بەيجىڭ بيلىگى دە بىرنەشە جىلدان بەرى قىتاي جاڭا جىلىن تويلاۋ كەزىندە پيروتەحنيكالىق زاتتاردى ساتۋعا جانە پايدالانۋعا تىيىم سالىپ كەلەدى.
- قىتايدا ەكولوگيانىڭ بۇزىلۋىنا بايلانىستى بىرنەشە قالادا حالىقتىڭ «قاسيەتتى» دەپ ەسەپتەيتىن وتشاشۋ مەن پەتاردالاردى جاعۋىنا تىيىم سالىنعان. بەيجىڭ، شاڭحاي، گۋاڭجوۋ سياقتى ۇلكەن قالانىڭ تۇرعىندارىنا وتشاشۋ اتۋعا شەكتەۋ قويىلادى. تالاپتى ورىنداماعان جاعدايدا اكىمشىلىك جازاعا تارتىلادى. ايىپپۇل سالىنادى. قالانىڭ ىشىندە پيروتەحنيكانى وندىرۋگە، ساقتاۋعا، ساتۋعا دا بولمايدى.
ايتا كەتەيىك، قىتايلار اراسىندا وسىنداي جارىلعىش زاتتار كوڭىل كوتەرۋ ءۇشىن ەمەس، جىن- شايتاندارداردى ۇركىتەدى دەگەن ىرىم بار. قانشاما جىلدار بويى مەيرامدار مەن قۋانىشتى وقيعالار وتشاشۋسىز وتپەگەن. دەگەنمەن، بۇگىنگىدە ەكولوگيانىڭ ناشارلاۋى تۇرعىندار ءۇشىن جىن- شايتاننان دا قاۋىپتى بولىپ تۇر. ونسىز دا قىس ايلارىندا بەيجىڭ مەن سولتۇستىك ايماقتار كوك تۇتىنگە ورانادى.
تاۋ جى، بەيجىڭ قالاسىنىڭ تۇرعىنى:
- اۋانى لاستايدى، ءبىراق ول بۇرىننان كەلە جاتقان ءداستۇر عوي. سوندىقتان تارسىلداقتاردىڭ زيانسىز ءتۇرىن پايدالانعان دۇرىس. اسىرەسە بالالاردى باقىلاۋدا ۇستاۋ كەرەك. كىشكەنتاي كەزىمىزدە داۋىسى قاتتى شىعۋ ءۇشىن قۇمىرانىڭ ىشىنە سالىپ اتاتىن ەدىك.
لۋو ليسين، بەيجىڭ قالاسىنىڭ تۇرعىنى:
- مەنىڭشە، سول وتشاشۋدى شەكتەگەن دۇرىس. سونىڭ كەسىرىنەن قانشاما ادام زارداپ شەگەدى. كوزى شىعىپ كەتىپتى، ساۋساعىن جۇلىپ كەتىپتى دەگەن وقىس وقيعالار بولادى. اسىرەسە بالالارعا قاۋىپتى.
جەرگىلىكتى اقپارات قۇرالدارىنىڭ جازۋى بويىنشا قىتاي تۇرعىندارى پيروتەحنيكالىق زاتتاردى سيرەك قولدانا باستادى. حالىق ىشىندە جۇرگىزىلگەن ساۋالناما بويىنشا تۇرعىنداردىڭ % 45- ى وتشاشۋدان مۇلدەم باس تارتقان. قىتاي جاڭا جىلىن تويلاۋ كەزىندە ءتۇرلى تارسىلداقتاردى اتۋ ءداستۇرى سۇڭ پاتشالىعىنان بەرى قالىپتاسقان. قازىر وسى سان عاسىرلىق تاريحى بار جاڭا جىلدىق ءداستۇر اۋانىڭ لاستانۋىنا بايلانىستى سيرەي باستادى.
دەگەنمەن، وتشاشۋ ءداستۇرى قىتايلار ءۇشىن ءالى دە ماڭىزدى. سوندىقتان ەكولوگياعا زيانى جوق تارسىلداقتار ءوندىرىسى بىرتىندەپ دامىپ كەلەدى. قىتاي حالقى ءۇشىن گريگوريان كۇنتىزبەسىنە قاراعاندا وزدەرىنىڭ اقپانعا كەلەتىن جاڭا جىلى ماڭىزدى.
www.24.kz