كىتاپ دەپ وتىرعانىمىز - 1991 -جىلى جارىق كورگەن «الەم» الماناعىنىڭ ءبىرىنشى باسىلىمى. سول جىلى قازاق زيالىلارى وسىنداي ءبىر جاقسى دۇنيەنى قولعا العان ەكەن. ونىڭ كەيىن جالعاسى بولدى ما، جوق پا، ول جاعى ازىرگە بەيمالىم، دەپ حابارلايدى Caravan.kz ءتىلشىسى.
"الەم" الماناعى
سونىمەن، اتالعان الماناحتىڭ وسى ءبىرىنشى باسىلىمىندا ⅩⅨ عاسىردىڭ ورتا شەنىندە قازاق دالاسىنا جەر اۋدارىلعان پولياك رەۆوليۋتسيونەرلەرىنىڭ ءبىرى - برونيسلاۆ زالەسسكيدىڭ جەرگىلىكتى ۇلت تۋرالى جازبالارى (ورىس تىلىنەن اۋدارعان كادىربەك سەگىزبايەۆ) جاريالانعان. ماتەريال وقىعانعا قىزىقتى بولعانىمەن، اۆتور كەي پايىمداۋلارىندا قاتەلىككە جول بەرگەن. ونىڭ سونداي ءبىر جاڭساق ويىن وقىرماندار نازارىنا ۇسىنامىز.
برونيسلاۆ زالەسسكي. 1875 -جىل
«بۇل جۇرت شىڭعىس حاننان بەرى كەلە جاتقان جاۋىنگەرلىك قاسيەتتەرىن جوعالتىپ العان. يەن دالادا ءبىزدىڭ ەكسپەديتسيامىزدى كورگەن توپ- توپ قازاقتاردىڭ ورىس ارمياسى اسكەرلەرىنىڭ بولات بەلدىكتەرىنىڭ كۇن ساۋلەسىمەن شاعىلىپ جارقىلداعانىن زەڭبىرەك ەكەن دەپ ويلاپ، بىرنەشە رەت قاشا جونەلگەندەرى - ولاردىڭ ءتىپتى قورقاقتىقتارىنىڭ كۋاسى. قوقان قامالىنداعى اقمەشىتتى باعىندىرعان كەزدە كومەكشىلىككە جالدانعان قازاقتار قامالدى قورشاۋ كەزىندە وزدەرىنە ۇڭگىر قازىپ، سوعان تىعىلىپ قالادى دا، جاۋ جەڭىلگەن كەزدە ولار قامالعا الدىمەن ۇمتىلىپ، ونى توناۋعا كىرىسەدى. قورقاق بولعانىمەن، ولار قورعانسىزدار مەن السىزدەرگە كەلگەندە مەيىرىمسىز-اق» دەپ جازىپتى زالەسسكي.
پولياك رەۆوليۋتسيونەرىنىڭ وسىنداعى سوڭعى سويلەمىنە اۋدارما اۆتورى بىلاي دەپ تۇسىنىكتەمە بەرگەن: «ءبۇتىن ءبىر حالىق تۋرالى قاتال ۇكىمدەي كەسىپ-ءپىشىپ باعا بەرۋ فاكتىسى سول كەزدەگى وزدەرىن وركەندەگەن ەل وكىلى ساناعان ەۆروپالىقتاردا ءجيى كەزدەسەدى. زالەسسكيدىڭ دە «مەيىرىمدىلىك» نەمەسە «قاتىگەزدىك» دەگەن ۇعىمداردىڭ حالىق ەمەس، جەكە ادامدارعا ءتان قاسيەت ەكەنىن پارىقتاماۋى بايقالادى». ياعني بۇل جەردە زالەسسكي قازاقتارعا ۇلتىمىزدىڭ باس كوتەرەر ازاماتتارىنا جولىقپاي، جولدا كورگەن از عانا جاسقانشاق جۇرتقا قاراپ، ءبۇتىن ءبىر حالىققا باعا بەرىپ وتىر.
ب. زالەسسكيدىڭ فرانسۋز تىلىندە شىققان قازاقتار تۋرالى كىتابىنداعى ءوزى سالعان سۋرەتتەر: