اتالعان ءتىزىم MNRAS جۋرنالىندا جاريالاندى، دەپ حابارلايدى Baq.kz اقپارات اگەنتتىگى ria.ru سايتىنا سىلتەمە جاساپ.
«عالامشاردىڭ كولەمى قانشالىقتى ۇلكەن بولسا، سوعۇرلىم ءوزى اينالىپ جۇرگەن جۇلدىزدىڭ جارىعىن كولەڭكەلەيدى. مۇنىمەن قاتار، عالامشاردىڭ باسقا عالامشارلارعا كورىنۋى ونىڭ كۇنگە قانشالىقتى جاقىن ورنالاسقانىمەن دە بايلانىستى. سول سەبەپتى، بوگدەپلانەتالىقتار باسقا الىپ عالامشارلاردى بايقاماسا دا، جەر مەن وعان جاقىن ورنالاسقان «كورشىلەرىن» كورە الادى» ، - دەيدى بەلفاستاعى كۆينس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مامانى روبەرت ۋەللس.
1960 -جىلدىڭ وزىندە استرونوم فرەنسيس درەيك گالاكتيكا قۇرىلىمى، ونداعى جۇلدىزدار مەن عالامشارلار نەگىزىندە بوگدەپلانەتالىقتار سانىن انىقتاۋعا بولاتىن فورمۋلا ويلاپ تاپقان بولاتىن. وسى فورمۋلاعا سەنسەك، قازىرگى تاڭدا بوگدەپلانەتالىقتار سانى وتە كوپ. دەسە دە، ولار تۋرالى ناقتى اقپارات وسى كۇنگە دەيىن بەلگىلى بولماي وتىر.
ۋەللستىڭ ايتۋىنشا، عالىمدار بوگدەپلانەتالىقتار سانىنىڭ كوپتىگىنە قاراماستان، نە سەبەپتى ءبىزدىڭ ولاردى كورمەي وتىرعانىمىزدى تۇسىندىرۋگە تىرىسىپ كەلەدى. عىلىمدا مۇنى «فەرمي پارادوكسى» دەپ اتايدى. ۋەللس كومانداسى بۇل ماسەلەنى باسقا قىرىنان شەشىپ كورۋگە تىرىسىپ، كەرىسىنشە جەردى قانشا عالامشار مەكەندەۋشىلەرىنىڭ كورە الاتىنىن انىقتادى.
ەسەپ قورىتىندىسى بويىنشا، بوگدەپلانەتالىقتاردىڭ كۇن جۇيەسىندەگى جەر مەن ونىڭ وزگە «كورشىلەرىن» كورۋ مۇمكىندىگى تەك %2,5. ياعني جەردى كەي ەكزوپلانەتالاردى مەكەندەۋشىلەر عانا كورىپ، باقىلاي الادى. ارينە، ولاردا «كەپلەر» ، «حاببل» سىندى تەلەسكوپ تۇرلەرى بولسا. جالپى مۇنداي ەكزوپلانەتالار سانى 65-كە جەتىپ وتىر. ولاردىڭ كوپشىلىگى مەركۋريدى، ال توعىزى جەردى كورەدى.
بۇل توعىز عالامشار تىزىمىنە اققۋ شوقجۇلدىزى HAT- P-11 جۇلدىزىنىڭ ماڭىنداعى گاز پلانەتا، تاۋەشكى شوقجۇلدىزى WASP-68b «لاۋلاعان يۋپيتەر» ، سۋقۇيعىش شوقجۇلدىزى WASP-47 جۇيەسىندەگى ءتورت الىپ عالامشار، ۆوزنيچنىي شوقجۇلدىزىنداعى جاڭادان ءتۇزىلىپ جاتقان LkCa 15b, سارىشايان شوقجۇلدىزى 1RXS 1609 جۇلدىزىنداعى الىپ گاز جانە بيكەش شوقجۇلدىزىنداعى WD 1145+017 اق ەرگەجەيلى «كاننيبال» الدىنداعى عالامشار كىرەدى.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل توعىز عالامشاردا تىرشىلىك يەلەرى جوق. ولار وسى كۇنگە دەيىن بوگدەپلانەتالىقتار تۋرالى ناقتى اقپاراتتىڭ بولماۋىن وسىلاي ءتۇسىندىردى. مۇنىمەن قاتار، ولار TESS جانە دجەيمس ۋ ە ب ب سىندى تەلەسكوپتاردىڭ ارقاسىندا الداعى ۋاقىتتا جاڭا عالامشارلار اشىلادى دەگەن ۇمىتتە.