كيىنشى، قازاق قىزى
سوزگە تۇزدىق بولسىن، قازىر «اتىڭ شىقپاسا، جەر ورتە» دەگەن قاعيداتتى وزدەرىنشە تۇسىنگەن، قازىرگى تىلمەن ايتساق، حايپەرلەر كوبەيىپ كەتتى. جاقىندا عانا جالاڭ دەنەسىنە قازاقتىڭ ۇلتتىق اشەكەيلەرىن تاعىپ، ينستاگرامم پاراقشاسىنا سۋرەتىن سالىپ، اتى شىققان قىز شىرىن نارچايەۆا «جۇلدىز» بولدى. بۇل باسسىزدىقتى توك- شوۋ دەپ جۇرگەن باعدارلامالار دا ناسيحاتتاعانداي، سول قىزدى ەفيرگە شاقىرىپ جاتىر. بىرەۋلەر قولداپ تا الەك. وسىدان كەيىن تەلەديدارعا تەلمىرگەن جاستار قانداي ۇلگى الماق؟ ويلاندىق پا؟ ال كەشە عانا قۇرىلعان D4 دەپ اتالاتىن توپ جارىققا شىقپاي جاتىپ، جۇرتتىڭ قاھارىنا ۇشىراپ ۇلگەردى. جالاڭاشتانىپ كليپ تۇسىرگەن جاس قىزداردىڭ بەينەبايانى الەۋمەتتىك جەلىلەرگە تاراپ كەتتى. قولدارىنا يت ۇستاپ، بوديمەن بيلەگەن ءتورت بويجەتكەندەردى جەلى قولدانۋشىلارى اياۋسىز سىنعا الدى. «ماسقارا!» ، «قازاق قىزدارىنىڭ بولمىسى وسى بولسا...» ، «مىنالاردى قاداعالايتىن قۇزىرلى ورگان جوق پا؟ » ، «وزدەرىن كەرەمەت سەزىنىپ تۇر عوي» ، «تۇرلەرى تازا قازاق، ىستەرى شەتەلگە ەلىكتەگەن. وزدەرىنىڭ كىم بولارىن بىلمەيتىندەر عوي» ، «قازاق قىزدارىنان ساداعا كەتسىن!» ، «وسى كليپتەرى ءۇشىن شەتىنەن سوتتاسا عوي» دەپ جارىسا جازدى كوپشىلىك.
ءيا، سول شەتەلدىكتەرگە ەلىكتەيمىز دەپ ۇلتتىق ونەردى، ءداستۇردى سىيلاماۋ، ونى قورلاۋ كوبەيمەسە، ازايار ەمەس. وسىندايدا كورشى ەلدەن نەگە ۇلگى الماسقا دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. ويتكەنى، قىرعىز پارلامەنتىنىڭ ءبىلىم، عىلىم، مادەنيەت جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميتەتى «ۇلتتىق باس كيىم - اق قالپاققا مادەني مۇرا مارتەبەسىن بەرۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تالقىلادى. قۇجاتتى جوگوركۋ كەڭەش دەپۋتاتتارى ەكمات بايباكپايەۆ («رەسپۋبليكا - اتا جۇرت» فراكتسياسى) پەن باكيردين سۋبانبەكوۆ («ءبىر بول» فراكسياسى) دايىنداعان. اتالعان دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن بىلتىر كوكتەمدە قوعامدىق تالقىلاۋعا شىعارعان بولاتىن. سول كەزدە اۆتورلار ۇلتتىق باس كيىمدى قۇرمەت- تەمەگەندەرگە 2 مىڭ سوم (شامامەن 30 دوللار) ايىپپۇل سالۋدى ۇسىنعان. ەندى جەكە تۇلعالارعا مىڭ سوم، زاڭدى تۇلعالارعا 5 مىڭ سوم ايىپپۇل سالۋ ۇسىنىلىپ وتىر. بۇعان دەيىن ولار پرەزيدەنت پەن سپورتشىلاردى شەتەلدە اق قالپاق كيىپ جۇرۋگە مىندەتتەۋدى ۇسىنعان. قىرعىزستاندا 5 - ناۋرىزدا اق قالپاق جانە قىرعىز ۇلتتىق كيىمى كۇنى اتاپ وتىلەدى. ولاردا ۇلتتىق كيىمدى قورلاۋ جوق. قايتا قۇندىلىقتى، ءداستۇر مەن سالتتى ساقتاۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان ىزگى باستامالار باسىم.
وزىمىزگە كەلسەك، قازاقى كيىمنىڭ بارشا سىمباتى مەن ويۋ- ورنەگىندە، ءاربىر اشەكەيىندە حالقىمىزدىڭ تاريحىنىڭ، وي- دۇنيەسىنىڭ قايتالانباس كورىنىسى بار. ول - ءبىزدىڭ ۇلتتىق مادەنيەتىمىز. قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىن «ەرلەر كيىمى» جانە «ايەلدەر كيىمى» دەپ ەكىگە بولسەك، ەرلەر كيىمىنە ايىر قالپاق، زەرلەنگەن تاقيا، شاپان، شالبار، تىماق، ىشىك، ساپتاما ەتىك، ال ايەلدەر كيىمىنە قوس ەتىك، كويلەك، ساۋكەلە، كيمەشەك، كەبىس، ءماسى، تاقيا، بورىك، كوكىرەكشە جاتادى. نەگە وسىنى ناسيحاتتاماسقا؟ وسىنداي باسقاعا ماقتانۋعا تۇرارلىقتاي بايلىعى بار حالىق، قازىر ۇلتتىق كيىمدى كيۋدىڭ ورنىنا جالاڭاشتانىپ جاتىر. نەگە وسىنداي باسقانىڭ تاڭسىعىن بويعا سىڭىرۋگە قۇمارمىز؟ توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي تۇيىنىنە كوشسەك، بىزگە دە ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى قورلاماۋ، اياقاستى قىلماۋ ءۇشىن ناقتى زاڭ كەرەك. «جاسپىن دەپ جەلىكپەي، كيىنىپ ءجۇرشى، قازاق قىزى! جانە دە ول ۇلتتىق كيىم بولسا، قۇبا- قۇپ» دەگىڭ كەلەدى وسىندايدا.
ادەبيەت بەلگىباي ۇلى
www.aikyn.kz