يادرولىق قارۋسىز الەم - ادامزاتتىڭ وركەندەۋ جولى - ءماجىلىس دەپۋتاتى ب. سماعۇل

استانا. قازاقپارات - بۇگىنگى تاڭدا ىزگىلىكتى قولدايتىن ازاماتتار بەيبىتشىلىكتى قورعاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى جونىندە ءۇن قوسۋدا.

وسى ورايدا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «الەم. XXI عاسىر» اتتى مانيفەسىنە وراي ءوز پىكىرىن بىلدىرگەن قر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، «قازاقستان ارداگەرلەرى» قاۋىمداستىعىنىڭ ءتوراعاسى باقىتبەك سماعۇل كوكەيدە جۇرگەن ويلارىن ورتاعا سالدى.

«مەنىڭ حالقىم وزگە حالىقتاردىڭ تۇسىنە كىرسە، شوشىپ وياناتىنداي، قورقىنىشتى وقيعالاردى باستان كەشتى. قازاقتار تالاي جەردە تۇتاسىمەن قىرىلىپ كەتۋگە شاق قالدى. ءبىراق ومىرگە قۇشتارلىق، ازاتتىققا قۇشتارلىق قايتادان جىعىلعان ەڭسەنى كوتەرىپ، تاۋەكەلگە بەل بۋعىزدى. مەن ءوز حالقىمدى سۇيەمىن. ونىڭ مەنى بالا كەزىمنەن سابىر مەن پاراساتقا باۋلىعانىن ماقتانىش تۇتامىن. بەيبىت تاسىلدەرگە عانا جۇگىنىپ، شيەلەنىس پەن كيكىلجىڭنىڭ ەرەجەلەرىنە مويىن ۇسىنعىم كەلمەيتىندىگى دە سوندىقتان» دەپ جازدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «عاسىرلار توعىسىندا» كىتابىندا.

ال تاياۋدا ا ق ش- تىڭ كۇندەلىكتى The Hill اتتى ساياسي گازەتىندە جاريالانعان «يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت: ىلگەرى باستاعان جول» ماقالاسى ارقىلى مەملەكەت باسشىسى قايعى- قاسىرەتتى كوپ تارتقان قازاق حالقىنىڭ دانا تاعىلىمىن دۇنيەگە تاراتتى. «جەرى يادرولىق قارۋ سىناۋ ءۇشىن پوليگون رەتىندە پايدالانىلعان، 500 يادرولىق سىناقتىڭ ناتيجەسىندە ءبىر جارىم ميلليوننان استام ازاماتى مەن اۋقىمدى تەرريتورياسى رادياتسياعا ۇشىراعان ەلىمىزدىڭ تاريحي تاجىريبەسى ءبىزدى قاۋىپسىزدىكتى باسقاشا تۇسىنۋگە الىپ كەلدى»، - دەپ جازدى ەلباسى.

نازار اۋدارارلىق جايت، ب ۇ ۇ- نىڭ «ادامزاتتىڭ دامۋ يندەكسى» جانە باسقا دا جاھاندىق رەيتينگتەر بويىنشا الەمدەگى ەڭ دامىعان ەلدەردىڭ العاشقى وندىعىنا نورۆەگيا، شۆەيساريا، دانيا، نيدەرلاندى، گەرمانيا، كانادا، سينگاپۋر سەكىلدى ەلدەر كىرەدى ەكەن.

بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ قازىرگى زاماندا دامۋدىڭ قۇپياسى باسقاعا اۋىستى دەگەن ءسوز: ءوزىنىڭ ىشكى ۇلتتىق الەۋەتىن ءبىرىڭعاي بەيبىت وركەندەۋگە، جاسامپاز ەڭبەككە، اقىل- وي الەمىنە باعىتتاي العان مەملەكەتتەر وزۋدا. ول ءۇشىن ەشقانداي زىمىراننىڭ، زەڭبىرەكتىڭ، اتوم بومبالارىنىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى يادرولىق «قولشوقپارمەن» ىشكى تاتۋلىققا، تۇراقتىلىققا قول جەتكىزە المايسىڭ، حالىقتى ۇلى ماقسات جولىندا جۇمىلدىرا المايسىڭ.

