جازۋشى بەيبىت سارىبايدىڭ اڭگىمەلەرى

فوتو: None
نۇر-سۇلتان. قازاقپارات - بەيبىت شەگەباي ۇلى سارىباي 1983 -جىلى 3 -قاڭتاردا الماتى وبلىسى رايىمبەك اۋدانى جامبىل اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن ءتامامداعان.

تەلەجۇرگىزۋشى، «راۋعاش ەرتە گۇلدەيدى»، «مەيىرىم» كىتاپتارىنىڭ اۆتورى، ساتيريك جازۋشى.

«شەگەباي بار ما؟»

 ۇيدە وتىرعانبىز. سىرتقى ەسىك اشىلدى. «سالەمەتسىزدەر مە؟» دەگەن داۋىس ەستىلدى. ايەلدىڭ داۋسى. ەگەر داۋسىنا قاراپ ادام تانۋعا بولاتىن بولسا، مىناۋىڭ ءوڭدى كەلىنشەك. سالەمىن الىپ ۇلگەرتپەستەن: «شەگەباي وسى ۇيدە تۇرا ما؟» دەدى دۇڭك ەتكىزىپ. مەنىڭ ەسىم شىعىپ كەتتى... ەسىڭ شىقپاعاندا شە، ءۇيىڭنىڭ ەسىگىن قاعىپ، اكەڭدى ايەل ادام ىزدەپ كەپ تۇرسا. جانە «شەگەباي وسىندا تۇرا ما؟» دەپ وكتەم سويلەسە. پاپامنىڭ نە ويلاعانىن كىم ءبىلسىن، مەنىكى عارىشتىق جىلدامدىقپەن كەتتى. وي جىلدام دەگەن راس، ءا.

ارعى بولمەدەن ايەلىم بانۋ شىعىپ «ءيا، وسى ۇيدە تۇرادى. كىرىڭىز، مىنا بولمەدە» دەدى. الگى ايەل «كەشە «سكورىي»(جەدەل جاردەم) شاقىرىپسىزدار عوي، بۇگىن بالانىڭ جاعدايىن بىلۋگە كەلدىم» دەگەندە بارىپ، «ۋھ» دەدىم. قىزىم ايبارشىندى قاراۋعا كەلگەن 6-ۋچاستوكتىڭ كەزەكشى دارىگەرى ەكەن. بۇلار سويتەدى. ەمدەلۋشىنى فاميلياسىمەن ايتادى. «ايبارشىن» دەي سالسا نەلەرى كەتەر ەدى، ادامنىڭ ەسىن شىعارماي.

بىردەن ءبىر قىزىق وقيعا ەسىمە ءتۇستى. بانۋ مەن ايبارشىن ەكەۋى اۋرۋحانادا جاتقان. پاپام (شەگەباي) ەكەۋمىز جاعدايىن بىلۋگە بارعانبىز. تورتەۋمىز دالادا ءبىراز وتىردىق. ءبىر كەزدە دارىگەر تەرەزەدەن باسىن شىعاردى دا: «شەگەباي، بولدى ىشكە كىر، دالا سۋىق» دەدى. پاپام وتىرعان جەرىندە «شوك» بولدى... «وۆا»، «يەۆا» دەگەن جامان، ءبىراق مىناۋ دا ءسال «نە ۋدوبنا» ەكەن. سوندىقتان باۋىرجان بابامىزدىڭ جولىمەن ۇلى، قىزى دەگەندى جالعاۋىمىز كەرەك-اۋ. قالاي ويلايسىزدار؟

«ماچو» ەدى عوي، جارىقتىق»

قۇرمەتتى جاماعات، بالەنشەكەڭنىڭ جانازا نامازىنا جينالعان جاماعات ساپقا تۇرىڭىزدار. بالەنشە تۇگەنشە ۇلى 93 جاسقا قاراعان شاعىندا بۇ دۇنيەدەن و دۇنيەگە راقلات ەتتى. 13 جاسىن باليعاتقا شىعارىپ تاستاعاندا 80 جىل عۇمىر كەشكەن. ونىڭ 40 جىلى ەڭبەكپەن، 20 جىلى زەينەتپەن ءوتتى. ونىڭ سىرتىندا 5 جىلى «اگەنتتە»، تاعى 5 جىلى «فەيسبۋكتا» ءوتىپتى. 40 جىلى بويىندا ۆاتساپتا بوپتى. وسى جىلدار ارالىعىندا ارتىق ايتقان جەرلەرى بولسا كەشىرەسىزدەر مە؟

- كەشىرەمىز.

