مەملەكەتتىك سىيلىقتى العاندار عانا اقىن ەمەس
بىلتىر 80 جاسقا تولعان. ەلەۋسىز وتە شىقتى. دەي تۇرعانمەن وعان نالىپ، ەشكىمگە وكپە دە ارتپادى. ال سىزدەرگە ۇسىنىپ وتىرعانىمىز وزگە دۇنيە.
اقىن اتامىزبەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ايتقان ادەبيەت جايلى ويلارىن قاعازعا ءتۇرتىپ العان ەك. كوپ سۇحبات بەرمەيتىن، سۇحبات الۋعا كوپ ادام كەلە بەرمەيتىن قارت قالامگەردىڭ وڭاشاداعى ويى دەپ ءبىلىڭىز...
مودەرنيزم دەگەندى ونشا قابىلداي المايمىن. قازاق ولەڭى ۇلتتىق نەگىزگە جازىلۋى كەرەك. اباي، ماحامبەتتەرگە سۇيەنۋ كەرەك. شەت ەلگە ەلىكتەيتىندەر ۇلتتىق فورمالاردى دامىتسا دا جەتىپ جاتىر. اباي قانشا جاڭالىق اشتى ەمەس پە؟!
مەنىڭ قازىر كوزىم ونشا كورمەيدى. بۇرىن ولەڭدى قويماي وقيتىنمىن. گازەت- جۋرنال كورسەم، ىشىندە ولەڭ بار ما دەپ وتىراتىنمىن. ولەڭگە بەرىلگەندىگىمنەن بولار.
بۇل تۋرالى ءبىر شۋماعىم:
جاستى وقيمىن جالىندى، باپتى ما دەپ،
قارتتى وقيمىن قاپ ءتۇبىن قاقتى ما دەپ؟!
وقيمىن مەن سىنالعان اقىندى دا،
ءادىل سىن قولايىنا جاقتى ما دەپ، - دەپ كەلەتىن.
«جالىن» باسپاسىندا ىستەپ جۇرگەنىمدە «قارلىعاش» اتتى جاس اقىندار جيناعىنىڭ رەداكتورى بولدىم. كەيىن كەڭەس ۇكىمەتى قۇلاعاننان كەيىن توقتاپ قالدى. ءبىر- ەكى جىلدان كەيىن «جاس تولقىن» دەگەن اتپەن شىعارايىق دەدىك. ەندى ولەڭ جازاتىن جاستار بولا ما، بولماي ما دەپ الاڭدادىق. جەر- جەرلەرگە حابارلاسقانىمىزدا ولەڭدەر اعىلىپ كەلدى. قۋاندىق. ولەڭ جازىلادى بەرەدى ەكەن دەپ قۋاندىق.
ۇلتتىق ادەبيەتتى وقۋ كەرەك. سونىڭ وقىرمانى بولۋپ، پىكىر ايتۋ قاجەت. بىزدە پىكىر ايتۋ مۇلدە جوق. سىيلىق، اتاق العان اقىندار وقىلادى دا، قالعاندارى مۇلدەم وقىلماي قالادى. مەمسىيلىقتى العاندار عانا اقىن ەمەس. ال مىنا مادەنيەتتى ەلدەردە اركىمنىڭ ۇناتاتىن ءوز اقىنى بولادى. ول اتاقتى ما، باسقا ما ماڭىزدى ەمەس. ءبىزدىڭ قۋاندىق شاڭعىتبايەۆ ورىستىڭ لەونيد پەرۆومايسكي دەيتىن اقىنىن جاقسى كورەتىن، وقيتىن. ءار ادامنىڭ سۇيىكتى اقىنى بولادى. ەل قادىر، مۇقاعالي، تۇمانبايدى وقيدى. ودان باسقا قانداي اقىندار بار، ىزدەنىپ وقۋ كەرەك.
اقىندار ءارتۇرلى جازادى. مۇحتار شاحانوۆ وقيعالى تۋىندىلار تۋدىردى. باللادا جازدى. بىرەۋ تاريحي تاقىرىپتى قاۋزايدى. مۇقاعاليدىكى باسقاشا. قادىردىكى وي، فيلوسوفيا. اقىننىڭ ءبارى قادىر بولماۋى كەرەك. ال اقىندار ەلدىڭ ءبارى مەنىكى سياقتى جازۋ كەرەك دەپ ويلاماۋى كەرەك. ولەڭ ارتۇرلىلىگىمەن قىزىقتى. اركىم ءوز ولەڭىمەن ەرەكشەلەنىپ، ءسوز ساپتاۋىنان تانىلۋى ءتيىس.
حالىققا مۇلدە تانىلماي قالعان، ءبىراق وتە تالانتتى اقىندار بولادى. بىزدە قاراعاندىلىق ەركەش ىبىرايىم دەگەن اقىن بولعان. ول تۋرالى مۇلدە ايتىلماي قالدى. ناسيحاتتالۋ كەرەك.
جاستاردىڭ جاعدايى قيىن ءقازىر. باياعىدا قالاماقى بولعان. ءبىزدىڭ كەزىمىزدە ادەبي حابارلارعا قاتىسىپ، ولەڭ وقىساق، كەزدەسۋلەرگە قاتىناسساق، سونىڭ بارىنە ارتىنان ۇيگە اقشا كەلەتىن. قازىر ەشتەڭە تولەمەيدى. «قارا ولەڭدى» جيناقتاپ، العاش كىشكەنتاي كىتاپ بولىپ شىققاننىڭ وزىنە ءبىر كولىكتىڭ اقشاسىن بەرگەن.
