ءاپسانا: اسىققاننىڭ اقىرى

استانا. قازاقپارات - بۇل وقيعا قىتايدا بولعان ەكەن. ءبىر اۋىلدا وتە كەدەي، ءارى كارى كىسى بولىپتى. جاڭاعى كەدەيدىڭ اق تۇلپارى بولعان ەكەن.

ونىڭ تۇلپارىنىڭ سۇلۋلىعىنا سول ەلدىڭ حانى ەرەكشە ءتانتى بولعاندىعى سونشالىق ىشتەي قىزعانىش وتىنا ورتەنىپ ءجۇرىپتى. حان كەدەيگە التىن مەن اقشا بەرەم دەپ قانشا جالىنسا دا، قاريا اتىن ساتپاپتى. «بۇل ات جاي ات ەمەس، مەن ءۇشىن تاپتىرماس دوس. دوستى ساتۋ مۇمكىن ەمەس» دەپ كونبەيتىندىگىن ءبىلدىرىپتى.

 ءبىر كۇنى تاڭەرتەڭ ات قورادا بولماي شىقتى.. . مۇنى ەستىگەن كورشى- قولاڭدارى «اقىماق ەكەنسىڭ! حاننىڭ تالابىن ورىنداي سالعانىڭدا مۇنداي بولماس ەدى. ول سەنەن قالاي الام دەسە دە الادى عوي. ەڭ دۇرىسى تۇلپارىڭدى حانعا ساتقانىڭدا، التىنعا باتار ەدىڭ. ەندى نە بولدى؟ ات تا اقشا دا جوق» دەپ ۇرىسقان ەكەن. قاريا: «اسىعىستىق جاساماڭىزدار» دەدى دە، ءسوزىن ساباقتاپ «ءبىز قازىر تەك اتتىڭ جوعالعانىن عانا بىلەمىز. مۇنىڭ سوڭى نەمەن بىتەرى ءالى بىزگە بەلگىسىز. بار بولعانى وسى. اناۋ ەدى مىناۋ ەدى دەپ ءارتۇرلى جاققا قاراي تارتا بەرۋگە بولمايدى» ، - دەگەندە اۋىلداعىلار قاريانىڭ بەرگەن جاۋابىنا كۇلىپ ۇيلەرىنە تارادى.

 ارادان 15 كۇن وتپەي، ات قايتا ورالدى.. . سويتسە، ەشكىم ونى ۇرلاماپتى، تاۋدا ءجۇرىپتى. تۇلپار ۇيگە قايتارىندا وزىمەن بىرگە تاعى 12 جابايى اتتى ەرتىپ الىپ كەلىپتى. اۋىلداعىلار مۇنى كورە سالىپ، اناداعى اڭگىمەلەرى ءۇشىن قاريادان كەشىرىم سۇراپتى.

 - وۋ، اقساقال! ءسىزدىڭ ءسوزىڭىز ءجون بولعان ەكەن. ءسىز ءۇشىن اتىڭىزدىڭ جوعالعانى باقىتسىزدىق ەمەس، باق قۇسى بولىپتى. سوندا قاريا تاعى دا:

 - «تاعى دا اسىعىستىق جاساپ جاتىرسىزدار. ەڭ دۇرىسى ات قايتىپ كەلدى. ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىز وسى عانا. كەيىن نە بولارىن كورە جاتارمىز. كىتاپتىڭ ءبىرىنشى سويلەمىن عانا وقىپ، ول كىتاپ جايلى قالايشا اڭگىمە ايتا الاسىزدار!؟ » ، - دەپ ولاردىڭ سوزدەرىمەن كەلىسپەيتىندىگىن ءبىلدىردى. بۇل جولى اۋىل قاۋىمى قاريانى مازاقتاۋعا قىسىلسا دا، ارالارىڭدا كەيبىرەۋى ىشتەي « الجىعان بولار؟ » دەپ تۇردى.