- جاقسى ادام با ەدى؟

- جاقسى ادامىڭىز نە مولدەكە، «ون ۆابشە تا سۋپەر»(ول وتە كەرەمەت) بولعان.

...وسى كەزدە قازان جاقتا جۇرگەن ءبىر كەلىنشەك كوزىنىڭ جاسىن سىعىپ الىپ: «ماچو»(كەربەز) ەدى عوي، جارىقتىق» دەپ كۇبىرلەپ جىبەرىپتى.

«شەكارانىڭ سىرتىندا جىلاپ تۇر»

ۇكىمەتتە ۇلكەن جينالىس ءوتىپ جاتىر ەكەن.

- سومكەگە باقا سالعان كىم؟ قوجا! ساباقتان قالعان كىم؟ قوجا! سۇلتان قويشىنىڭ ەلتىرىسىن ۇرلاعاندا قاسىندا بولعان كىم؟ قوجا! ميللياردتاردى ۇرلاپ شەتەلگە قاشىپ كەتكەن كىم؟ حراپۋنوۆ، اليەۆ، ءابليازوۆ. وندا نەگە ءبىز ىلعي قوجانى كىنالاۋعا دايىن تۇرامىز. سەندەر كۇلەسىڭدەر. ولار (حراپۋنوۆ، اليەۆ، ءابليازوۆ) انە شەكارانىڭ سىرتىندا جىلاپ تۇر. ىشكە كىرە الماي. ولار سونشالىق جامان ادام ەمەس. ولاردىڭ تۇزى جەڭىل، ولار پروستو جەمقور. بۇل كۇلكى ەمەس قوي.

«قالىڭمالدىڭ» ارزان كەزىندە...

كەشكى سەرۋەن بارىسىندا قىزىم ەكەۋمىز دۇكەنگە كىرگەنبىز. قىزىم «الىپ بەر» دەگەن سوڭ، ءبىر «البەني» شوكولادىن الىپ بەردىم. قازىر 100 تەڭگە تۇرادى ەكەن. قىزىم قاعازىن ارشىپ جەپ جاتقاندا باياعى بالالىق شاعىم ەسىمە ءتۇسىپ كەتسە كەرەك، قاراپ تۇرىپ قاپتىم. مەنىڭ قاراعانىمدى باسقاشا تۇسىنگەن قىزىم: «پاپا، ءوزىڭ دە بىرەۋىن الىپ جەسەڭشى» دەدى. ساسقانىمنان: «جەي بەر، مەن باياعىدا 25 تەڭگە تۇراتىن كەزىندە تويىپ جەپ العام» دەپتىم. ەندىگى ايتپاعىم، الداعى ۋاقىتتا سپيرتتىك ونىمدەر مەن تەمەكىلەر 93 پايىزعا قىمباتتايدى دەپ جاتىر. سوندا كورشى «پاتسانچيكتەر» تەمەكى بەرسە «وزدەرىڭ شەگە بەرىڭدەر، مەن 2000 تەڭگە تۇراتىن كەزىندە تويىپ شەگىپ العام» دەپ، سىرا بەرسە، «وزدەرىڭ ىشە بەرىڭدەر، مەن بىلتىر 300 تەڭگە تۇراتىن كەزىندە تويىپ ءىشىپ العام» دەپ تۇراتىن شىعارمىز، ءسىرا. ءبارىن قويشى، «قالىڭمالدىڭ» 80 مىڭ تەڭگە كەزىندە ايەل الىپ العانىمىز قانداي جاقسى بولعان.