وسىمدىكتەن جاسالعان دارىلەردىڭ اعزاعا كەلتىرەر زيانى كوپ - عالىمدار
وسىنداي تۇجىرىم EMBO reports جۋرنالىندا جاريا ەتىلدى.
بەيلور كوللەدجىنىڭ مەديتسينا جانە يممۋنولوگيا پروفەسسورى دونالد ماركۋس (Donald Marcus) جانە ستوۋني- برۋك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فارماكولوگيا پروفەسسورى ارتۋر گروللمەن (Arthur Grollman) جاقىندا جۇرگىزىلگەن ەپيدەميولوگيالىق زەرتتەۋ قورىتىندىسىن مىسال رەتىندە كەلتىرەدى، وندا كيركازون (Aristolochia) تۇقىمدى وسىمدىكتىڭ كانسەروگەندىگى انىقتالعان. بۇل وسىمدىك ءداستۇرلى حالىق مەديتسيناسىندا مىڭداعان جىلداردان بەرى قولدانىلىپ كەلەدى. تەك قانا تايۆاندا 1997-2003-جىلداردا وسى ءدارى قۇرامىنا ەنەتىن پرەپاراتتاردى سەگىز ميلليونعا جۋىق ادام پايدالانعان.
تۇرعىنداردىڭ 5 پايىزىندا گەنەتيكالىق جاعىنان كيركازوننىڭ توكسيكالىق اسەرىنە بەيىم. سالدارىنان بۇل پاتسيەنتتەردە ينتەرستيتسيالدىق نەفريت (بۇيرەكتىڭ بىرىكتىرۋشى ءتىنى قابىنادى)، بۇيرەك جەتىسپەۋشىلىگى اسقىنادى جانە نەسەپ جولدارىندا قاتەرلى جاڭا ىسىكتەر پايدا بولادى. سونىمەن بىرگە، قوسىمشا زەرتتەۋ كيركازوندى قابىلداعانداردا باۋىر راگى پايدا بولاتىنىن انىقتاعان.
عالىمداردىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىندە، كوپتەگەن شوپتەن جاسالعان دارىلەر سالدارى اۋىر كەرى اسەر تۋدىراتىنى كەلتىرىلگەن. بۇل دارىلىك وسىمدىكتەردى كوپ پايدالاناتىن ازيا مەن افريكا ەلدەرىندە ءجيى كەزەسەدى. الايدا بۇعان قاتىستى تولىققاندى ستاتيستيكا جۇرگىزىلمەيدى.
زەرتتەۋ اۆتورلارى دۇنيەجۇزىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ وكىلدەرىنە شوپتەن جاسالعان دارىلەردىڭ قىسقا مەرزىمدى جانە ۇزاق مەرزىمدى توكسيكالىق اسەرىن، سونداي-اق ولاردىڭ تيىمدىلىگىن زەرتتەپ وتىرۋدى ۇسىنادى.