الەم بويىنشا راك سوڭعى ون جىلدا ءۇش ەسە ارتتى

 بۇل كورسەتكىشتەر اسىرەسە دامىعان مەملەكەتتەردە جىلدام ارتىپ جاتىر، دەپ حابارلايدى Baq.kz اقپارات اگەنتتىگى The Independent باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ءومىر سالتىن وزگەرتىپ، تەمەكى، ءتۇرلى ديەتالاردان باس تارتۋ ارقىلى ەڭ ءجيى كەزدەسەتىن تەرى راگى مەن وكپە راگىنىڭ الدىن الۋعا بولادى.

بۇكىلالەمدىك راك اۋرۋلارىمەن كۇرەس قاۋىمداستىعىنىڭ ماماندارى جىل سايىن الەم بويىنشا وسى اۋرۋدىڭ 29 تۇرىنە بايلانىستى كورسەتكىشتەردى زەرتتەيدى. ۇيىمنىڭ سوڭعى ەسەبى 2016 -جىلى JAMA Oncology جۋرنالىندا جاريالاندى. وندا الەم بويىنشا 17,2 ميلليون راك دياگنوزىنا شالدىققاندار تىركەلگەنى، سونداي- اق الەم بويىنشا وسى اۋرۋدان 8,9 ميلليون ادامنىڭ قايتىس بولعانى ايتىلعان. بۇل 2006 -جىلمەن سالىستىرعاندا 28 پايىزعا كوپ. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل كورسەتكىشتەردىڭ ارتۋىنا حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىنىڭ ۇزارۋى، سكرينينگ پەن دايگنوستيكانىڭ كوبەيۋى اسەر ەتكەن.

زەرتتەۋدە ەڭ كوپ ءوسىم كىرىسى ورتاشا جانە تومەن مەملەكەتتەردە بايقالعانى ايتىلعان. مۇنداي ەلدەر ساپاسىز جارتىلاي دايىن ءونىم مەن زاڭسىز تاباك ءوندىرىسىنىڭ نارىعى سانالادى ەكەن.

«بۇل زەرتتەۋ الەۋمەتتىك- دەموگرافيالىق يندەكسى تومەن مەملەكەتتەردە تاباك ونىمدەرىنە قارسى كۇرەستى ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتىپ وتىر» - دەيدى عالىمدار.

ولاردىڭ ايتۋىنشا، 2016 -جىلى الەم بويىنشا ءولىمنىڭ 20 پايىزى وكپە راگىنان بولعان. ال ايەلدەر اراسىندا ءسۇت بەزى راگى ءجيى كەزدەسەدى.

سونىمەن قاتار اۆتورلار اۆتوكولىك پەن ءوندىرىس ورىندارىنىڭ اۋانى لاستاۋى جانە تۇرمىستىق حيميكاتتار دا وكپە راگىن تۋعىزۋعا اسەر ەتۋى مۇمكىن فاكتورلار رەتىندە قاراستىرىلۋى كەرەكتىگىن اتاپ وتكەن.

«بۇل كورسەتكىشتەردىڭ ارتۋىنا جاۋاپ رەتىندە اۋرۋدىڭ الدىن الۋ شارالارىن دا كوبەيتۋ كەرەك. مىسالى، تاباكتان باس تارتۋ، دەنساۋلىقتى نىعايتۋ كامپانيالارىن ارتتىرۋ، سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ ماڭىزدى» ، - دەيدى اۆتورلار.