وسى دانالىقتى قازاقستان كوشباسشىسى وتكەن عاسىردىڭ سوڭىندا- اق تۇسىنە الدى. تاۋەكەلگە بەل بايلاپ، تاۋەلسىز ەلدى ويلاپ، ەلباسى سەمەي سىناق الاڭىن جاپتى، اۋقىمى مەن الەۋەتى جونىنەن الەمدە ءتورتىنشى ورىندا بولعان يادرولىق ارسەنالدان باس تارتتى. ءسويتىپ، بىرىنشىدەن، قازاق ەلىنىڭ الەمدەگى بەيبىتشىكتى قولدايتىنىن ءىس جۇزىندە پاش ەتتى، ەكىنشىدەن، وتانىمىزدى جانە ءوز ءوڭىرىمىزدى حالىقارالىق شيەلەنىس ورتالىعىنا اينالۋدان قورعاپ قالدى.

وسىنىڭ ارقاسىندا قازاق ەلى قارقىندى دامۋ جولىنا ءتۇسىپ، بۇكىل الەمگە دامۋدىڭ بەيبىت ۇلگىسىن كورسەتتى. كوكجيەكتىڭ ار جاعىنداعى كوز جەتپەس كەڭىستىكتەرگە ءۇڭىلىپ، كەز كەلگەن اسقاق دۇنيەنى كورە الۋ كورەگەندەرگە عانا بۇيىرعان عاجايىپ قاسيەت بولسا كەرەك.

بۇگىندە ادامزات بالاسىنىڭ الدىندا ءۇش ماڭىزى زور مىندەت تۇر، بۇلار - بەيبىتشىلىكتى، بىرلىكتى جانە دامۋدى ساقتاپ قالۋ. بۇلاردىڭ قاي- قايسىسى دا - بارلىق مەملەكەتتىڭ باستى باعدارى. وسى ءۇش باستاۋعا قازاقستاننىڭ عانا ەمەس، بۇكىل الەمنىڭ بولاشاعى بايلاۋلى. بۇل رەتتە، نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ۆاشينگتونداعى يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت كەزىندە دە بولاشاقتى باعدارلاپ، بۇگىندى باعامدايتىن سالماقتى باستامالار كوتەردى. ەندى الەمدىك قوعامداستىققا وسىلاردى بايىپتاپ، لايىقتى جۇمىس جۇرگىزەدى دەگەن سەنىمدەمىز.

جالپى، يادرولىق جاپپاي قىرىپ- جويۋ قارۋىنىڭ تەررورشىلار قولىنا ءتۇسۋ ءقاۋپى كەردەڭ قيمىل مەن كەرەناۋ پيعىلدى كوتەرمەيدى. پارمەندى ءارى تەگەۋرىندى ارەكەتسىز وسىناۋ «اسارلى» ىستە اڭسارلى ناتيجەگە جەتۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل رەتتە، قازاقستان بۇكىل حالىقارالىق قوعامداستىقتى ۇلى مىندەتتەردى شەشۋگە توپتاستىرۋدا: پرەزيدەنت ايتقانداي، الەم ەلدەرى بولەك- بولەك بلوكتارعا، قاپتاعان كواليتسيالارعا بولىنبەي، بۇۇ بايراعىنىڭ استىندا تەرروريزممەن بىرىگىپ كۇرەسۋلەرى قاجەت.

ەلباسىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى وزىق باستامالارى ارقاسىندا قازاقستان وزگەلەرگە ىلەسۋشى ەمەس، ادامزاتتى ىلگەرى جەتەلەۋشى مەملەكەتكە اينالدى. يادرولىق قارۋعا قارسى قوزعالىستىڭ كوشباسشىسى سانالاتىن قازاقستان جانە ونىڭ كوشباسشىسى ن. نازاربايەۆ وسى سالاداعى يننوۆاتسيالىق يدەيالاردىڭ گەنەراتورى بولىپ تابىلادى.

ءسوزدىڭ قادىرىنە جەتە بىلەتىن، دانالىقتى ۇلى مۇرا تۇتقان، اتالى سوزگە توقتاۋدى سالتقا اينالدىرعان قازاق ەلى دۇنيەجۇزىنە دە وسى قاسيەتىن دارىتىپ، ادامزاتتى جالپىعا ورتاق وركەندەۋ جولى - يادرولىق قارۋسىز الەمگە باستاۋدا.

اۆتور: ايدىن بايمەن