ناقتىراق ايتقاندا، ناعاشى اپاسى. اناسىنىڭ ءسىڭىلىسى. وقىعان- توقىعان ادامدار. ءوزى ۇستاز. كۇيەۋى كوپ جىل اۋدان ورتالىعىنىڭ ىرگەسىندەگى «مال تۇقىمدارىن اسىلداندىرۋ جونىندەگى عىلىمي- زەرتتەۋ ورتالىعىندا» قىزمەت اتقارعان. قىسقاسى، بۇل وتباسىنىڭ ەكى قىزى بار. ەكەۋى دە ساباقتى وتە جاقسى وقىپ، رەسپۋبليكالىق الەۋمەنتتىك باعدارلامالارعا قۇجات تاپسىرىپ، شەتەلدەن ءبىلىم الاتىن گرانت جەڭىپ العان.
ءسويتىپ، ەكى قىز اي- كۇننىڭ امانىندا مەملەكەت قارجىسىمەن وقۋ ءۇشىن قىتاي ەلىنە اتتانعان. اتا- اناسى ءماز. ارينە، قىزدارىنىڭ شەتەلدەن ونىڭ ىشىندە بەيجىڭدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنان ءبىلىم العانىن كىم جەك كورسىن. ونىڭ ۇستىنە وقۋ تولەمى، جاتاقحانا، اس- سۋى ۇكىمەتتەن.
ءبىراق... ءبىراق دەمەكشى، ەكى قىزدىڭ ءبىرى وسى جازدا ءبىر موڭعولعا تيگەن دە كەتكەن. موڭعول بولعاندا كادىمگى بۋددا ءدىنىن ۇستاپ، قوي مالىنىڭ قارىنىن جارىپ، قولقاسىن سۋىرىپ، قانىن ءىشىپ، ەتىن شيكىلى- پىسىلى جەپ جۇرگەن كادىمگى ۇلانباتىردىڭ موڭعولىنا تۇرمىسقا شىققان. باستابىندا، - دەيدى، رۇستەم باۋىرىمىز: «ناعاشى اپام قىزىم موڭعولعا ءتيىپتى» ، دەگەندە ونشا ءمان بەرمەدىم، اۋىز- ەكى تىلدە «موڭعول» دەپ ايتا سالاتىن داعدى بويىنشا، سول ەلدەن كەلگەن قازاقتاردىڭ بىرىنە كۋيەۋگە شىققان شىعار دەدىم دە، جايباراقات «قۇتتى بولسىن» ايتتىم. اپايىم: «قۇدالار ۇلانباتىردا تۇرادى ەكەن، ولار كەلە جاتىر قالاي قارسى الامىز، سونى بىلمەي باسىم قاتتى...» دەگەندە بارىپ، ءمان- جايدى ءتۇسىندىم... ءبىزدىڭ قىز بەيجىڭنىڭ كوشەسىندە اراعىن ءىشىپ بۇلعاقتاپ جۇرگەن كولدەنەڭ كوك اتتىنىڭ ەتەگىنە جارماسىپ كەتە بەرگەن.
وسىلاي، ءبىزدىڭ قىزدار مايمىلدان باسقانىڭ بارىنە ءتيىپ جاتىر. تۇركياداعى قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى «قازاقتىڭ قاڭعىرعان قىزدارىنان ازاپتى تارتىپ وتىرمىز» دەگەندى ايتتى. بۇل جازعاندار ەلىمىزگە جۇمىسشى بولىپ كەلگەن تۇرىكتەرگە ەرىپ كەتكەن قاراقتار. ونىڭ وزىندە تۇگەلدەي توقالدىققا بارعاندار. ەۋروپادا كەشە عانا قاڭعىپ جۇرگەن تاي (تايلاندىلىق) جىگىتى، تاعى ءبىر قازاقتىڭ قىزىن قاتىن قىلىپ الىپ، ۇناماعان سوڭ باسىن شاپتى دا تاستادى.
ال، ەكىنشى قىزدىڭ جاعدايىنا كەلسەك، بۇل ودان دا سوراقى. اكە- شەشەسىنە «مەن وسىندا (قىتايدا) قالام، قازاقستانعا ءتىرى دە بارمايمىن» دەپ سالەم ايتقان. ۇزىنقۇلاقتىڭ ەسكەرتۋىنە قاراعاندا ول قىزدا ءبىر قىتايدىڭ جەتەگىندە جۇرگەن سىڭايلى. ايلاسى تاۋىلعان اتا- اناسى: « قىزىم تەز كەل، اكەڭ اۋىر ناۋقاس، انە- مىنە ءجۇرىپ كەتۋى دە مۇمكىن» دەپ، جالعان حابار بەرگەن ەكەن، بەيجىڭدىك ءبىزدىڭ قىز «ولمەك تۇرعاي ورەم قابىڭدار!» دەپ جاتىپ العان.
نەگىزى حالىقتى وسىرەتىن ايەلدىڭ جاتىرى. ايتپەگەندە، ەركەك تولعاتىپ بالا تاپپايدى. قازاقتى وسىرۋگە جاراتىلعان جاتىرلار مىنا جاقتا قىتاي مەن موڭعولدىڭ وسۋىنە قىزمەت ىستەگەلى جاتىر. وسىندايدا تاعى ءبىر دەرەك. كەڭەس كەزىندە ورىس نەمەسە باسقا ۇلتتارعا تۇرمىسقا شىققان قازاقتىڭ 100 مىڭنان استام قىزدارىنان تۋعان جيەندەردىڭ بىردە- ءبىرى قازاققا قىزمەت ەتكەن جوق. ال، ورىستان قاتىن العان قازاقتاردىڭ بىردە- ءبىر بالاسى قازاق ءۇشىن ءشوپتىڭ باسىن سىندىرعان جوق. ءبارى ورىستىڭ ءداستۇرى ءھام ءتىلىن كوركەيتۋ ءۇشىن ەڭبەك ەتتى.
الدا- جالدا قاراكوز قارىنداستارىمىز جوعارىداعىداي جاتتىڭ قۇشاعىندا كەتە بەرسە نە بولدىق. ءوزى از قازاق قۇرىپ كەتپەيمىز بە؟ ! سەن نە ايتاسىڭ اعايىن! اشۋلانىپ، ايعاي سالماي، عايبات ايتىپ كۇناعا قالماي، پىكىر قوسىڭدارشى، كانە، قانى بار قازاقتار!!!
«نامىس»