الەمدەگى ەرەكشە اعاشتار
قايتا وڭدەۋگە بەرىلەتىن 60 كەلى قاعاز الەمدە ءبىر اعاشتىڭ ءومىرىن ساقتايدى. 1 گەكتار باق نەمەسە توعايءبىر كۇندە 220-280 كەلى كاربونات انگيدريد جۇتادى دا، وزىنەن 180-220 كەلى وتتەگى ءبولىپ شىعارادى. بۇل اعاشتارعا قاتىستى عىلىمي قىزىقتى اقپاراتتار.
ەندى الەمدەگى ەرەكشە اعاشتار تۋرالى ەستىپ كورىپ پە ەدىڭىز. اعاشتا قاۋىن نەمەسە شۇجىق وسەدى دەسە ارينە سەنبەيمىز. تومەندە الەمدەگى ەڭ ەرەكشە اعاشتار تۋرالى ايتىپ وتەتىن بولامىز.
ماي اعاشى
گرۋزيادا وسەتىن اۆاكادونى جەرگىلىكتى تۇرعىندار «سيىر اعاشى» دەپ اتايدى. سەبەبى ونىڭ ماۋەسى تويىمدىلىق جاعىنان ەتكە تەڭ. قورىتىلۋى جەڭىل سارى مايداي. اۆاكادو جەمىسىنىڭ اۋىرلىعى 50-400 گرام بولىپ، وتە كوپ دارۋمەندەر مەن ماي بار.
ءسۇت اعاشى
كوستا- ريكادا، ەكۆادوردا جانە لاتىن امەريكاسىنىڭ كەيبىر مەملەكەتتەرىندە سىرتى تەگىس، ءتۇپ-ءتۇزۋ، ۇزىن بويلى اعاشتار كوپ كەزدەسەدى. ونىڭ جاپىراقتارى جىل ون ەكى اي جاپ-جاسىل بوپ تۇراتىن تروپيكتىك وسىمدىك. ءبىراق ماسەلە ونىڭ جاپرىراقتارىندا دا جەمىسىندە دە ەمەس (ماۋەسى وتە اششى جەۋگە جارامايدى). ءبىراق ونىڭ سىرتىن ازداپ كەسىپ قويساڭىز سول جەردەن سۇتكە ۇقساس سۇيىقتىق اعادى. سول ۇشىندە جەرگىلىكتى جۇرت ونى «ءسۇت اعاشى» دەپ اتايدى.
اعاشتان ءبىر ساعاتتا 1 ليتر سيىر سۇتىنە ۇقسايتىن «ءسۇت» الۋعا بولادى. ءبىراق تەز قولدانباساڭىز قويۋلانىپ، ءدامى كەرمەك تارتىپ كەتەدى ەكەن. قىزىعى سول اعاش جىلدىڭ كەز كەلگەن مەزگىلىندە ءسۇت بەرە بەرەدى.
شۇجىق اعاشى
گانادا (افريكا) الەمنىڭ باسقا ەش جەرىندە وسپەيتىن اعاشتار بار. سولاردىڭ ءبىرى شۇجىق اعاشى بولىپ ونى جەرگىلىكتى حالىق - «كيگەليا» دەيدى. ونىڭ جەمىسىنىڭ سىرت كورىنىسى شۇجىققا ۇقسايدى. ءتىپتى ءدامى دە ءدال شۇجىقتىكىندەي.
ءارى الما ءارى جاڭعاق اعاشى
برازيليانىڭ سولتۇستىك شىعىسىنداعى ورمانداردا عاجايىپ وسىمدىكتەر بار. سونىڭ ءبىرى - «كاجۋ». ول اعاشتا ءبىر ۋاقىتتىڭ وزىندە جاڭعاق پەن الما پىسەدى. اعاشتىڭ بويى 10-12 مەتر. ءبىر ماۋسىمدا 10-12 كەلى جاڭعاق، 30 كەلى الما الۋعا بولادى.
قاۋىن اعاشى
تابيعاتتا قاۋىن اعاشى دا بار. بۇل وتە تەز وسەتىن تروپيكتىك وسىمدىك بولىپ 60 مەتر بيىكتىككە دەيىن وسەدى. ماۋەسىنىڭ سالماعى 2 كەلىگە دەيىن تارتادى. سىرتقى ءھام ىشكى كورىنىسىنەن دە قاۋىنعا ۇقسايدى. XVI عاسىردا بۇل تالدى پانامادان شىعىسقا اپارعان. قازىرگى كۇندە قاۋىن اعاشى امەريكا، ءۇندىستان، اۆستراليادا وسەدى.
Massaget.kz