- اسسالاۋماعالەيكۇم مۇحتار اتا!
- سالاماتسىڭ با؟ !
- حالىڭىز قالاي؟ دەنساۋلىعىڭىز؟
- جاقسى، اقىرىنداپ.. . ءيا، ايتا وتىر ءوزىڭ قالاي؟ قايدان كەلدىڭ؟
- مەن قىزپۋ دا (قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى) "قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى" ماماندىعى بويىنشا 3-كۋرستا ءبىلىم الىپ جاتىرمىن. ەسىمىم- اقىلبەك بالجان بەرتاي قىزى. قازىعۇرت تاۋىنىڭ تۋماسىمىن. ۇلى ءجۇز، سىرگەلى، باتىر تەگىم.
- ااا، سەن دە رۋشىلداردان با ەدىڭ؟
تەگىڭدى بىلگەنىڭ دۇرىس. ءبىراق مىنانى شاتاستىرماڭدار، رۋشىلدىق پەن ۇلتشىلدىقتى ءبىر ۇعىم دەپ ويلاماڭدار!
- اتا ءبارىمىز ءبىر قازاقپىز. شىققان تەگىمدى ايتىپ جاتقانىم.. .
- مەنىڭ اكەمنىڭ ايەلىنىڭ بالاسى دا سول جاقتان. (كۇلىپ، مەن دە) )
- ءيا، ارينە. وسى الماتىعا العاش كەلگەنىمدە شىمكەنتتىكتەر تۋرالى قوعامنىڭ پىكىرىنە ابدەن اشىندىم، ءتىپتى ۇرىسا جازداپ.
- ەندى ول جاقتا دا نەشە تۇرلىلەر بار عوي. ۇلتىن ساتقان، ءتىلىن ساتقانداردىڭ كوپشىلىگى سول جاقتا دا ءجۇر. جەرگە بايلانىستى ەمەس ول. اندا- ساندا ءار جەردەن ءبىر شىعادى.
- ك ب بار ما كب؟
- ك ب؟
- كۇيەۋ بالا.
- اا، كۇيەۋ بالا جوق.
- اناۋ ءبىر الگى جىگىتپەن تانىسىپ ءجۇر ەدىڭ عوي. اتى كىم ەدى ونىڭ؟ ەكى ءۇش جىگىت ساعان نەعىپ ءجۇر عوي!(ازىلدەپ)
- جىگىتتەر كوپ قوي ءارتۇرلى. ايقىن ماقساتتار باردا ولارعا كوڭىل بولەتىن ۋاقىت جوق.
- سولاي ماقۇل، ماقۇل. مىنا ءبىر كىتاپ شىعايىن دەپ جاتىر. «مۇحتار شاحانوۆتىڭ الەم مويىنداعان شىنشىل رۋحى جانە ۇستانىمى». مىنە قارا مەنىڭ ۇستانىمىم:
"كىم شىندىعىن جوعالتىپ السا،
"اقتى- اق، قارانى- قارا» دەپ ايتۋدان قالسا،
ياعني، ءسوزى باسقا، ءىسى باسقا بولسا،
ۇلتتىق، عالامدىق مۇددەگە تامىر جىبەرە الماسا،
پەندەلىگى تەك ءوزىن ەمەس، قوعامىن دا الداسا،
ونداي اقىننىڭ دا،
عالىمنىڭ دا،
ساياساتكەردىڭ دە،
مازمۇنى، داڭقى - دالباسا!
« قازىر قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ قۇرامىندا سەگىز جۇزدەن استام ادام بار ەكەن. سونىڭ سەگىزى عانا ەلدىك، ۇلتتىق مۇددە كۇرەسىندە بىزبەن بىرگە ەكەن. سەگىزى، ونشاقتىسى عانا. قالعانىنىڭ بارلىعى ولەڭىندە جازادى «ۇلتتى ساقتاۋىمىز كەرەك»، « ءتىلدى ساقتاۋىمىز كەرەك»، ءسوزى باسقا دا بارلىعىنىڭ ءىسى باسقا. كەشە گازەتتە جازىپتى بىرەۋ ون ەكى تومدىق كىتاپ شىعارىپتى.