 ءبىر اپتا وتپەي، جابايى اتتارعا مىنەمىن دەپ قاريانىڭ جالعىز ۇلى اتتان قۇلاپ، اياعىن سىندىرىپ الادى. ءۇيدىڭ نانىن تاۋىپ جۇرگەن بالا ەندى ءبىراز ۋاقىت توسەك تارتىپ جاتاتىن بولدى. اۋىلداعىلار: «ءسىزدىڭ اناداعى ءسوزىڭىزدىڭ جانى بار ەكەن. بۇل اتتاردىڭ كەسىرىنەن جالعىز ۇلىڭىز توسەك تارتىپ جاتىر. ودان باسقا ەشكىمىڭىز دە جوق. جاعدايىڭىز بۇرىنعىدان دا مۇشكىل كۇيگە تۇسەتىن بولدىڭىز؟ - دەپ جاندارىنىڭ اشىپ تۇرعانىن ءبىلدىردى. سوندا قاريا: - «سەندەر اسىعىس شەشىم قابىلدايتىن دەرتكە شالدىققان ەكەنسىڭدەر. نەگە اسىعىستىق جاسايسىڭدار؟ بالامنىڭ اياعى سىندى. اقيقات وسى عانا. قالعانىنىڭ ءبارى سەندەردىڭ ويلارىڭ. ءومىر وسىنداي كىشكەنتاي سىناقتاردان تۇرادى. ەرتەڭ نە بولارى بىزگە بەيمالىم» ، - دەپ اشۋلانعانداي بولدى.

 بىرنەشە اپتادان سوڭ ەلدى دۇشپان اسكەرلەرى باسىپ الدى. حان جاس جىگىتتەردىڭ ءبارىن اسكەر بولۋعا شاقىردى. قاريانىڭ اياعى سىنعان ۇلىنان باسقاسىنىڭ ءبارىن اسكەرگە الىپ كەتتى. اۋىلداعىلار نە ىستەرلەرىن بىلمەي قاتتى ابىرجىدى. ويتكەنى شايقاستى جەڭىپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس، كەتكەن جاستاردىڭ قايتىپ ورالماۋى ايدان انىق ەدى. ولار تاعى دا قارياعا:

 «ايتقانىڭىز راس بولىپ شىقتى. اياعى سىنىق بولىپ جاتسا دا، ۇلىڭىز قاسىڭىزدا. ءبىزدىڭ بالالارىمىزدىڭ قايتىپ كەلە المايتىندارى انىق» ، - دەپ مۇڭدارىن شاعادى. سوندا كوپتى كورگەن كاريا:

 «ءالى دە اسىعىستىق جاساپ جاتىرسىزدار. الدا نە كۇتىپ تۇرعانىن ەشكىم بىلە المايدى. ءبىز تەك قانا مەنىڭ بالام قاسىمدا، سەندەردىكى اسكەردە ەكەنىن بىلەمىز.. . مۇنىڭ قايسىسى باقىت، قايسىسى باقىتسىزدىق ەكەنىن ايتا المايمىز» .

عيبرات: اسىعىستىق جاساماڭىز! ءومىردىڭ كىشكەنتاي عانا ءبولىمىن كورىپ، بولاشاق جايلى بولجام جاساپ شەشىم قابىلداماڭىز. شەشىم اقىلدىڭ توقتاپ كالۋىمەن پارا- پار. شەشىم قابىلداساڭىز، اقىل ءارى كاراي ويلاۋدى توقتاتادى. وسىعان قاراماستان اقىل ادامدى ءبىر شەشىم قابىلداۋعا ۇنەمى يتەرمەلەپ تۇرادى. ويتكەنى ۇنەمى ءبىر نارسەلەردى ويلاۋ ادامعا قيىن. الايدا بۇل جول ەشقاشان بىتپەيدى. ءبىر ەسىك جابىلسا، باسقاسى اشىلادى. ءبىر ماقساتقا قول جەتكىزگەن بولساڭىز، ودان دا جوعارى تۇراتىن ءبىر ماقساتتىڭ بارىن كورەسىز.