مەنىڭ اتىمدى اتاقتى جازۋشى دۋلات اعا قويىپتى - مانەرلەپ سىرعاناۋشى ايزا يمامبەك
تايلاندتا وتكەن «Asіan junіor-2010» حالىقارالىق كۋبوگىنىڭ التىن مەدال يەگەرى. 2011 -جىلى دۋبايدا وتكەن «Golden Cup Dubaі-2011» چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى. ق ر سپورت شەبەرى. بۇگىندە الماتىداعى سپورت جانە تۋريزم اكادەمياسىنىڭ وليمپيادا فاكۋلتەتىنىڭ 1-كۋرسىندا ءبىلىم الىپ جاتقان ايزا ەۆفرات قىزى 28-دۇنيەجۇزىلىك قىسقى ۋنيۆەرسياداعا قاتىسىپ، ۇزدىك ونەر كورسەتتى. ءبىز بۇگىن تاعى دا ءبىر جارىسقا قىزۋ دايىندىققا كىرىسىپ كەتكەن ساڭلاق سپورتشى قىزىمىزبەن تىلدەسكەن ەدىك.
ەڭ باستىسى - جەڭۋ ەمەس، جەڭىس ءۇشىن تىرىسۋ
- ايزا، الەم قۇلاق تۇرگەن ۋنيۆەرسيادا دا اياقتالدى. «تويدىڭ بولادىسى قىزىق» دەمەكشى، وسى ۋنيۆەرسيادا كەزىندە سەنىڭ ەسىڭدە قالارلىقتاي اسەرلى ساتتەر بولدى ما؟
- ارينە، ەڭ الدىمەن، مەنىڭ ەسىمدە قالارلىق وقيعا - ۋنيۆەرسياداعا العاشقى مارتە قاتىسۋىم بولدى. ودان كەيىن ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى اتىنان انت بەرۋ قۇرمەتىنە يە بولۋىم دا مەن ءۇشىن ۇلكەن قۇرمەت دەر ەدىم. دايىندىق كەزىندە ماعان باسقارمادان حابارلاسىپ، ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى اتىنان انت ەتەتىنىمدى حابارلاپ، انتتى انا تىلىندە بەرەسىڭ دەگەن ەدى.
ءبىراق، مەن كەلگەندە انتتى اعىلشىن تىلىندە ايتۋىم كەرەك ەكەنىن ءبىلدىم.
ونىڭ سەبەبى، اعىلشىن تىلىندە انتتى ايتۋى ءتيىس ابزال راقىمعاليەۆ باسقا قالادان كەشىگىپ كەلۋىنە بايلانىستى، ونىڭ ورنىنا مەنى تاڭداپتى. ءسويتىپ، از ۋاقىت ىشىندە اعىلشىنشا انتتى جاتتاپ الۋىما تۋرا كەلدى. كەشكىسىن ۋنيۆەرسيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا 12 مىڭ كورەرمەننىڭ الدىنا شىقتىم. ىشتەي قاتتى قوبالجىدىم. بار ويىم - ءبىر ءسوزىن ۇمىتىپ، نەمەسە شاتاسىپ كەتسەم قايتەمىن دەپ قوبالجىعان ەدىم. ءبىراق، بەكەر ۋايىمداپپىن. ءبارى ءساتتى ءوتتى. ءوزىمدى ەركىن ۇستادىم. ونىڭ ۇستىنە ءوز ەلىمىزدە ءوتىپ جاتقان سوڭ با، تىم ەركىن بولدىم.
- ۋنيۆەرسيادا الدىندا سەنىمەن بايلانىسۋعا ەش مۇمكىندىك بولمادى. ەلىمىزدەن تىس جەردە دايىندالعان ەكەنسىڭ. نەلىكتەن؟
- ءيا، جارىسقا مەن سانكت- پەتەربۋرگتە دايىندالدىم. مۇنىڭ وزىندىك سەبەبى دە جوق ەمەس. ەڭ باستى ماسەلە - باپكەردىڭ تاپشىلىعى. جالپى، ءبىزدىڭ ەلىمىزدە مانەرلەپ سىرعاناۋ وتە كەنجە دامىعان سپورت تۇرىنە جاتادى. ونىڭ ۇستىنە ۋنيۆەرسياداعا قاتىسىپ، ەلدىڭ ابىرويىن قورعاۋ ءۇشىن جان- جاقتى دايىندىعىڭ بولۋ كەرەك. ءبىزدى جارىس الدىندا مىندەتتى تۇردە ءبىر- ەكى اپتاعا مانەرلەپ سىرعاناۋ سپورتى دامىعان قالالارعا جىبەرىپ وتىرادى. ارينە، ءجيى- ءجيى جىبەرىپ وتىرسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
سپورتشىلار تەك قانا رەسەيگە ەمەس، ا ق ش، كانادا سياقتى مەملەكەتتەرگە بارىپ دايىندالادى. الەمنىڭ ەڭ مىقتى مانەرلەپ سىرعاناۋشىلارى قازىر سول مەملەكەتتەردە ءجۇر. بۇل رەتتە بىزگە دە سەنىم ءبىلدىرىپ، سول مەملەكەتتەرگە دايىندىققا جىبەرىپ وتىرسا، ناتيجە دە كوبىرەك بولار ەدى. مۇمكىن، بۇل ارمانىمىز دا كۇندەردىڭ كۇنى ورىندالىپ، الەمدىك ارەنالاردا دايىندىق جاساپ قالارمىز.
- تاعى دا ءبىر جارىسقا قاتىسقالى وتىر ەكەنسىڭ. جالپى، دايىندىعىڭ، كوڭىل- كۇيىڭ قالاي؟ سەنىمەن كىمدەر بارادى؟
- ءساتىن سالسا، ەكى اپتادان سوڭ جاپونيادا ازيا ويىندارى باستالماقشى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدەن بۇل دوداعا مەن، دەنيس تەن، ابزال راقىمعاليەۆ، سوسىن ەليزابەت تۇرسىنبايەۆا قاتىسقالى وتىرمىز. كەشە عانا وتكەن ۋنيۆەرسيادانىڭ اسەرىنەن ءالى ارىلا قويعان جوقپىز. سوندىقتان جارىسقا دەگەن دايىندىعىمىز دا، كوڭىل- كۇيىمىز دە ويداعىداي. ءارى ءبىزدىڭ ءومىرىمىز كۇندەلىكتى جاتتىعۋلاردان تۇرادى عوي. دايىندىعىمىز وتە جاقسى دەپ ايتساق تا بولادى.
قاتەلىك وزىمنەن بولدى
- باعدارلامانى ازىرلەۋگە ساعان باپكەرلەر مە، الدە حورەوگرافتار كومەكتەسە مە؟
- مەنىڭ نەگىزگى جاتتىقتىرۋشىلارىم - بەلگىلى سپورت جۇلدىزدارى. سپورتتىڭ ابدەن مايىن ىشكەن كىسىلەر. تالاي سپورتشىلاردى دايارلاپ، باعىن اشقان باس باپكەر قۇرالاي ۇزۇروۆا مەن ايگۇل قۋانىشەۆا، سوسىن حورەوگراف ەليزاۆەتا سۋحەتسكايا. مۇز ۇستىندەگى قىسقا باعدارلامانىڭ دا، ەركىن باعدارلامانىڭ دا اۆتورلارى - وسى كىسىلەر.
- ايزا، سەنىڭ ونەرىڭدى باعالاپ، ءجىتى قاداعالاپ وتىراتىن جانكۇيەرلەرىڭ «وسى جولى ادىلەتسىزدىك بولدى، دۇرىس باعالامادى» دەپ جاتىر. وسى پىكىر قانشالىقتى دۇرىس؟
- جوق، مۇلدەم ولاي ەمەس، قايتا مەنى كوتەرمەلەپ، باعالارىمدى جوعارى قويىپ وتىردى. مەن قىسقا باعدارلامانى ورىنداۋ بارىسىندا ەكى رەت شاتاسىپ قالدىم. ەكى سەكىرىمدى دۇرىس ورىنداي المادىم. باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعاسى كومپونەنت دەپ اتالادى. سونى كوتەرمەلەپ قويعاندىقتان، مەنىڭ ۇپايىم جوعارى بولدى. مەنىڭشە، بۇل نەگىزى، ءوز تاراپىمنان كەتكەن كەمشىلىكتەردەن بولدى. ويتكەنى، وتە قاتتى قوبالجىدىم.
