ساعات اعاسى ۇلىقبەك اقىنعا نەگە وكپەلەدى ەكەن؟
و تۇستا قازاق راديوسىنىڭ ادەبي- مۋزىكالىق باعدارلامالار رەداكسياسىندا قىزمەت ەتەتىندىكتەن، تانىمال مەملەكەت قايراتكەرى، اتاقتى ادەبيەت سىنشىسى ساعات اشىمبايەۆتىڭ تۋعانىنا جەتپىس جىل تولۋىنا وراي ارنايى حابار دايارلاۋعا ءتيىستى بولدىم.
ول باعدارلاما دەر كەزىندە ەفيرگە شىقتى. وندا سوناۋ الاش ارىستارى سەكىلدى تۋعان حالقىنىڭ كەمەل كەلەشەگى جولىندا ايانباي تەر توككەن تۇلعانىڭ كۇرەسكەرلىك بولمىسىن جان- جاقتى اشۋعا تىرىستىق. ءبىراق سوزگە تارتىلعان تاعى دا سەگىز- توعىز ادامنىڭ لەبىزىنەن كەيىن بەلگىلى ۋاقىتقا لايىقتالعان حاباردىڭ تولىپ قالاتىنى ءوز- وزىنەن تۇسىنىكتى. سول سەبەپتەن ەل نازارىنا ەندى ۇسىنىلعالى وتىرعان مىنا اڭگىمەنىڭ تەك وننان ءبىر بولىگى، ناقتىراعى، ءبىر- ەكى سويلەمى عانا قامتىلعان- دى. بۇل دەگەنىڭىز قانشاما قىمبات ۋاقىتىن ءبولىپ جانە زامانداس اعاسى تۋرالى جان- جۇرەگىمەن شىنايى لەبىز بىلدىرگەن ءسوز يەسىنە دە، كوپشىلىك تىڭدارمان، وقىرمان قاۋىمعا دا جاسالعان زور قيانات ەكەنى تۇسىنىكتى.
ال وسىنداي جاعدايلارعا بايلانىستى پايدالانباعان پىكىردى سول بەتىمەن تارتپاعا تىعىپ تاستاۋعا ءبىزدىڭ دە مورالدىق قۇقىمىز جوق شىعار.
- ساعات اعامىزدىڭ جازعان دۇنيەلەرىمەن ەرتەدەن- اق تانىسپىن- دى. ال ءوزىن العاش توعىزىنشى كلاستا جۇرگەن كەزىمدە كورىپپىن. 1970 -جىلى الماتى قالاسىنىڭ جاڭا جىلدى قارسى الىپ جاتقان اسەرلى ءبىر ساتىنە كۋا بولعانىم بار.
سوناۋ شىعىس قازاقستاننىڭ بورانى بۇرقىراعان قارلى ايماعى - زايساننان قارا پيمامەن كەلىپ، ەكىنشى الماتى ۆوكزالىنان تۇسە قالعان كەزدە... قار جوق... كۇن جىپ- جىلى... وسىنداي كورىنىسكە تاپ بولعان مەزەتتە نە ىستەرىمدى بىلمەي، قاتتى وشارىلعان ءتۇرىمدى كورسەڭ...
قارا اسفالتتا پيمامەن قالاي جۇرەسىڭ! ەتىگىم بار. ءبىراق ۇلكەن شاباداننىڭ تۇبىندە وراۋلى جاتقان ونى قولما- قول شىعارىپ كيە قويۋ دا وڭايعا تۇسە مە!
ءبىر جاقسىسى، اكەمە ەرىپ كەلگەنمىن. الگىندەي قىسىلعان، قينالعان ساتتە قاسىڭدا قامقور اقىلشىڭ بولعانى قانداي جاقسى. و كەزدە بوزبالا شاققا ءوتىپ، قىلتيىپ قالعان كەزىمىز...
