اكەنىڭ بالاعا قالدىراتىن ەڭ قۇندى ميراسى
ەندىگى رەتتە يسلام دىنىندەگى بالا تاربيەسىن نازارعا ۇسىنباقپىز. ارينە، مۇسىلماندىق تاربيەنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋشى - ەكى دۇنيەنىڭ ساردارى مۇحاممەد (س. ع. س). سوندىقتان وقىرماندارىمىزعا ەڭ الدىمەن پايعامبارىمىزدىڭ (س. ع. س) بالا تاربيەلەۋ ونەگەسىن تانىستىرعاندى ءجون دەپ تاپتىق.
اللانىڭ راقىمىمەن ءبۇتىن جەر بەتىنە تاربيەشى جانە ونەگە رەتىندە جىبەرىلگەن مۇحاممەد (س. ع. س) پايعامبارىمىز شىن مانىندە بۇكىل ادامزاتقا شىنايى تاربيەشى رەتىندە ۇلگى بولدى. ونىڭ ءومىرى باسىنان سوڭىنا دەيىن تاربيەگە تولى. ول تاريحتا ەندى قايتالانباس تەڭدەسى جوق قوعامدى دۇنيەگە اكەلدى. قۇراندا اللا تاعالا «شىن مانىندە اللانى احيرەت كۇنىن ارماندايتىندار جانە اللانى كوپ زىكىر ەتەتىندەر ءۇشىن سىزگە اللانىڭ ەلشىسىندە وتە ادەمى ونەگە بار» دەپ ايتادى.
مۇحاممەد پايعامباردىڭ (س. ع. س) ءومىرى بالا تاربيەسىنە قاتىستى نازار اۋدارارلىق كوپتەگەن مىسالدارمەن تولى. ول مىنا حاديستەردە: «ءبىر اكەنىڭ بالاعا قالدىراتىن ەڭ قۇندى سىيلىعى (قالدىراتىن ەڭ ماڭىزدى ميراسى) جاقسى تاربيە» جانە «بالانىڭ تاربيەسىمەن اينالىسۋ ساداقا بەرۋدەن دە جاقسىراق» دەپ ايتادى. (تيرميزي). وسى جوعارىداعى پرينسيپتەرگە ساي ءوزىنىڭ بالالارىمەن قوسا باسقا بالالاردى دا نازىكتىك جانە مەيىرىمدىلىكپەن تاربيەلەۋگە تىرىسقان.
بالالاردى قۇشاقتاۋى
عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىندا ادامداردىڭ ءبىر- بىرىمەن قول بەرىپ امانداسۋىنىڭ ۇلكەن اسەرى بار ەكەندىگى مويىندالۋدا. ءبىر باسشىمەن قىزمەتشىسى نەمەسە ەكى دوس ءبىر- بىرىمەن قۇشاقتاپ امانداسۋى سۇيىسپەنشىلىك جانە دوستىقتىڭ نىسانى. العاشقى ۋاھي اكەلگەن كەزدە جابرەيىل پەرىشتە مۇحاممەد پايعامباردى (س. ع. س) قاتتى قۇشاقتاپ كەزدەسكەنىن تاريحي كىتاپتاردان بىلەمىز.
ءسابي قاشان دا جاقسى مامىلە مەن سۇيىسپەنشىلىككە وتە مۇقتاج. بالانىڭ بۇل قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ اكە- شەشەنىڭ مىندەتى. انەس ەسىمدى بىلاي دەپ ريۋايات ەتەدى. «جانۇياسىنا قامقورشى بولعان مۇحاممەدتەن (س. ع. س) باسقا ەش كىمدى كورمەدىم. يبراھيم دەگەن ۇلىنىڭ ءسۇت شەشەسى مەدينە قالاسىنىڭ شەت جاعىندا ءومىر ءسۇرۋشى ەدى. ول ايەلدىڭ كۇيەۋى تەمىرشى ەدى. ءار كۇنى بالاسىن كورۋگە باراتىن مۇحاممەد پايعامبار تۇماندى ءۇيدىڭ ىشىنە كىرىپ بالاسىن كوكىرەگىنە قويىپ، قۇشاقتاپ سۇيەتىن ەدى». (بۇحاري). كوپ ساحابالاردىڭ ريۋاياتتارىندا پايعامبارىمىز (س. ع. س) نەمەرەلەرى حاسان مەن حۋسەيندى ءوز جانىنا شاقىرىپ، قۇشاقتاپ سۇيەتىندىگىن حابارلايدى. ول بۇنداي مەيىرىمدى تەك ءوز بالالارىنا ەمەس، بارلىق بالالارعا دا ۇنەمى كورسەتكەن.
بالالارعا دۇعا ەتۋى
پايعامبارىمىز (س. ع. س) مال- مۇلىك جانە ۇممەتىنىڭ كوپ بولۋى ءۇشىن، ءومىرىنىڭ ۇزىن جانە وزىنە بەرىلگەندەردىڭ قايىرلى بولۋى ءۇشىن اللاعا ءجيى دۇعا ەتكەن. (بۇحاري). انەس ساحابا پايعامباردىڭ دۇعاسى ارقاسىندا ءجۇز جىلدان كوپ، جانە كوپتەگەن نىعمەتتەرگە قول جەتكىزگەندىگىن ريۋاياتتاردان بىلەمىز. مۇحاممەد پايعامبار (س. ع. س) باسقا ءبىر حاديسىندە اكەنىڭ بالاعا جاساعان دۇعاسىنىڭ ەش كەدەرگىسىز قابىل بولاتىندىعىن دا ايتادى (بۇحاري). امر حۋرەيس بىلاي دەيدى: «شەشەم مەنى پايعامباردىڭ (س. ع. س) جانىنا الىپ باردى. پايعامبار باسىمدى سيپاپ مول ريزىققا قول جەتۋىم ءۇشىن دۇعا ەتتى».
