استاناداعى عاشىقتىق سەبەپكەرلىگىمەن بوي كوتەرگەن تاريحي عيمارات

استانا. قازاقپارات - ءۇندىستاننىڭ ايگىلى بيلەۋشىسى جاھان شاح ون توعىز جىل وتاسقان، ون ءۇش قۇرساق كوتەرىپ، ون ءتورتىنشى پەرزەنتىن دۇنيەگە اكەلەردە كوز جۇمعان اياۋلى جارى مۇمتازاعا ارناپ، كەيىن الەمدەگى جەتى كەرەمەتتىڭ بىرىنە سانالعان ءتاج ماحال ەسكەرتكىش- عيماراتىن سالدىرعان ەكەن.

ارينە، ءتاج ماحالدىڭ ءسان- سالتاناتىنا جەتپەسە دە عاشىقتىق سەبەپكەرلىگىمەن بوي كوتەرگەن تاريحي عيمارات ەلوردامىزدا دا بار. ول - بۇگىندە ۋكراينانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى قونىستانعان كەنەسارى مەن بەيبىتشىلىك كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى عيمارات. بۇل عيماراتتى 1910-1912 -جىلدارى تانىمال كوپەس ماتۆەي كۋبريننىڭ ۇلى ۆاسيلي سالدىرعان.

 «عيمارات تاريحي كۋبريندەردىڭ وتباسىلىق تاريحىمەن بايلانىستى. مەنىڭشە، استانالىقتار، اقمولالىقتار بۇل وتباسىن ماقتان تۇتادى. بۇگىندە «استانا» دۇكەنىنەن اينالعان ساۋدا ءۇيى ءبىزدىڭ عيماراتپەن ءبىر كەشەن اياسىنا كىرەدى. عيمارات تاريحى دا وتە قىزىقتى. ۆاسيلي كۋبرين جۇمىس بابىمەن بىردە پەتەربورعا بارىپ، وندا تەاتردى تاماشالايدى. سول كەزدە سۇلۋ بالەرينانى كورىپ، وعان ەس- ءتۇسسىز عاشىق بولادى. ول ءبيشى قىزعا تۇرمىسقا شىعۋعا ءوتىنىش جاساپ، وزىمەن بىرگە الىپ كەتپەك بولادى. سول كەزدە قىز وعان پەتەربورداعىداي ساۋلەتپەن ءۇي سالىپ بەرەتىن بولسا عانا تۇرمىسقا شىعۋعا كەلىسىمىن بەرەتىندىگىن ايتىپ شارت قويادى»، - دەدى ۋكراينانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى يرينا بلاشۋك.

اقمولا ورالعان ۆاسيلي كۋبرين كىدىرمەستەن ءۇي سالۋعا كىرىسەدى. سۇلۋ ءبيشى قىزعا دەگەن ونىڭ ماحابباتى ۇيدە تەز سالىپ بىتىرۋگە دە ىقپال ەتسە كەرەك. ءبىر جىلعا تولار- تولماس مەرزىمدە پەتەربورلىق سۇلۋدىڭ قالاعان سارايى دايىن بولادى.

«وسىدان كەيىن پەتەربورعا قايتا بارعان ۆالەري ۋادەسىنىڭ ورىنداپ كەلگەندىگىن ايتادى. جاس جىگىتتىڭ وزىنە دەگەن شىنايى سەزىمىن تۇسىنگەن ءبيشى قىز كەلىسىمىن بەرىپ، تۇرمىسقا شىعادى»، - دەدى يرينا بلاشۋك.

وكىنىشكە وراي بۇل ۇيدە ۆاسيلي كۋبرينگە ۇزاق تۇرۋدى تاعدىر جازبايدى. سول كەزدەگى ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ باستالۋى، قازاق دالاسىنداعى ۇلت- ازاتتىق كوتەرىلىس، رەسەيدەگى قازان توڭكەرىسى، اقپان ريەۆوليۋتسياسى، كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ ورناۋى سەكىلدى بىرىنەن سوڭ ءبىرى بولعان سوعىستار مەن وزگەرىستەر كۋبريندەر اۋلەتىنىڭ مازاسىن قاشىرىپ، رەسەيگە كەتۋلەرىنە تۋرا كەلدى.

قازان توڭكەرەسىنەن سوڭ كۋبريندەر اۋلەتىنىڭ ۇيلەرى مەن دۇكەندەرى كەڭەستەردىڭ قولىنا وتەدى. ءبيشى قىزدىڭ قالاۋىمەن سالىنعان ۇيدە جۇمىسشىلار كلۋبى مەن كىتاپحاناسى ورنالاسادى. كەيىننەن قالانى باسقاراتىن اتقارۋشى كوميتەتتىڭ ءۇيى بولادى. 1930 -جىلدارداعى ستاليندىك قۋعىن- سۇرگىن كەزىندە ءۇيدىڭ جەرتولەسى قۋدالاۋعا ۇشىراعان زيالىلاردىڭ جاسىرىن باس قوساتىن مەكەنىنە اينالادى. 1950 -جىلدارى ءبىلىم باسقارماسى ورنالاستى. ال، الپىسىنشى جىلدارى وبلىستىق تاريحي- ولكەتانۋ مۇراجايىنا مەكەن بولدى. وتىز جىلدان استام ۋاقىت بويى مۇراجاي ءۇيى قىزمەتىن اتقارعان عيمارات كەيىننەن مۇراجاي قورىنا ارنالعان ورىن بولدى. 1998 -جىلى اقمولا قالاسى رەسمي تۇردە قازاقستان استاناسى اتانعان ساتتە، الماتىدان ەلشىلىكتەر كوشىپ كەلگەن ۋاقىتتا عيمارات ۋكراينا رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنە پايدالانۋعا بەرىلدى.

اۆتور: مارلان جيەمباي