ودان سالىپ ۇرىپ، قوناق ۇيىنە كەلسەك، ورىن جوق. بۇل دا ەندى ءبىرتالاي ابىگەرگە تۇسىرگەنى راس. دەگەنمەن، ايتەۋىر، ءبىراز ابدىراعانمەن، تۇسەتىن جەر تاپتىق.
مەنىڭ باستى ماقساتىم - رەسپۋبليكالىق «لەنينشىل جاس» گازەتىنە ولەڭدەرىمدى بەرۋ بولاتىن. ءبىر- ەكى كۇننەن كەيىن گازەتتە جازىلعان ادرەسى ارقىلى ىزدەپ كەلىپ، رەداكسيانىڭ ەسىگىن قاقتىم. ىشتەن:
- ءيا، كەلىڭىز! - دەگەن داۋىس ەستىلدى.
كىرسەم، ۇلكەن، اباجاداي بولمەدە كوزاينەكتى ءبىر جىگىت وتىر ەكەن. قول بەرىپ امانداسقان سوڭ ول:
- ءيا، ىنىشەگىم، كىمگە كەلدىڭ، نەگە كەلدىڭ؟ - دەپ ءجون سۇرادى. مەن:
- وسىدان ءبىرشاما بۇرىن مۇندا ءبىر توپ ولەڭ جىبەرىپ ەدىم. سوعان ورالحان بوكەيەۆ دەگەن اعام جاۋاپ جازىپتى. ەندى سول كىسىنىڭ وزىمەن جولىعىپ، تاعى دا ەكى- ءۇش ولەڭىمدى كورسەتىپ العىم كەلەدى، - دەدىم.
- ە- ە، دۇرىس، باۋىرىم. ءوزىڭ مەكتەپ وقۋشىسى سياقتىسىڭ عوي، قاي كلاستا وقيسىڭ؟
- توعىزىنشى كلاستا...
- دۇرىس، دۇرىس. ال مەن ساعات اشىمبايەۆ دەگەن اعاڭ بولامىن. قازىر ورالحان دا، باسقالار دا تۇسكى ۇزىلىسكە شىعىپ كەتتى. ءبىراز بوگەلەتىن شىعار. سوندىقتان ولەڭىڭدى مەن دە كورىپ بەرە الامىن عوي، كانە، اكەلشى، - دەدى.
ساعات اشىمبايەۆ - تانىس ەسىم. و كەزدە «لەنينشىل جاستى» جىبەرمەي وقيمىز. سوندا ونىڭ رەتسەنزيالارى، ءتۇرلى پىكىرلەرى، ماقالالارى ءجيى جاريالانىپ تۇراتىن. اسىرەسە، ساكەڭنىڭ جاس اقىنداردىڭ جاڭا بۋىنى شىعارماشىلىعىنا شولۋ جاساپ، جان- جاقتى تالداعان ماقالاسى كوكەيىمە قونىپ، ءبىراز ويلانتىپ ەدى.
سودان، وعان قولىمداعى وقۋشى داپتەرىن ۇستاتا بەردىم. ىشىندە از عانا ولەڭ بار. كوپ ەمەس. ءۇش- تورتەۋ عانا. جەدەل قاراپ شىعىپ، ءبىر كەزدە:
- سەن توعىزىنشىدا وقيمىن دەيسىڭ بە؟! - دەدى تۇرىمە تاڭىرقاعانداي كەسكىنمەن اڭتارىلا قاراپ.
- ءيا.
- ءبىز دە توعىزىنشى كلاستى وقىپ ەدىك، ءبىز دە ولەڭ جازىپ ەدىك، ءبىراق ولارىمىز مىنانداي ولەڭ ەمەس- ءتىن. سەن اقىن ەكەنسىڭ، باۋىرىم! - دەپ، بىردەن باعاسىن بەرىپ تاستادى.
اقىن ەكەنسىڭ دەگەنگە ىشتەي مارقايىپ، دارداي بولىپ قالدىم.