بالالاردى ءسۇيۋى
مۇحاممەد پايعامبارىمىزدىڭ (س. ع. س) بالالاردى جاقسى كورگەن، سۇيىسپەنشىلىگىن بىلدىرەتىن ءىس- ارەكەتى - ءسۇيۋ ەدى. قىزى فاتيما مەن نەمەرەلەرى حاسان مەن حۋسەيىندى ەمىرەنە سۇيگەن پايعامبار (س. ع. س)، بىزگە دە بالا ءسۇيۋدىڭ تاربيەدەگى ماڭىزدى ورىن الاتىندىعىن كورسەتەدى. سونىڭ دالەلى رەتىندە پايعامباردان: «بالالاردى كوبىرەك سۇيىڭدەر، ءار ءبىر ءسۇيۋ ءۇشىن ءجانناتتا ءبىر مارتەبە بەرىلەدى» (ءابۋ ءداۋىت) دەگەن حاديس قالدىرعان.
بىردە پايعامبارىمىز (س. ع. س) نەمەرەسى حاساندى ءسۇيىپ جاتقان كەزدە ءبىر ساحابا بۇعان تاڭ قالىپ: «شىندىعىندا مەنىڭ ون بالام بار. ءبىراق، ەش ءبىرىن ءالى سۇيگەنىم جوق» دەيدى. سوندا وعان پايعامبار (س. ع. س): «قامقور بولماعانعا مەيىرىمدىلىك جاسالمايدى» دەپ جاۋاپ بەرەدى (تيرميزي).
بالالاردى ايالاۋى
ءوز جۇرەگىنىڭ تاستاي قاتتىلىعىنان شاعىمدانىپ كەلگەن كىسىگە پايعامبارىمىز (س. ع. س): «جەتىمنىڭ باسىن سيپاپ، كەدەيدى تويدىر» دەگەن ۇسىنىستى ايتادى. بالانى ايالاۋدىڭ ادامدى رۋحاني نازىكتىككە جانە جۇرەگىنىڭ جۇمسارۋىنا، باسقالارعا مەيىرىمدىلىك سەزىمىن وياتاتىنىن اڭداتادى.
سۇيىسپەنشىلىكتىڭ تاعى دا ءبىر كورىنىسى بالانى كوكىرەگىندە الىپ ونى ايالاپ ويناتۋ. بۇل دا بالا تاربيەسىندە وتە ماڭىزدى. تاريح كىتاپتارىنان مۇحاممەد پايعامبار (س. ع. س) نەمەرەلەرى حاسان مەن حۋسەيندى ءوزىنىڭ اياقتارىنىڭ ۇستىنە قويىپ، كوكىرەگىنە شىعارىپ ويناتقاندىعىن بىلەمىز. سونىمەن قاتار ريۋاياتتار اللا ەلشىسىنىڭ (س. ع. س) بالالاردى كوكىرەگىنە قويىپ ۇيىقتاتقاندىعىن جەتكىزەدى. نارەستە بالالاردىڭ كوكىرەكتە ۇيىقتاۋى دا سۇننەت امالىنان بولىپ ەسەپتەلەدى.
پايعامباردىڭ (س. ع. س) بالالارمەن ازىلدەسۋى
قياى جۇيرىك بالالارمەن ازىلدەسۋ ولاردىڭ پسيحولوگياسىنا جاعىمدى ىقپال ەتەتىندىگى وسى كەزدە عىلىمي دالەلدەنگەن. ازىلدەسۋ دەگەنىمىز بالامەن بالاشا سويلەسۋ دەپ ايتساق قاتەلەسپەيمىز. بالانىڭ دا قالايتىن نارسەسى دە سول.
انەس ساحابا مۇحاممەد پايعامبار (س. ع. س) تۋرالى: «ول بالالارمەن ازىلدەسۋدە ەڭ العاشقىلاردان» دەيدى. بۇل تاقىرىپقا قاتىستى پايعامبارىمىزدىڭ نەمەرەلەرى حاسان مەن حۋسەيننەن باسقا دا بالالارمەن كوپتەگەن ازىلدەسۋ وقيعالارى كەزدەسەدى. ونىڭ (س. ع. س) ءاربىر ازىلىندە ءبىر ءدارىس جانە عيبرات بار. ماحمۋد رابي دەگەن كىسى ءوزىنىڭ بەس جاستا بولعانىندا مۇحاممەد پايعامباردىڭ ءبىر ىدىستان سۋ الىپ وعان شاشىراتقانىن جانە مۇنى باسقا دا بالالارعا جاساعاندىعىن ايتادى.
عالامتورداعى دەرەكتەر نەگىزىندە دايىنداعان تولەگەن جاكىتاي ۇلى،
namys.kz