الايدا، عالىمدار لاتىن امەريكاسىنداعى باۋ-باقشا، ەگىن القاپتارىنان قاۋىپتى ۆيرۋستى انىقتاپ وتىر، دەپ جازادى ۆۆس.
«پاناما دەرتى» ادامداردىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن قاۋىپتى ەمەس، ءبىراق بانان وسەتىن القاپتاردى تۇتاستاي جويىپ جىبەرەتىن كۇشى بار. سونىڭ ىشىندە، كوپشىلىك ءسۇيىپ جەيتىن، وسىرۋگە دە قولايلى «كاۆەنديش» بانان سورتىنا دا قاۋىپ ءتونىپ تۇر. BBC بەرگەن مالىمەت بويىنشا، ماماندار كولۋمبيا القاپتارىنان «Fusarium TR4» ۆيرۋسىن تاپقان.
بانان - كوپتەگەن جاننىڭ تاعام راتسيونىندا كۇندەلىكتى تۇتىناتىن جەمىس ءارى ميلليونداعان جاندار ءۇشىن تابىس كوزى. ال «اتالعان ۆيرۋستى تولىعىمەن جويىپ جىبەرۋ مۇمكىن ەمەس» دەيدى بۇۇ وكىلدەرى. ونىڭ جەردەگى قالدىعى 30 جىلعا دەيىن توپىراقتىڭ قۇرامىندا ساقتالا بەرەدى.
بەلگىلى بولعانى، «Fusarium TR4» ۆيرۋسى 1990 -جىلى العاش رەت مالايزيا جانە يندونەزيادان تابىلعان. لاتىن امەريكاسىندا العاش رەت انىقتالىپ وتىر. ۆيرۋستى نيدەرلاندى عالىمدارى انىقتاعان. ول ەگىن القاپتارى مەن باۋ-باقشالاردا كەڭ تاراپ، وسىمدىكتى تۇبىرىمەن جويىپ جىبەرە الادى. كولۋمبيا جانە ەكۆادور - الەمدەگى ەڭ كوپ بانان وسىرەتىن ايماق بولعاندىقتان، عالىمدار الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ، دابىل قاعۋدا.
باسىلىمنىڭ حابارلاۋىنشا، باناننىڭ «كاۆەنديش» سۇرىپى 1950 -جىلدان بەرى وسىرىلە باستاعان. ءدال وسى «Fusarium TR4» ۆيرۋسى باناننىڭ «گرو-ميشەل» دەپ اتالاتىن ءتۇرىن تۇبىرىمەن جويىپ جىبەرگەندىكتەن دە «كاۆەنديشتى» ءوسىرۋ قولعا الىنعان.
بانان وندىرىسىندەگى ءىرى كومپانيا Fyffes اتالمىش ۆيرۋسپەن كۇرەسۋگە بولادى دەيدى. «ول ءۇشىن ەڭ الدىمەن بانان وسەتىن ايماقتاردى قورعاۋ كەرەك. ەگىن القاپتارى مەن باۋ-باقشالارعا ەنەتىن ءار ادامنىڭ اياق كيىمى مەن كولىكتەردىڭ دوڭگەلەكتەرىن فۋنگيتسيد ۆانناسىندا جۋۋ، بانان پلانتاتسيالارىن قورشاۋ، جانۋارلاردىڭ ەنىپ كەتۋىنەن قورعاۋ، سۋاراتىن سۋدى قۇدىقتاردان الۋ، ت. ب. شارالاردى قولعا العان». بۇل كومپانيا وكىلدەرى «كاۆەنديش» كەڭ تاراعان بانان سۇرىپىن الماستىرا الاتىن التەرناتيۆتى سۇرىپ ويلاپ تابۋعا كىرىسكەن.