- باسقا ولەڭدەرىڭ بار ما؟
- بار. ءبىراق ولاردى ەرتەڭ اكەلسەم...
و كەزدە «لەنينشىل جاستىڭ» بۇكىل رەداكسياسى ۇلكەن ءبىر بولمەدە وتىراتىن سياقتى. تاڭەرتەڭىنە كىرىپ كەلگەنىمدە جۋرناليست جىگىتتەر:
- و- و، اقىن بالا كەلدى! - دەپ شۋ ەتە قالدى.
سويتسەم، ساكەڭ مەنىڭ ولەڭدەرىم تۋرالى بارىنە ايتىپ، ءمان- جايدى مالىمدەپ قويعان كورىنەدى. ساعات اعا:
- كەل، كەل، ۇلىقبەك! سەن ىزدەپ كەلگەن ورالحان اعاڭ انە، - دەدى.
وسى كەزدە سونادايدا وتىرعان بويشاڭ اققۇبا جىگىت كەربۇعىنىڭ موينىنداي ۇپ- ۇزىن مويىنىن سوزىپ، مەن جاققا ماڭعاز بۇرىلا ءبىر قاراپ قويدى. ءسويتىپ، كەيىن ءبارى دەرلىك قازاقتىڭ قابىرعالى جازۋشىلارىنا اينالعان كادىربەك سەگىزبايەۆ سىندى ءبىر توپ جىگىت مەنى دەرەۋ قاۋمالاپ ورتاعا الىپ، جاڭادان اكەلگەن جازبالارىمدى كورۋگە كىرىستى.
سول كۇندەردى بۇگىندە ساعىنىشپەن ەسكە الامىز...
قىسقاسى، «كەلىننىڭ بەتىن اشسا، سول ىستىق كورىنەدى» دەگەندەي، ەڭ ءبىرىنشى كەزدەسكەن ساعات اشىمبايەۆتان باستاپ، الگى اعالارىممەن وتە جاقىن بولىپ كەتتىك.
ارادا ءبىر جىلدان اسا ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ الماتىعا وقۋعا كەلگەندە ساكەڭە سالەم بەرىپ باردىم. و كەزدە ول پاتەردە تۇرادى، ۇيىنە ەرتىپ اپارىپ، ءشاربانۋ اپايمەن تانىستىردى. وقىپ جاتقان كىتاپتارىن كورسەتىپ، جازىپ جاتقان ماقالالارى تۋرالى ايتتى. سول كۇنى كەشكىلىك ەكەۋمىز قازىرگى ميكرواۋدان كوشەلەرىندە ۇزاق اڭگىمەلەسكەنىمىز ەسىمدە.
قازىر ويلاپ وتىرسام، ساعات اشىمبايەۆ اناۋ العاش كەزدەسكەنىمىزدە بەسىنشى كۋرس ستۋدەنتى ەكەن. ءبىراق جاس تا بولسا اسا ءبىلىمدى، ارعىنى كورە بىلەتىن، تەرەڭنەن ويلاي بىلەتىن، ءوز زامانىنىڭ ناعىز زيالىسى، وتە ينتەللەكتۋال دەيتىندەي، كەسەك ازامات بولىپ شىقتى. بىلايشا ايتقاندا، ءوز ءداۋىرىنىڭ وزىق تۇلعالارىنىڭ ءبىرى.
