- ءاي، ءىبىلىس، قايدا اسىقتىڭ؟ - دەدى.
- بازارعا.
- نە اپارا جاتىرسىڭ؟
- ون قاشىر مەن بەس ەسەككە ارتقان جۇگىم بار.
- جۇگىڭ تىم كوپ ەكەن. ساتىپ ۇلگەرەسىڭ بە؟
- مەنىڭ تاۋارىمنىڭ قانى جەرگە تامباي تۇر. پىشاق ۇستىنەن ساتىلىپ كەتەدى.
- سونشا قات بولاتىنداي نە قىلعان زات ول؟
- ءبىر ەسەككە شىلعي وتىرىك پەن جالعاندى ارتتىم. ەكىنشى ەسەگىمە ايلا مەن قۋلىق- سۇمدىقتى تەڭدەدىم. ءۇشىنشى ەسەكتىڭ ساندىعىندا زورلىق-زومبىلىق جاتىر. ەندى بىرىنە كۇنشىلدىك ارتىلعان. تالتايىپ جۇرە الماي كەلە جاتقان مىنا ەسەگىمە تاكاپپارلىق پەن وزىمشىلدىكتى ارتتىم. قۇداي قالاسا، ەڭ تەز ساتىلاتىن تاۋارىم وسىلار.
عايسا كۇلىپ:
- بۇلارىڭ كيەر كيىم، نە ىشەر اس ەمەس، ولاردى كىم الادى؟ - دەدى.
- سەنبەسەڭ، بىرگە ءجۇر. ءوز كوزىڭمەن كورەسىڭ، - دەدى.
ەكەۋى بازارعا كەلدى. بازارداعى جۇرت ءىبىلىستىڭ كەرۋەنىن تاعاتسىزدانا كۇتىپ وتىر ەكەن. ءىبىلىس:
- بازار ءالى قىزباپتى. قازىر بۇل بازاردىڭ ساۋداسىن قايناتام، - دەدى دە تاۋارلارىن شىعارا باستادى. جۇرت ەڭ ءبىرىنشى وتىرىككە باس سالدى. ءىبىلىس اقشاعا باتتى دا قالدى. ەكىنشى قانار دا اشىلدى. ودان قۋلىق- سۇمدىق، مەكەرلىك پەن ايلا شىقتى. الىپساتارلار تالاسىپ قالدى. كەيبىرەۋلەرى سول جەردەن شىعا بەرە، ۇستىنە باعا قوسىپ، قايتا ساتتى. ءىبىلىس اقشانى قابىنا توعىتا بەردى. كۇنشىلدىك پەن ءىشتارلىقتى كۇتىپ تۇرعان جۇرت ءۇشىنشى قانارعا جابىستى. بۇل تاۋارعا كوبىنە ابىسىن- اجىنىمەن، كورشى- قولاڭىمەن باقتالاس قاتىن- قالاشتار ءۇيىر ەكەن. ولار دا باعاسىنا قارامادى. سۇراعان اقشاسىن لاقتىرىپ، تاۋاردى تالاپ الدى. اكىم- قارالار «زورلىق- زومبىلىق سالىنعان قاپتاردى قاشان اشادى» دەپ كۇتىپ تۇر ەكەن. ءىبىلىس قاپتىڭ اۋزىن اشقانشا ولار ءبىرىن- ءبىرى تاپتاپ كەتە جازدادى. اقشاسىن ءتىپتى التىنمەن تولەپ، بارلىعىن ساتىپ الدى.
ءىبىلىس عايساعا قاراپ:
- بەسىنشى قاپتا ەڭ قىمبات تاۋار جاتىر، - دەدى. عايسا:
- وندا نە بار؟ - دەپ سۇرادى.
- وندا تاكاپپارلىق پەن وزىمشىلدىك جاتىر.
- ونى كىم الادى؟
- قۋىس كەۋدە، ساۋاتسىز، ومىردە جولى بولماعان دارىنسىز، كەۋدەسى ناس ناداندار - وسى تاۋاردىڭ قۇلى، - دەدى.
ءا، دەگەنشە بەسىنشى قاپ تا اشىلدى. تاۋار سىرتقا شاشىلدى. كىلەڭ قۋىس كەۋدە ناداندار لاپ بەردى. تاۋاردىڭ باعاسى سول جەردە قىمباتتاپ بارا جاتسا دا الۋشى ازايمادى. كەرىسىنشە، جەتپەي قالىپ، ارتى تالاس-توبەلەسكە ۇلاستى.
مىنا سۇمدىقتان شوشىنعان عايسا:
- ءاي، مالعۇن، تاۋارىڭ ءبىتتى مە؟ - دەپ داۋىستاپ جىبەردى. ءىبىلىس:
- جوق. ون قاشىر جۇك ءالى اشىلعان جوق. ونى دا كۇتىپ وتىرعان ءبىر قاۋىم ەل بار، - دەدى.
- وندا نە بار؟
- قازىر كورەسىڭ، - دەپ، قاشىرداعى جۇگىن ءتۇسىردى. وندا بوس ءسوز، داراقى كۇلكى، داڭعازا توي، ءمانسىز ءازىل، ساۋىق- سايران، وسەك- اياڭ، ماقتانشاقتىق، ىسىراپشىلدىق، جاعىمپازدىق، ەرىنشەكتىك، جالقاۋلىق، سالاقتىق ءبارى تولىپ جاتىر ەكەن. ءاپ-ساتتە الۋشى جۇرتتىڭ قاراسى دا كوبەيىپ، كەزەككە تۇردى. عايسا جاعاسىن ۇستاپ:
- ءىبىلىس سەنىڭ تاۋارىڭا قىزىقپايتىن ادام بار ما؟ - دەپ سۇرادى. ءىبىلىس:
- وكىنىشكە وراي، وندايلار دا بار، - دەدى.
- كىمدەر؟
- جۇرەگى تازا مومىندار. مەن ولاردى ەش قىزىقتىرا المادىم، - دەپ كۇرسىندى ءىبىلىس. عايسا بازارداعى جۇرت ءۇشىن قۇدايدان كەشىرىم تىلەدى دە، جۇرەگى تازا مومىنداردى ىزدەپ، بازاردان شىعىپ جۇرە بەردى.
degdar.kz