ولار قىتاي كوممۋنيستىك داۋىرىندە مەملەكەت بىرلەسكەن كەزىندە دە ەلدى مەكەندەرگە قايتپاي، وسى ۇڭگىرلەردە تۇرۋدى ءجون كورگەن. قىتايدا ادامدار جاسايتىن ۇڭگىرلەردىڭ ءبىرى جۋندى سىرتقى دۇنيەمەن تەك سوقپاق جول عانا بايلانىستىرادى. ۇلكەن جولعا شىعىپ الۋ ءۇشىن ونىمەن كەمىندە ءبىر ساعاتتاي ءجۇرۋ كەرەك.
ءبىراق، سوڭعى 20 جىل ىشىندە بۇل مەكەندى تاماشالاۋعا كەلەتىن تۋريستەردىڭ اسەرىنەن ۇڭگىردى سىرتقى دۇنيەمەن بايلانىسسىز وڭاشا مەكەن دەپ ايتا المايسىز. تۋريستەردىڭ كەلۋى جەرگىلىكتى تۇرعانداردىڭ ءال-اۋقاتىن كادىمگىدەي كوتەرىپ تاستادى. سەبەبى، جەرگىلىكتى حالىق تۋريستەرگە ارناپ ءتۇرلى بۇيىمدار جاساپ ساتادى، قالا بەردى بامبۋكتەن جاساعان ۇيلەرىن جالعا بەرەدى. اۋىلدىڭ نەگىزگى كۇن كورىسى - سيىر مەن تاۋىقتار.
بالالار مەكتەپ-ينتەرناتتا جاتىپ وقيدى. ۇيلەرىنە دەمالىس كۇندەرى عانا كەلەدى. جەرگىلىكتى ۇكىمەت ۇڭگىر تۇرعىندارىنا 10 جىلدان بەرى ولار ءۇشىن ارنايى سالىنعان جاقىن ماڭداعى اۋىلعا كوشىپ كەلۋگە ۇگىتتەپ كەلە جاتىر. جاڭا ورىنعا كوشىپ كەلگەندەرگە 60 مىڭ يۋان (9,5 مىڭ دوللار) بەرەمىز دەگەن. ءبىراق جاڭادان قۇرىلعان اۋىلعا تەك 5-اق وتباسى كوشىپ وتكەن. قالعان 18 وتباسى سول جىلى مەكەن ۇڭگىرلەرىندە قالۋدى ۇيعارعان.
ولاردىڭ ايتۋىنشا جاڭا مەكەن وتە كىشكەنتاي بولىپ، وزدەرىنىڭ وسىناۋ كەڭ مەكەنىنەن ايرىلىپ قالۋدى قالامايدى، وتباسىنا قارجى اكەلەتىن كىشىكەنتاي تۋريستىك بيزنەستەرىنەن دە ايرىلعىسى كەلمەيدى. وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىندا ۇكىمەت «ءبىر وتباسى - ءبىر پەرزەنت» ساياساتىن ۇڭگىر تۇرعىندارى قالاي جۇزەگە اسىرىپ جاتقاندىعىن تەكسەرۋ ماقساتىندا كەلگەن. بۇل ساياسات اۋىل تۇرعىندارى اراسىندا جۇزەگە اسپاي جاتقاندىعىن كورگەننەن كەيىن زاڭ بۇزعانداردى زورلىقپەن تۇسىك تاستاۋعا الىپ كەتكەن.
ۇڭگىر تاريحىنداعى ەڭ ۇلكەن وزگەرىس بۇل جەرگە 2002 -جىلى ەلەكتردىڭ كەلۋى بولعان. بۇل ماسەلەنى قىتاي ۇكىمەتى ەمەس، امەريكالىق بيزنەسمەن فرەنك بەددور شەشكەن. ول ۇڭگىرگە 2000 -جىلدار باسىندا بىرنەشە رەت كەلىپ كەتكەن. اۋىل ءومىرىن جاقسارتۋ ءۇشىن بىرنەشە مىڭ دوللار قايرىمدىلىق جاساعان. اۋىلداعى جاستار كەيدە اقشا تابۋ ءۇشىن الىپ مەگاپوليستەرگە كەتكەنىمەن كوپ وتپەي اۋىلدارىنا قايتىپ كەلەدى ەكەن.