كەيىن وقۋعا تۇسكەن سوڭ دا ءجيى جولىعىپ، كەڭەسىپ، پىكىرلەسىپ جۇردىك. سوندا اعالىق قامقورلىعىن ايامايتىن. اراسىندا: «جاس ادام بىلاي كيىنىپ جۇرگەنى دۇرىس، ءوزىڭدى بىلايشا ۇستاعانىڭ ءجون» دەگەندەي اقىل- كەڭەس بەرىپ قوياتىن. ول ايتىلعاننىڭ ءبارىن ەسكەرىپ، قورىتىندى شىعارۋعا تىرىساتىنبىز. ودان سوڭ، ارينە، شىعارماشىلىققا باسا نازار اۋداردى. پىكىرىن ەشبىر بۇكپەسىز، ىنتا- شىنتاسىمەن اقتارىپ، جايىپ سالىپ وتىراتىن ادەتى بار. جانە ايتقان ەسكەرتپەسىنە، وسال تۇسىڭدى ءدوپ باساتىندىقتان با، بىردەن كەلىسەتىنسىڭ. ماسەلەن، «مىنا ولەڭدە جالعان پاتەتيكاعا، اسقاق پافوسقا كەتىڭكىرەپ قالىپسىڭ؛ جالاڭ گۋمانيزم دەگەن بولادى، كىشكەنە، سوعان قاراي اۋەستەنە بەرەتىن سياقتىسىڭ» دەپ اۋىزشا ايتقان سىندارىنىڭ ءوزى ماعان ۇلكەن ساباق بولدى.
ول ءوزى جاي عانا سىنشى ەمەس، ۇلكەن ەستەت ەدى. ەتيكا، ەستەتيكا دەگەننىڭ كەرەمەت بىلگىرى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. ادامدىق بولمىسى سونداي تازا، كىرشىكسىز بولعاندىقتان با، بىلدىرگەن لەبىزىنىڭ ءبارى كوڭىلگە قونا كەتەتىن. ساكەڭنىڭ ۇلتتىڭ، حالىقتىڭ تاعدىرىنا الاڭداۋشىلىق قاسيەتى سول ساتتەردىڭ وزىندە- اق كۇشتى ەكەنىن كەلە- كەلە اڭعارىپ ءجۇرمىز. سوندا ول كوپ اڭگىمەسىندە قازاقتىڭ تابيعاتى، ەلدىڭ بولمىسى جونىندە، ءدىلىمىز بەن ءتىلىمىز تۋرالى تولعاناتىن. امبە قوزعايتىن تاقىرىبىنىڭ اۋقىمى وتە كەڭ- ءدى. الگى تۇستاردا موسكۆادا وتكەن ءبىر ۇلكەن كەڭەسكە بىرگە بارىپ، مەيمانحانادا وتىرىپ اڭگىمەلەسكەن جاعدايمىز ەسكە تۇسەدى. سول ساپاردا دا اجەپتاۋىر شەشىلدى. قازاق ايەلىنىڭ قوعامداعى ورنى، ەر- ازاماتتاردىڭ ەلدىك مۇددە باعىتىنداعى مىندەتتەرى... قورشاعان ورتانى ساقتاۋ، تۋعان جەردىڭ ەكولوگياسى جايىنا دەيىن توسىن تولعامدارىن ايتىپ، تاڭىرقاتتى. جالپى، قاي تاقىرىپتى قوزعاسا دا، تەرەڭنەن تولعاپ، جەرىنە جەتكىزە باياندايتىن. اقىن جاراسقان ءابدىراش كەزىندە ساعات تۋرالى:
بەلينسكيدەن باستايدى،
جيرمۋنسكيمەن جاسقايدى، -
دەگەن ءازىلدى بەكەر ايتپاعان.
