇل ت م د ەلدەرىندە بالاماسى جوق ورتالىق بولىپ ەسەپتەلىنەدى. اتالعان ورتالىق قىزمەتى قازاقستانداعى بارلىق شەتەلدىك ساراپشىلار مەن ينۆەستورلارعا قولجەتىمدى.
ءوتىپ بارا جاتقان 2019 -جىلى ا ح ق و ەكسپات ورتالىعى ءوز قىمەتىن ودان ارى دامىتۋ جانە ۇسىنىلاتىن قىزمەتتەر سپەكتورىن كەڭەيتۋ بويىنشا جۇمىستاردى ەڭسەردى. شەتەلدىك ينۆەستورلار مەن ساراپشىلار ءۇشىن جۇرگىزۋشى كۋالىگىن راسىمدەۋ جانە اۆتوكولىكتەردى تىركەۋ بويىنشا قىزمەتتەر قوسىمشا ەنگىزىلدى.
«قازاق ينۆەست» ا ق- پەن تابىستى ىنتىماقتاستىقتىڭ ارقاسىندا ا ح ق و ەكسپات ورتالىعىندا ء«بىر تەرەزە» قاعدياتىمەن شەتەلدىك ينۆەستورلارعا قولداۋ كورسەتۋ جانە سۇيەمەلدەۋ جۇمىسىۇيىمداستىرىلدى. ورتالىق جۇمىس ىستەگەن ەكى جىلدىڭ ىشىندە 5700 قىزمەت كورسەتتى.
اۆتور: مارلان جيەمباي