ادەبيەتتە بىزدە سىنشى جوق قوي، سىنشى. بىرەۋدەن قالاي قارايدى ەكەن دەپ قورقۋ كەرەك قوي. قازىر ماقتاۋ. جالپى ادەبيەت تۋرالى وسى قالاي ەكەن دەپ جازاتىن سىنشى جوق. سىنشى بولعاندا اق- قارانى ايىرۋ كەرەك. سەرىك قيرابايەۆتار قارتايدى.
حالىققا ولەڭ دەگەن نارسەنى ءجيى بەرۋ كەرەك. جىلاعاندى جۇباتۋ كەرەك. ال جىلاعانمەن بىرگە جىلاپ كەتەتىندەردى ۇناتپايمىن. ءومىردىڭ كولەڭكە جاعىن جايىپ كەتەتىندەر بار. اقىن جاقسىلىقتى ايتۋ كەرەك. قايعى- مۇڭعا بەرىلىپ كەتەتىن اقىندار كوبەيمەۋى كەرەك.
ءومىر دەگەن بىزگە سىيعا بەرىلگەن نارسە عوي. ءومىردىڭ ءمانى دەگەندە ويلايمىن، ءومىردىڭ ءمانى - ءومىردى ءسۇيۋ. ءبىز سونى ءسۇرۋشى تاڭداۋلىلارمىز. جارىق دۇنيەنى كورگەننىڭ ءوزى راحات قوي. ونى باعالاۋ كەرەك. جازى جاز سياقتى، قىسى قىس سياقتى قىزىق بولۋى قاجەت. مۇنىڭ ءبارى جىرلاۋعا تۇرارلىق.
بەكەر اقىن بولىپپىن دەپ رەنجيتىندەر بار. نەگە ءتۇستىم وسى جولعا دەپ قينالادى. بىرەۋ اقىن بولامىن دەسە، اقىن بولماي- اق قوي دەيتىندەر بار. ول دۇرىس ەمەس. مەن ولەڭگە بەرىلگەن اداممىن. ءومىرىمدى ارنادىم.
ءبىر اڭگىمە جازباق بوپ كولەمدى ەتىپ،
كەيبىر كۇن كادىمگىدەي كورەم بەكىپ.
قاعازعا قالام الىپ تونگەنىمدە،
بايقاماي باستاي بەرەم ولەڭدەتىپ.
ابايلاردان ۇيرەندىك. ابايدان اسپاي- اق، جەتىپ الساق سونىڭ ءوزى جەتەدى. كەزدەسۋگە بارىپ، حالىق قول سوعىپ، شىققان سوڭ: «وسى ءبىز ابايدان وزىپ كەتكەن جوقپىز با» دەيتىن اقىندار بولدى. سوندا: «جوق، ولاي ايتپا، ابايعا جەتكەنىمىز جوق»، - دەپ ايتتىم. كەيىن كەزدەسكەنىمدە سول اقىن ابايدى قايتا وقىپ جۇرگەنىن ايتتى.
ابايدىڭ ءوزىنىڭ قارا ولەڭدەرى بولدى. وتەجاندا دا بار. قاسىم امانجول، جۇبان مولداعاليەۆتەر دە قارا ولەڭمەن جازدى. قارا ولەڭدى اقىندىقتىڭ ءتۇپ قازىعى دەپ قارايمىن. جاتتالادى. كەي اقىننىڭ ولەڭدەرى تەز جاتتالمايدى.
ولەڭ قازاقتىڭ ءسوزىن دامىتۋ كەرەك. ابايدىڭ «ولەڭ - ءسوزدىڭ پاتشاسى» دەگەن ولەڭى ءبارىن ايتىپ تۇر. «ءىشى - التىن، سىرتى - كۇمىس ءسوز جاقسىسىن، قازاقتىڭ كەلىستىرەر قاي بالاسى» دەگەن جەرىن العاش وقىعانىمدا، ءبىرتۇرلى تىكسىنىپ، نامىستانىپ قالعانمىن. ەشكىم كەلىستەرە المايدى دەپ تۇرسىز با دەگەندەي. كەيىن ولەڭگە دە جازدىم. بالا كەزىمدە مەن كەلىستىرەتىن شىعارمىن دەيتىن وي بولعان. ول ويىمنان قورىققانمىن. اباي تۋرالى 10 شاقتى ولەڭ جازدىم. سونىڭ بىرىندە:
ولەڭمەن بىرگە ابايدى تانىعانمىن،
ابايدان ءومىر بويى ءتالىم الدىم.
ءىشى - التىن، سىرتى - كۇمىس ءسوز جاقسىعا،
ءبىرىمىن ۋىزىندا جارىعاننىڭ.
اق تاياق ورىنىنا الىپ قالام،
ەرتەرەك بولاشاقتى انىقتاعام.
قۇراۋ- جاماۋ جىرلاردان ساقتاندىرىپ،
شەبەرلىك شىڭىنا ءوزى باعىتتاعان، - دەلىنگەن.
ماناس قايىرتايلى،
ۇلت پورتالى