شىندىعىندا دا، ونىڭ قويىن- قونىشى تولعان سيتاتا ەدى. جانە ونى كەرەكتى جەرىندە كەرەمەت بىلگىرلىكپەن قولداناتىن. ول ءوزى ءاربىر جيناقتان تەرىپ العان دۇنيە ەمەس، ولاردى وقىپ، تەرەڭنەن ءتۇسىنىپ، بۇكىل جان- جۇرەگىنەن وتكىزىپ بارىپ، سونىڭ ىشىنەن قالقىپ، ءسۇزىپ العان وي تۇجىرىمدارى قاشاندا دايار تۇراتىن. بىردە ماعان ورىستىڭ گۋلىگا دەيتىن فيلوسوفى تۋرالى اڭگىمەلەپ، «سەن سونى قالايدا ىزدەپ وقىشى، تالاي جاڭالىققا كەزىگەتىنىڭ انىق، ول قازىرگى زاماندا قالىپقا سىيمايتىنداي تاڭعاجايىپ ويلار ايتادى، نازار اۋدارشى» دەگەن- ءدى. كەيىن گەورگي گۋلىگا ەڭبەكتەرىن وقىپ كورىپ، مىنانداي دا ايرىقشا دۇنيەلەر بولادى ەكەن- اۋ دەپ قايران قالدىم. ويلارى وتە توسىن. الگى، «ليكبەز»، ياعني «ليكۆيداتسيا بەزنراۆستۆەننوستي» دەگەن ۇعىمدى قايتا اكەلۋ كەرەك» دەيتىن ادام وسى كىسى...
ساكەڭنىڭ وقىمىستىلىعى، اسا بىلىكتىلىگى، العىرلىعى انادايدان- اق كوزگە ۇرىپ كورىنىپ تۇراتىن- دى. ەل- جۇرتقا جەتە قويماعان دۇنيەنىڭ ءوزىن وسى اعامنىڭ الدەقاشان وقىپ العانىن اڭداپ، تاڭىرقايتىنبىز. امبە ولاردى قىزبالانا اڭگىمەلەپ، ماڭايىنداعىلاردى ىلعي ءتانتى ەتەتىن.
ەل اۋزىندا ورالحان بوكەيەۆ ايتىپتى دەيتىن ءازىل بار. ورەكەڭ بىردە: «وي، ول كىتاپتاردى وقىپ، باس قاتىرىپ نەعىلامىن! ەرتەڭ- اق ءبارىن شەمىشكەشە شاعىپ، بۇگە- شىگەسىنە دەيىن ءتۇسىندىرىپ ايتىپ بەرەتىن ساعاتىم بار!» - دەپتى- مىس. مىنە، وسى ءسوزدىڭ شىندىعى باسىم. ادەبيەتتىڭ سانالۋان اعىمدارى، جاڭادان شىعىپ جاتقان تەندەنسيالار بولسا، سونى بارىنە الدىمەن بارلاۋ جاساپ، دەر كەزىندە تالداپ، ناقتى باعا بەرىپ تاستايتىن جاقسى ءبىر قاسيەتى بولدى. الگىندە ايتتىم، سوناۋ وقۋعا جاڭا كەلگەن بوزبالا شاقتا، ناقتىراعى، 1971 -جىلى بولۋ كەرەك، ساعات اعامىزبەن جاقىن سىرلاسىپ، اڭگىمەلەسۋ اسەرىنەن ءبىر ولەڭ جازدىم. ەكى- اق شۋماق. «جالىن» جۋرنالىندا جارىق كوردى. سونى كوپ ۇزاماي- اق ءوزىمىز قاتارلى جاستار تەز جاتتاپ الىپ، اۋىزدان- اۋىزعا تاراپ كەتتى. «قارا جەر، ساعات اشىمبايەۆقا» دەپ اتالادى.
ۋ- شۋ قالا، توبەدە كۇن تۇر كۇلىپ،
مەن كەلەمىن جۇرەگىمدى جىر بۋىپ.
اسفالت جول -
جاتىر الدا شىڭىلتىر،
جاتىر الدا - «كوكىرەگىن» نۇر جۋىپ.
كوزدى ارباپ،
جارقىلدايدى ول ايناشا،
مەن كەلەمىن ويلارىممەن ارباسا.
اسفالت جاقسى- اۋ،
قۇرىپ كەتكىر تاباننىڭ
قارا جەرگە ىڭكارلىگى بولماسا!
