وڭتۇستىك اتلانتيكادان افريكانىڭ وڭتۇستىگىنە دەيىنگى ارالىقتا جەردىڭ ماگنيتتى ءورىسى وتە ءالسىز سانالادى. ال تەڭىزدە كومپاستى وڭتۇستىككە باعىتتاپ تۇرساڭىز دا، ونىڭ ءتىلى ماگنيت ءورىسىنىڭ كۇشتىلىگىنەن سولتۇستىكتى كورسەتەتىن بولادى. دەگەنمەن، سوڭعى 160 جىلدا جەردىڭ ماگنيت ءورىسىنىڭ كەمۋ جىلدامدىعى عالىمداردى الاڭداتىپ وتىر. بۇل جاعداي جالعاسا بەرسە، ەلەكتر جەلىسىندە كوپتەگەن اقاۋ بولادى دەپ بولجانعان.
بۇگىنگى تاڭدا مۇنداي وقيعا قاشان بولاتىنىن ناقتى بولجاپ ايتۋ قيىن. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى رەت بۇل قۇبىلىس 800 مىڭ جىل بۇرىن بولعان. ياعني، 160 - جىل - ناقتى شەشىم شىعارۋعا تىم ەرتە ۋاقىت.
جاعدايدى تەرەڭنەن تالداۋ ءۇشىن روچەستەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى وڭتۇستىك افريكاداعى قىزىق تاجىريبەنى قولدانىپ كورۋگە بەكىنگەن. ولاردىڭ ايتۋىنشا، وڭتۇستىك افريكانىڭ كەيبىر تايپالارى سازدان جاسالعان ۇيلەرىن ورتەپ، قۇرباندىققا شالعان. عالىمدار سازدا ماگنيت بولشەكتەرى بار ەكەنىن جانە ول جەردىڭ ماگنيت ورىسىنە قاراي ورنالاسۋ جەرىن وزگەرتىپ وتىراتىنىن ايتتى. ال ءۇي ورتەنگەن كەزدە جوعارى تەمپەراتۋرا ماگنيت مينەرالدارىن ءبىر قالىپتا ۇستاپ تۇرادى.
وسى ءادىس ارقىلى عالىمدار وڭتۇستىك افريكانىڭ ماگنيت ءورىسىن ولشەدى. زەرتتەۋ ناتيجەسىندە بۇل وڭىردە ماگنيت ءورىسى بىرنەشە رەت وزگەرگەنى انىقتالدى.
«وسى زەرتتەۋلەر ارقىلى ءبىز ماگنيت ءورىسىنىڭ وزگەرىستەرى سوڭعى 160 -جىلدا بولعانىن انىقتادىق» ، - دەيدى عالىمدار.
ولاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل ماگنيت ءورىسىنىڭ تولىعىمەن وزگەرىپ، انومالياعا اكەلەتىنىن كورسەتپەيدى.
«بۇل وتە از ۋاقىت. سونداي- اق، بۇل ءورىس بىرنەشە مىڭجىلدىقتا الدە بىرنەشە ءجۇزجىلدىقتا وزگەرەدى مە، ول جاعى بىزگە بەيمالىم» ، - دەيدى ولار.
Baq.kz