مىناۋ شاحانوۆ تۋرالى الەمدىك، وتاندىق تۇلعالاردىڭ مەملەكەت قوعام قايراتكەرلەرى مەن قالامگەرلەردىڭ ەرەكشە جاقىن جۇرگەن رۋحتاستاردىڭ پىكىرلەرى. فرەدەريك مايور مەنىڭ «وركەنيەتتىڭ اداسۋى»، «جازاگەر جادى كوسموفورمۋلاسى» اتتى روماندارىمدى «بۇكىل الەمدىك پوەزيانىڭ ەڭ بيىگى» دەپ ەسەپتەگەن. دايساكۋ يكەدا بۇل الەمنىڭ 115 مەملەكەتىندە بولىمدەرى بار جاپونيانىڭ سوكا گاككاي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پرەزيدەنتى 300 گە جۋىق الەم ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قۇرمەتتى دوكتورى، پروفەسسورى(300 اق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ) . مىنە، «رۋحاني بايلىقتىڭ مويىنداماي، تەك قانا جالاڭ بىلىمگە دەن قويعان قازىرگى كومپيۋتەرباستى جارتى ادامداردىڭ پايدا بولۋى جايلى شاحانوۆ كونتسەپتسياسى ءبىزدى جاپوندىقتاردى قايران قالدىردى. مەن ونىڭ حالقىن وسىنداي تەگەۋرىندى پەرزەنت تۋدىرا العاندىعىمەن قۇتتىقتاعىم كەلەدى. »
ءارقايسىسى وسىنداي پىكىر ايتادى. مىناۋ ريم پاپاسى، مىناۋ باشقۇردىڭ ۇلى اقىنى، مىناۋ بولگاردىڭ ۇلى اقىنى، پالەستينانىڭ ۇلى اقىنى، ءۇندىستاننىڭ ۇلى اقىنى وسىلاي كەتە بەرەدى. مىناۋ تۇركيانىڭ پرەزيدەنتى. مىناۋ راسۋل عامزاتوۆ الەمدەگى ەڭ ۇلى اقىنداردىڭ ءبىرى. مىناۋ شىڭعىس ايتماتوۆ، ەكەۋمىز دوس بولعانبىز. اناتولي سوبچاك، اناۋ پۋتين بار عوي سول وسىنىڭ قاراماعىندا ىستەگەن. مىناۋ قاسىم قايسەنوۆ، راقىمجان قوشقاربايەۆ، جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ: «شاحانوۆ جازعان «عاشىقتىق عالاماتى»، "12-3=؟ "، "وتىرار" سياقتى ءۇش- ءتورت شىعارما جازعان بولسام، و دۇنيەگە قينالماي - اق كەتە بەرەر ەدىم"- دەيدى. وسىلاي كەتە بەرەدى (پاراقتاپ كىتاپتى) مىناۋ يسلام كاريموۆ وزبەكستان پرەزيدەنتى. سوندا بۇل ءجۇز وتىزعا جۋىق ادامداردىڭ جازعان پىكىرلەرى. مىنە، "رۋعا ءبولىنۋدىڭ قاسىرەتى" جاڭاعى سەن ايتقان. وسى ماسەلەدە مەنى قولداپ جازعان ءبىرقورا ادامداردىڭ حاتتارى. سولاي - سولاي توعىز تاراۋدان تۇرادى. مەن «قازاقستاندىق ۇلت» دەگەندى توقتاتتىم. اشتىق جاريالادىم. مەنى قولداعان ءتورت مىڭنان اسا ادام بولدى. ايتپەسە سەندەر قازاقستانىق ۇلتتا وتىرار ەدىڭدەر! پاسپورتتارىڭدا قازاق دەپ جازىلماي، ءبارىمىز ءبىر ۇلتپىز دەپ تۇرار ەدى.
- پوەزيا مەن اقىننىڭ الەمدەگى ءرولى قانداي بۇگىنگى تاڭدا؟
- پوەزيا دەگەنگە مەنىڭ تۇسىنىگىم باسقا. الدىڭعى جىلى مەنىمەن انگليادا كەزدەسۋ بولدى. سوندا ءبىرقورا اقىندار، عالىمدار جازۋشىلار قاتىستى. سوندا مەن سويدىم. «سەندەر شىندىقتارىڭدى جوعالتىپ العانسىڭدار!»- دەپ.. . قازىر بارلىق جەردە سولاي تۋفليدى جاقسى جالايدى. سونىمەن ءبارى مويىندادى. مەنىڭ كونسەپتسيامدى كوپتەگەن مەملەكەتتەر مويىنداپ جاتىر. ولەڭدى اركىم جازا بەرەدى. «اناۋ تۇرعان بيدايدى، كومباينمەن جينايدى» دەپ. ول پوەزيا ەمەس. پوەزيا دەگەنىمىز - ەشكىم ايتپاعان ويلاردى ايتۋ!
- ساناسى ۇلتتىق دەڭگەيگە جەتپەگەن وزدەرىن «اقىندارمىز» دەپ جۇرگەندەر دە بار عوي بۇگىنگى تاڭدا.
- ول جاي انشەيىن ۇيقاستىرىپ جۇرگەن اقىندار كوپ قوي. وندايلاردى مەن اقىن دەپ ەسەپتەمەيمىن. اقىندىق دەگەنىمىز - ەلدىك، ۇلتتىق مۇددەگە تەرەڭ تامىر جىبەرگەن ادامدار. ءوزىنىڭ ەلىنىڭ جەڭىسىن، جەڭىلىسىن، ەلىنىڭ وزىق قاسيەتتەرىن، پەندەشىلىگىن ءوز جۇرەگىنىڭ ەلەگىنەن وتكىزگەن ادام عانا اقىن بولا الادى. ويناپ جازا بەرسەڭ توم- توم كىتاپ شىعادى. كىم جازبايدى كىتاپتى؟ كەرەك دەسەڭ ۇيىڭە اكەلىپ بەرەدى. ءبارى اقشامەن شەشىلىپ جاتىر.