قارا جەر مەن اسفالت... ۋربانيزاتسيا.. . ونىڭ تۇمسا تابيعاتتى بىرتىندەپ تىقسىرىپ، دۇنيەنى تارىلتىپ، قۋىرىپ بارا جاتقاندىعى تۋرالى ماسەلە قازىر تىپتەن ۋشىعا تۇسكەنى انىق. ال وسىعان ساكەڭ ەرتەدەن- اق جان اۋىرتىپ، مازاسىزدانا باستاعان.
دۇنيەتانىمىنىڭ كەڭدىگى، كوزقاراس ايرىقشالىعى دەيمىز بە... ورەسىنىڭ بيىكتىگى سونشا - كەز كەلگەن كۇردەلى تاقىرىپتا اسقان بىلگىرلىكپەن، دانالىقپەن ۇتقىر وي ايتىپ، زەردەلى پىكىر بىلدىرەتىن مول پاراسات يەسى- ءتىن.
بۇگىندە جۇرتتىڭ ءبارى دە ابايعا بارعىش، ءبىراق كۇندەر، ايلار، جىلدار وتكەن سايىن بيىكتەي بەرەتىن ابايعا جاس ساعاتتىڭ ەرتەدەن- اق ەرەكشە زەرتتەۋ كوزىمەن ءجىتى ۇڭىلە بىلگەنىن كورەمىز. ونى ءوزىنىڭ «سىن مۇراتى» دەيتىن كىتابىنداعى ەڭبەكتەرىنەن انىق بايقاۋعا بولادى.
ساعات اشىمبايەۆتىڭ «قارىز بەن پارىز» حابارى دا، نەگىزىنەن، قازىرگى كەزدە ءجيى ايتىلاتىن تاۋەلسىزدىك مۇراتتارىنا، ۇلتتىق مۇددەگە باعىتتالعان ەكەن. ول سول حابارلارى ارقىلى ادەبيەتتەگى العان ءوز ورنىن دا، تۇعىرىن دەيمىز بە، ابدەن بيىكتەتە ءتۇستى. و تۇس توقىراۋدىڭ باتپاعىنا باتىپ، وتارشىلدىقتىڭ ورىنان وماقاسىپ شىعا الماي جۇرگەن كەز عوي. مىنە، وسى ۋاقىتتا ەلدىك تۋرالى وي قوزعاۋ ءۇشىن ايرىقشا ازاماتتىق ەرلىك كەرەك ەكەنى ايان. شىنىندا، «قارىز بەن پارىزدا» كوتەرىلگەن جايتتەردىڭ ءمانى بۇگىنگى تاڭدا ارتا تۇسپەسە، ەشبىر باسەڭسىگەن جوق. ال سونداي باعىتتا حابارلار ۇيىمداستىرىپ، بۇكىل جۇرتتىڭ كوكىرەگىنە ساۋلە تۇسىرە ءبىلۋىنىڭ ءوزى ساعاتتىڭ ەرەسەن قايراتكەرلىگىن تانىتقان قۇبىلىس- تىن.
وسىندايدا ءارتۇرلى قىزىقتى جايتتەر دە ويعا ورالادى. ءبىر جولى ساكەڭ، ونىڭ كورشىسى، جازۋشى ديداحمەت ءاشىمحان ۇلى ۇشەۋمىز تەاتر فويەسىندە كەزدەسىپ قالدىق. جاڭادان قويىلماقشى سپەكتاكلدىڭ تۇساۋكەسەرى وتپەكشى ەدى. شۇيىركەلەسىپ سويلەسىپ تۇرىپ، اڭگىمە قىزىعىمەن، كىرۋ ۋاقىتىنىڭ جەتكەنىن ايگىلەپ دۇركىن- دۇركىن قوڭىراۋ سوعىلعانىنا قاراماستان، ەداۋىر بوگەلىپ، تۇرىڭقىراپ قالىپپىز. الدەن مەزگىلدە ەس جيناعانداي، سەلت ەتىپ، ءبىر- ءبىرىمىزدى كيمەلەپ، ەسىككە قاراي اسىعىس لاپ قويعان ساتتە مەن بايقاماي ساعات اعامنىڭ وكشەسىن باسىپ كەتتىم. باسقاندا، ءتىپتى، ىڭعايسىزداۋ بولدى - تۋفليىنىڭ شەشىلىپ قالعانى! ءوزى اسىعىپ بارا جاتقاندا مۇنداي قولايسىزدىق، ارينە، كىمدى دە بولسىن رەنجىتەدى. ساكەڭ ارتىنا جالت بۇرىلا قاراپ، اياق كيىمىن دەرەۋ قايتا كيىپ جاتىپ:
- ءوي، وكشەنى نەگە باساسىڭدار؟! - دەدى كەيىستىك ءبىلدىرىپ.
