عالىمدار تاۋلىكتىڭ ۇزارىپ جاتقانىن انىقتادى

 سول ارقىلى جىل سايىن تاۋلىك 1/75000  سەكۋندقا ۇزارا تۇسەدى، دەپ حابارلايدى Baq.kz اقپارات اگەنتتىگى The Guardian باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ.

عالىمدار جاڭا زەرتتەۋ بارىسىندا استرونوميالىق كومبيناتسيالار تەورياسىن پايدالانا وتىرىپ 1,4 ميلليارد جىل بۇرىن جەر ءوز وسىنەن جارتى ساعات 41 مينۋت سايىن تولىق اينالىپ وتىرعانىن انىقتادى. بۇل تاۋلىك ۋاقىتىنىڭ جىلىنا 1/ 75000 سەكۋندقا ۇزارىپ وتىرعانىن ءارى بۇل تەندەنتسيا ميلليونداعان، ءتىپتى، ميللياردتاعان جىل بويى ساقتالاتىنىن كورسەتەدى.

ۆيسكونسين- مەديسون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ستيۆەن مايەرس پەن نيۋ- يوركتەگى كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى البەرتو مالينۆەرنونىڭ ايتۋىنشا، 1,4 ميلليارد جىلدا اي جەر پلانەتاسىنان 44 مىڭ كم قاشىقتىققا الىستاپ، بۇل قاشىقتىق 384400 كم- گە جەتكەن.

مەيەرس پەن مالينۆەرن جەر مەن ايدىڭ اراسىنداعى ميلليارد جىل بۇرىنعى قاشىقتىقتى ولشەۋ ءۇشىن جەر وربيتاسىنداعى وزگەرىستەر مەن ميلانكوۆيچ تسيكلىن پايدالانعان. بۇل ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن 50 ميلليون جىل زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ كەلگەنىمەن، ناقتى مالىمەت ەندى الىنىپ وتىر.

ميلانكوۆيچ تسيكلى 10 مىڭنان ميلليون جىلعا دەيىنگى ۋاقىت ارالىعىنداعى كليماتتىڭ وزگەرىسىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «ميلانكوۆيچ تسيكلى پلانەتامىز بەن كۇن جۇيەسىنىڭ تاريحىن ولشەۋدە قۋاتتى قۇرال سانالادى. گەولوگيالىق تاريحتى زەرتتەۋدە بۇل ءبىزدىڭ كومپاسىمىز بولدى» ، دەيدى مايەرس. عالىمنىڭ ايتۋىنشا، اي جەر پلانەتاسىنان الشاقتاپ جاتقانىمەن، بولاشاقتا تۇراقتى ديستانتسياعا بارىپ ورنىعادى. ءبىراق ول كەزدە اي پلانەتامىزدىڭ ءبىر شەتىنەن كورىنىپ، ەكىنشى شەتىنەن بايقالماۋى مۇمكىن.

Baq.kz