جان-جاعىمنان «ايزا! ايزا! قازاقستان! العا! العا!» دەگەن جانكۇيەرلەردىڭ داۋسىن ەستىگەن سايىن، جاۋاپكەرشىلىكتى وتە تەرەڭ سەزىندىم. سوسىن الاڭداۋمەن بولدىم. مۇز ۇستىندە بيلەپ جۇرسەم دە، ويىم كورەرمەننىڭ نيەتىندە بولدى. بويىمدا قوبالجۋ باسىم بولدى. مەن، ءتىپتى، شەت ەلدەردە دە ءوزىمدى ەشقاشان بۇلاي سەزىنبەگەن ەدىم. ويتكەنى، ول جاقتا مۇنشاما جانكۇيەرىڭ جوق. تەك وزىڭە عانا سەنەسىڭ.
كەيدە اكەممەن دۇكەنگە بارعان كەزىمدە مەنى تانىپ جاتادى. «ۋنيۆەرسياداعا قاتىساسىڭ با، داۆاي، التىن اكەل» دەپ تىلەكتەرىن ءبىلدىرىپ، سۋرەتكە تۇسەدى. قازىر ءوزىمدى كەرەمەت تانىمالمىن دەمەيمىن. ءبىراق، وسىنداي ساتتەردە وزىڭە دەگەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنەدى ەكەنسىڭ.
جاپونيادا «كورۇعلىعا» بيلەيمىن
- جاپونيادا قانداي باعدارلاما ورىنداعالى وتىرسىڭ؟
- ءدال وسى جولعى ەكى باعدارلامانى ورىنداعالى وتىرمىن. ونىڭ ءبىرى - وزدەرىڭىز بىلەتىن كورع ۇلى، سوسىن تانگو.
- ءبىر باعدارلامانى ازىرلەۋگە قانشاما ۋاقىتىڭ كەتەدى؟
- ءبىر ماۋسىم ىشىندە ەكى باعدارلاما ازىرلەيمىز. سوسىن ونى ءبىر جىل، كەيدە ەكى جىل قاتارىنان ورىنداي بەرەمىز. جازعا تامان ماۋسىمدى اياقتايمىز. بۇل دەگەن دايىندىق ءبىتتى دەگەن ءسوز ەمەس. قايتا ءۇش اي بويى ارتىعىمەن جاتتىعۋلار جاساپ، دايىندىقتى كۇشەيتەمىز. كۇندە تاڭەرتەڭ ەرتە ويانامىن. تاڭعى استان سوڭ بىردەن مۇزعا بارامىن. دايىندىقتى دەنەنى قىزدىراتىن جاتتىعۋلاردان باستايمىز. ول ءۇشىن ەكى ساعاتتاي ۋاقىت كەتەدى. مۇز ۇستىندەگى جاتتىعۋلاردان كەيىن ءبي، باسقا دا قوسىمشا جاتتىعۋلارعا كىرىسەمىز. جالپى، تاڭنىڭ اتىسىنان كۇننىڭ باتىسىنا دەيىن دايىندىقتا جۇرەمىن.
- دايىندىقتاردى قاي جەردە جۇرگىزەسىڭدەر؟
- قالامىزداعى ادەمى سپورتتىق نىسانداردىڭ اشىلعانى ءبىز ءۇشىن وتە قۋانىشتى جاعداي بولدى. نەگە دەسەڭىز، بۇرىن جاعدايىمىز مۇشكىل ەدى. دايىندىق ءۇشىن مۇز ايدىنىن ىزدەپ كەتەتىنبىز. بارلارىنىڭ باعاسى وتە قىمبات بولدى. قازىر جاعدايىمىز وزگەردى. «الماتى ارەنا»، «حالىق ارەنادا» دايىندالۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىرمىز. ءتيىستى ورىندار وسى نىسانداردى سپورتشىلاردىڭ يگىلىگىنە بەرىپ جاتىر. بۇل دەگەنىڭىز - ەلىمىزدەگى سپورتتى دامىتۋعا جاسالىپ وتىرعان زور مۇمكىندىك، كورسەتىلىپ وتىرعان قولداۋ.