سوندا ديدەكەڭ:
- ساكە- اۋ، ەندى وكشەڭىزدى باسىپ كەلە جاتقان ىنىلەرىڭىز ەمەسپىز بە؟ ءبىز باسپاعاندا كىم باسادى؟! وعان نەسىنە رەنجيسىز؟ - دەگەندە كۇلىپ جىبەردى. وسى ءسوز كەيىن ەل ىشىندە كەڭ تاراپ كەتتى...
بەرتىنىرەكتە، 1985 -جىلى، مەن ماسكەۋدىڭ ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ جوعارى كۋرسىن ءبىتىرىپ كەلگەن سوڭ بۇرىنعى قىزمەت ورنىما قايتادان ورنالاسا الماي، ءبىرتالاي اۋرە- سارساڭعا تۇسكەن جاعدايلارىم بولدى. و زاماندا جۇرتتىڭ جان- جاعىنا ەكى شوقىپ، ءبىر قاراپ، ءبىر- ءبىرىن اڭدىعان تۇسى ەدى؛ تۋعان جەرىڭە، ءومىربايانىڭا قارايدى دەگەندەي، ءار جەرلەر مەنى جۇمىسقا الماي، دىڭكەلەپ قالعانىم بار. كىشكەنە ساندالىڭقىراپ، بوس جۇرۋگە تۋرا كەلدى. بالا- شاعانىڭ قارنى اشا باستادى. جۇمىس تابىلمادى. سوندا جازۋشىلار وداعىنىڭ سيەزىندە ساعات اعامەن ۇشىراسىپ، امانداستىق.
- و- و، ۇلىقبەك، كەلىپ قالدىڭ با، وقۋىڭ ءبىتتى مە؟ - دەپ سۇرادى.
- ءيا، بىتىردىك وقۋدى.
- قايدا ورنالاستىڭ؟
- ازىرشە جۇمىس تابىلماي جاتىر، ساكە.
راسىندا، ءبىر جىلعا جۋىق سەندەلىڭكىرەپ قالعان ءسات ەدى.
- سەن وندا ءبىر ىڭعايلى ساتىڭدە بىزگە كەلىپ كەتسەيشى. اقىلداسايىق.. .
ساكەڭ و كەزدە قازاق س س ر تەلەۆيدەنيە مەن راديو حابارلارى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
بارىپ ەدىم، وتىرعىزىپ قويىپ، قىرىق بەس مينۋت شاماسىندا لەكسيا وقىدى. ول «ءدارىسى» تەلەۆيزيا تابيعاتى تۋرالى ەدى. بۇل سالانىڭ قوعامداعى ورنى، ونىڭ ىشىندە لەنيننىڭ «ونەر اتاۋلىنىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى - كينو» دەگەنىنەن باستاپ، تەلەۆيزيانىڭ ومىردە اتقاراتىن سالماقتى مىندەتى تۋرالى الىستان سەرمەپ، بايسالدى اڭگىمە ايتتى.
