كورگەنى مەن تۇيگەنى مول اقساقال «يسلام تاعىلىمى»، «سەزىمنىڭ سەرگەك كەزدەرى»، «ۇلتتىق سانامىزدىڭ وزگەرىسكە تۇسپەگەن نەگىزدەرى»، «ەر شىڭعوجا» اتتى كىتاپتاردىڭ اۆتورى.
اقساقال جاستايىنان قۇيماقۇلاق، العىر، سۇڭعىلا بولىپ وسكەن. وتكەن عاسىردا قىتايداعى الاساپران كەزەڭدە وعان پانتيۋركيست، پانيسلاميست دەگەن جالا جابىلىپ، ءبىرشاما جىل قۋعىن كورەدى. كەيىن كەڭەس وداعىنا، قازاقستانعا كەلىپ، پالەدەي بولىپ جابىسقان جالالاردان قۇتىلدى. ءوزىنىڭ ايتۋى بويىنشا، بۇعان وتىرىپ تۇرسا، اللاسى اۋزىنان تۇسپەي، «يا، راببي!» دەيتىنى، اراب، شاعاتاي تىلدەرىندەگى كىتاپتاردى كوپ وقىپ جينايتىنى سەبەپ بولسا كەرەك. كىتاپ دەمەكشى، كىتاپتىڭ سانى بۇل ۇيدە 1100-گە دەيىن جەتكەن. تەڭ- تەڭ قىلىپ كىتاپتار جيناپ، سولاردان وزىنە قاجەتتى قۇندى دەرەكتەردى جيىستىرىپ، ءبىلىم العان اقساقال كيريلل ءارپىن ءوز بەتىنشە وقىپ تانىسقان.
قازىر شەجىرە قارت 12 تىلدە جازۋ تانيدى. ولاردىڭ قاتارىندا اراب، شاعاتاي، تاتار، باشقۇرت، وزبەك، ۇيعىر، ورىس تاعى باسقا دا تىلدەر بار. «ۇزاق جىل وسى باقتى سوۆحوزىنىڭ مالىن باقتىم. بوس ۋاقىتتا اينالدىرعانىم تەك كىتاپ بولدى» دەيدى ءوزى. تەك كىتاپ وقىپ قانا قويماي، اقساقال قويمەن بىرگە وي دا باققان ادام. الدىنا سالىپ اقتىلى قوي ورگىزگەن سۇلتانماحمۇت اعا ءار ساۋلىقتان 100-140-تان ءتول الىپ، «ەڭبەك ارداگەرى» اتانىپ، الدىڭعى قاتارداعى شوپان بولدى.
«باستاۋىشتى شاعانتوعايدا وقىپ ءبىتىردىم. سوسىن شاۋەشەك قالاسىنداعى ورتا مەكتەپتى تاۋىستىم. اكەم راحمانقۇل قازى بولعان ادام ەدى. ال انام گۇلجاۋھار سول جەردە يمپەراتور اتانعان ايگىلى تاتار سىدىق وسمانوۆتىڭ قىزى ەدى».
ەكى رەت مەككەگە بارىپ، قاجىلىق پارىزىن وتەگەن سۇلتانماحمۇت راحمانقۇل اقساقال - بۇگىندە باقتى اۋىلىنىڭ باقۋاتتى قارتتارىنىڭ ءبىرى. 7 قىز، 3 ۇل تاربيەلەپ وسىرگەن اقساقالدىڭ جان جولداسى ءۇرىمحان انامىز بۇگىندە باقيلىق بولعان. سول ون بالادان بىرنەشە نەمەرە مەن شوبەرە ءسۇيىپ وتىرعان ءوزى قازىر كەنجەسى ۇلىقبەك پەن كەلىنى اينۇردىڭ قولىندا، دەپ جازادى «ديدار» باسىلىمى.