بابام يمامبەك كەزىندە ءبي بولعان كىسى ەكەن
- مانەرلەپ سىرعاناۋ كەنجە جانر دەپ جاتامىز. ءدال قازىر سەن ءۇشىن قانداي ماسەلە ماڭىزدى؟
- سپورتتا كۇردەلى ماسەلەلەر ءجيى بولىپ جاتادى. ول - زاڭدىلىق. ماسەلەن، مانەرلەپ سىرعاناۋدا دا ماسەلەلەر جەتىپ- ارتىلادى. مۇز ايدىنى بولسا، باپكەر جوق. باپكەر بولسا، ەلەمەنتتەر شىقپاي جاتادى. حورەوگرافيا بولماي قالسا، وندا باعدارلاماڭ ويداعىداي شىقپايدى. جالپى، قاراپ وتىرساڭىز، ءبارى قانتتاي دەپ ايتۋعا بولمايدى. ءبىر ماسەلە شەشىلسە، ەكىنشى ماسەلە شىعىپ جاتادى. بۇل ەندى قاي سالادا دا قايتالانىپ وتىراتىن جاعداي. بۇرىندارى مانەرلەپ سىرعاناۋشىلار جوق دەيتىنبىز. قازىر كىشكەنتاي مانەرلەپ سىرعاناۋشىلار ءوسىپ كەلەدى. كۇنى ەرتەڭ ولاردىڭ اراسىنان كەرەمەت سپورتشىلار شىعاتىنىنا مەن سەنىمدىمىن. بۇرىن ەلىمىز اۋىر اتلەتيكا، بوكس، ت. ب. سپورت تۇرلەرىنەن مىقتى بولسا، مىنە، ەندى، مانەرلەپ سىرعاناۋشىلاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى.
- ورايى كەلگەندە، سەنىڭ تەگىڭە بايلانىستى سۇراعىم كەلىپ وتىرعانى...
- مەنىڭ بابام يمامبەك كەزىندە ءبي بولعان كىسى ەكەن. وتە اۋقاتتى كىسى بولىپتى. قيىن- قىستاۋ كەزەڭدە بولشەۆيكتەردىڭ قولىنا تۇسپەۋ ءۇشىن تەگىن جاسىرىپ، مومبەك دەپ جازدىرىپ العان عوي. سودان اتامىز امان قالعان دەسەدى. ءبىزدىڭ ەندىگى ارمانىمىز - ءوزىمىزدىڭ شىن تەگىمىزدى ساقتاپ قالعىمىز كەلەدى. اتالارىمىزدىڭ ءارۋاعى رازى بولسىن دەپ ءوز تەگىمىزگە كوشسەك دەيمىز. ول ءۇشىن قانشاما قۇجات قاجەت ەكەندىگىن دە بىلەمىز. مۇمكىن مۇراعاتتاردا ساقتالىپ قالعان شىعار دەيمىز. ەگەر ءوز تەگىمىزدى الىپ جاتساق، بۇل مەن ءۇشىن ورىندالعان تاعى ءبىر ارمانىم بولار ەدى. مەن ومىرگە كەلگەن سوڭ كوپ ۇزاماي اتام باعدات ومىردەن وتكەن ەكەن. اكەمنىڭ ايتۋىنشا، ۇزاق سىرقاتتانىپ، توسەك تارتىپ جاتقان اتام مەنى قولىنا الىپ يىسكەپ، «باقىتتى بولسىن، اتاسىنىڭ اتىن شىعارسىن» دەپ باتاسىن بەرىپتى. مەنىڭ ەسىمىمدى تانىمال جازۋشى اعامىز دۋلات يسابەكوۆ قويعان ەكەن. اكەم ەۆفرات ۇنەمى «دۋلات اعاڭ العاشقى تۋىندىسىنداعى باستى كەيىپكەردىڭ ەسىمىن قويدى. سونداي اتاقتى كىسىلەردىڭ ءۇمىتىن اقتاۋعا تىرىس»، - دەپ ماعان زور سەنىم جۇكتەپ وتىرادى.
سۇيىكتى گازەتىم ارقىلى ماعان زور سەنىم ءبىلدىرىپ، قولداۋ كورسەتكەن جانكۇيەرلەرىمە ايرىقشا العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. بارلىقتارىڭىزدىڭ ماعان دەگەن قولداۋلارىڭىز ماعان قاشان دا قۋات بەرەدى. جەڭىستەرگە باستايدى. ۇلكەن سەنىم جۇكتەيدى. سول ءۇشىن قاناتتانىپ، جەڭىسكە جەتۋگە تىرىسامىن.
- اڭگىمەڭە راحمەت!
اڭگىمەلەسكەن - رايا ەسكەندىر.
«الماتى اقشامى» گازەتى