اراسىندا: «و زاماندا مۇنىڭ اسا دامي قويماعان تۇسى ەدى؛ ايتپەسە لەنين ونەردىڭ شىڭى دەپ كينونى ەمەس، ءسوز جوق، تەلەۆيزيانى مىسالعا كەلتىرەر ەدى. بۇل، بىلە بىلسەڭىز، بارلىق ونەردىڭ ىشىندەگى كەرەمەتى. كەيىن ءوزىڭ دە كورەسىڭ، باسقا سالالاردىڭ ءبارى وسىنعان تاۋەلدى بولىپ قالادى. بۇنىڭ اقپاراتتىق قۇدىرەتى، بارلىق باعىتتاعى ناسيحاتشىلىق ءرولى، ادامزاتتى تاربيەلەۋدەگى، ادام بويىنا سۇلۋلىقتى، ىزگىلىكتى سىڭىرۋدەگى، رۋحتى كوتەرۋدەگى الاتىن ىقپالى عاجاپ» - دەپ ءتوندىردى. ۇلكەن- ۇلكەن ويشىلداردان، زەرتتەۋىشىلەردەن مىسالدار كەلتىرىپ، كوزىمدى اشقانداي بولدى. شىنىندا دا، الگى ساتتە تەلەۆيزياعا قىزىققانىم سونداي، وسىندا ەڭبەك ەتۋگە قۇلشىندىم.
قىسقاسى، جۇمىسقا قابىلدانىپ، «قازاقستان» ارناسىنىڭ جاستار رەداكسياسىندا التى- جەتى ايداي تەلەجۋرناليست رەتىندە ءبىر كىسىدەي قىزمەت ەتتىم. سونداعى ءبىر بىتىرگەن شارۋام - ءانشى جانىبەك كارمەنوۆ تۋرالى تەلەفيلم ءتۇسىردىم. ساعات اشىمبايەۆ شاقىرماسا، مەن بارماسام، ول تۇسپەس ەدى. دەمەك، وسى يگىلىكتى ىسكە بىردەن- ءبىر مۇرىندىق بولعان - ساعات اعامىز.
ايتكەنمەن، جوعارى وقۋ ورنىن جازبا جۋرناليستيكا بويىنشا بىتىرگەن ادام، ونىڭ ۇستىنە اقىندىعىمىز بار، كەلە- كەلە بۇل سالانىڭ وزىمە اسا قول ەمەستىگىن اڭعارعان ەدىم. جانە سول كەزدەگى تەلەۆيزيادا قالىپتاسقان احۋالعا، باسقا دا ءبىر ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى وندا ۇزاق ىستەي المايتىنىمدى ءبىلدىم. ساعات اعانىڭ قانشاما جىبەرگىسى كەلمەي، قيماعانىنا قاراماستان، و كىسى ءبىر ءىسساپارعا كەتكەن كەزدە وزگە قىزمەت ورنىنا اۋىسىپ كەتتىم.
ساكەڭ، ارينە، كەيىن رەنجىدى، وكپەلەدى. و كىسى، اڭداۋىمشا، مەنى ءوز ماڭايىندا تۇراقتى كادرلاردىڭ ءبىرى رەتىندە ۇستاپ، «وڭ قول، سول قول» دەگەندەي، بىلىكتى تەلەۆيزيا مامانى قىلىپ قالىپتاستىرعىسى كەلدى. الايدا، امال نە، مەنەن تەلەجۋرناليست شىعا قويمادى. «زورلاپ قوسقان تازى تۇلكى المايدى» دەگەندەي، ىڭعايىما كەلمەگەندەي.
***
ساعات اعامىزدىڭ بۇگىندە اتى الەمگە جايىلعان دارىندى ءىنىسىن قالايدا ءوز ماڭايىنان ۇزاتپاي، ۇلكەن ەلدىك مۇراتتار جولىندا قاناتتاسا ەڭبەك ەتۋ نيەتىن تۇسىنۋگە دە بولار.
ءبىراق اركىمنىڭ ءوز ورنىندا جۇرگەنىنە نە جەتسىن!
قۇلتولەۋ مۇقاش
http://madeniportal.kz