قاسقىردىڭ وزگە حايۋانداردان دارا، ولاردىڭ ەشقايسىسىنا ۇقسامايتىن قاسيەتتەرى كوپ. ونىڭ بويىنداعى وسىنداي ەرەكشەلىكتەرگە نەگىزدەلىپ ايتىلاتىن اڭىزدار دا جەتەرلىك. سولاردىڭ ءبىرى- تۇركىلەردىڭ تۇپنەگىزىن كوكبورىمەن بايلانىستىرۋى.
ەجەلگى قىتاي جازبالارىندا مىناداي ءبىر اڭىز بار: كەزەكتى ءبىر شايقاستا عۋنداردىڭ ءبىر بولىگى قاتتى جەڭىلىس تابادى. قارسىلاستارى سول جەردەگى بۇكىل عۇن اتاۋلىنى قىرىپ- جويىپ، اتىپ- شاۋىپ تاستايدى. ەڭ اياعىندا جالعىز ەر بالا عانا قالادى. «ءيت قورلىقپەن ءولسىن» دەگەن ماقساتتا دۇشپاندارى ونىڭ اياق-قولىن شاۋىپ كەتەدى. ەلسىزدە قالعان بالانى ءبىر قاسقىر تاۋىپ الادى دا ءوز سۇتىمەن اسىرايدى. ادام اياعى باسپايتىن بيىك ءبىر تاۋدىڭ ىشىندەگى ۇڭگىردە بالا ءوسىپ، ەر جەتەدى. وسى بالادان قاسقىر جۇكتى بولىپ، ون ۇل تاۋىپتى. تۇركى حالىقتارى وسى ون ۇلدان تاراعان- مىس...
تاعى ءبىر اڭىز: «ايداي ءسۇلۋ ءبىر ارۋ بولمەسىندە ۇيىقتاپ جاتقاندا، وعان ءبىر كوكبورى كەلىپ، قوسىلادى. كۇن ساۋلەسى كەيپىندە كەلگەن كوكبورىدەن قىز جۇكتى بولادى. تۇركىلەردىڭ تۇپنەگىزى وسى قىزدان تاراعان»...
قاسقىرلاردىڭ ىشىندەگى كوك اسپان تۇستەس كەلەتىندەرى مەن اق قاسقىرلار اسا كيەلى حايۋان بولىپ ەسەپتەلەدى. ولاردىڭ ادامدارعا كورىنۋى دە سيرەك. مۇنداي كوكبورىلەرمەن كەزىككەن ادام دا «تەگىن ادام ەمەس، كيەلى قاسيەتتەرگە يە كىسى» بولىپ تابىلادى.
قاسقىر - قايسار، اسا ساق، قۋ حايۋان. قايسارلىعى - ونىڭ كەز كەلگەن ايقاستا جەڭىسكە جەتكەنشە نە جەڭىلىپ، دەمى ۇزىلگەنشە شايقاسۋىنان كورىنەدى. ال اسا ساق، اسا قۋلىعى ءار ءتۇرلى ارەكەتتەرىنە بايلانىستى ايتىلعان. بىردە ءبىر سۇر قاسقىر اۋىل-ءۇيدىڭ اراسىنا كىرىپ كەتەدى. قيقۋلاپ قۋا جونەلگەن توپ الدىندا عانا كەلە جاتقان قاسقىردان دەمدە كوز جازادى دا قالادى. ارى ىزدەيدى، بەرى ىزدەيدى، جوق. كەيىن ارتىنان انىقتاپ بىلسە، ارلان قاسقىر اۋىل اراسىندا تۇرعان ەلەكتر جەلىسىنىڭ باعاناسىن قۇشاقتاپ، تىكەسىنەنتىك تۇرا قالعان ەكەن. سۇر باعانا مەن سۇر قاسقىر ەشكىمنىڭ نازارىنا دا ىلىكپەپتى. قاسقىردىڭ اقىلدىعىنا تاندانىسقان توپ، باستارىن شايقاسا تارقاسىپتى.
قازىر قاسقىر اسا ازۋلى، جىرتقىش رەتىندە سۋرەتتەلەدى. ءالى دە سولاي. بۇعاۋعا كونبەيتىن تۇز تاعىسىنىڭ اسا جىرتقىشتىعىن دارىپتەۋدىڭ ەڭ كورنەكتى ۇلگىسى - «كوكسەرەك» فيلمى. مۇندا قاسقىردىڭ ادام ۇستەمدىگىنە ەش كونبەيتىندىگىنىڭ ەڭ نانىمدى دالەلى كوكسەرەكتىڭ بالانى جارىپ كەتۋىنەن ايقىن كورىنىس تابادى. بۇل - قاسقىردىڭ مەيىرىممەن ۇستاۋعا دا كونبەيتىندىگىنىڭ دالەلى.
قاسقىر - دالا تاعىسى. كيەلى سانالاتىن كوكبورى تۇقىمىنا قاتىستى تاعى ءبىر دەرەك، ول - ونىڭ وتباسىنا بەرىكتىگى. قاسقىر ءبىر عانا وتباسىنا يە جانە ول - بولتىرىك تاربيەسىن تولىقتاي ءوز موينىنا العان حايۋان. اۋىزداندىرۋ، بولتىرىگىن كوكجالعا اينالدىرۋ، ءبارى- ءبارى - وسى اتا قاسقىردىڭ قۇزىرىنداعى مىندەت. وزگە حايۋانداردا جوق وسى قاسيەتتەر كيەلى جاراتىلىس يەسىن ءار كەز دارالاپ تۇرادى.
دەرەككوزى: kaskir.wordpress.com