- قازىرگى ءان مەن وعان جازىلىپ جاتقان سوزدەرگە كوزقاراسىڭىز؟
- تەلەديداردا ەرتەدەن كەشكە دەيىن ءان بەرىپ جاتادى. تۇككە تۇرمايتىن اندەر. ماعىناسى جوق اندەر. اقشا بەرەدى ءبىتتى، ساتىلمايتىن ەشتەڭە جوق. باياعىدا سوۆەت وداعىنىڭ كەزىندە «كوركەمدىك كەڭەس» دەگەن بولاتىن. ەلەكتەن وتكىزىپ، ءاننىڭ ءوزىن، ءسوزىن قارايتىن. ۇناسا عانا تەلەديداردان بەرەتىن ەدى. ال قازىر قارامايدى. باراسىڭ اقشاڭدى بەرەسىڭ، ايتپەسە ۇلكەن ءبىر كەشتى بەرەسىڭ، قالتاسىنا بەس- ون مىڭ دوللار تۇسەدى. ءبىر اي، ەكى اي اينالدىرا بەرەدى.
- ال دىنگە كوزقاراسىڭىز قالاي؟
- جاڭادان كەلگەن ءبىر مينيستر مالىمدەمە جاسادى. مەشىتتەردە وقىلاتىن ازاننىڭ الدىندا ورىسشا ۋاعىز ايتۋى كەرەك ەكەن. سوندا مەن اناۋ پارلامەنتتە سويلەگەن سوزىمدە ايتتىم عوي. ءبىزدى ەندى اناۋ جەرگە بايلانىستى كوميسسيا قۇرامىنا كىرگىزىپ قويعان عوي. ايتتىم مەن ەكى مينيسترگە ريزالىعىمدى. بىرەۋى ءۇش تۇعىرلى ءتىل، ەكىنشىسى ۋاعىزدى بارلىق جەردە ورىسشا ايتۋ كەرەك دەدى. ەكەۋىنە «ەڭبەك ەرى» اتاعىن بەرۋ كەرەك دەدىم. ودان ءارى قاراي حريستيان دىنىنە ءوتىپ كەتەتىن شىعارمىز. ەندى نە قالدى؟ ادامنىڭ ميىنا كىرمەيتىن نارسە.
- اعىلشىن تىلىندە ۋاعىز جۇرسە تاڭ قالما دەيسىز عوي!
- ەەەندى.. . كەزىندە اعىلشىننىڭ ۇلكەن ءبىر عالىمى شىققان. سول ۇندەۋ جاريالاپتى: قۇدايدىڭ ءوزى اعىلشىن تىلىندە سويلەگەن دەپ.. . سودان كەيىن جۇرتتىڭ ءبارى انانى وقىپ "وي قۇدايدىڭ ءوزى اعىلشىن تىلىندە سويلەگەن" دەيدى دەپ دۇرلىگىپ.. .
- شەتەلگە تيگەن قازاق قىزدارى تۋرالى ءوز پىكىرىڭىزدى ءبىلدىردىڭىز. ازاماتتىعىنان ايىرۋ جايلى. ءتيىستى جاۋاپ كەلدى مە سىزگە؟
- بارىڭدار! باسقا قىزدارعا دا ايت! جاعدايلارىڭ جاقسى بولىپ، ۇيرەنىپ كەتەسىڭدەر!(اشىنىپ) جازدىق. ايتتىق. سول كۇيىندە قالدى عوي.
- ءسوزىڭىزدىڭ استارىن ءتۇسىنىپ وتىرمىن. اللا ساقتاسىن! ارمانسىز ادام بولمايدى عوي! قانداي ارمانىڭىز بار؟
- نە ارمان بولسىن؟ ارمانىم ۇلت ولمەسە، ءتىل ولمەسە ەكەن دەيمىن بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن!
- ۋاقىت بولگەنىڭىزگە، سۇحباتتاسقانىڭىزعا راقمەت اتا. سىزبەن كەزدەسىپ، باتاڭىزدى الۋ ءاربىر قازاق بالاسىنىڭ ارمانى شىعار. ۇلتقا، تىلگە جاناشىر قىزىڭىزعا باتاڭىزدى بەرسەڭىز!
- "بالجان قىزىم، جۇلدىزىڭ ىلعي دا شىندىق پەن ۇلتتىق مۇددە بيىگىنەن جارقىراسىن! جولىڭ بولسىن! دەنىڭ ساۋ بولسىن! جۇرگەن جەردە قۇداي قولداسىن! ءاۋمين!
el24.kz