تايۋاننىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس 20 جاسقا جەتكەن بارلىق ازاماتتاردىڭ داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بار. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا، داۋىس بەرۋگە بارلىعى 18,7 ميلليوننان استام ادام قاتىسا الادى، دەپ حابارلادى ر ي ا نوۆوستي.
جەرگىلىكتى زاڭناماعا سايكەس تايۋان اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ءار ءتورت جىلدا سايلانادى جانە ەكى مەرزىمنەن ارتىق ۋاقىتقا سايلانا المايدى.
China Times مالىمەتتەرىنە قاراعاندا، ساي ينۆەننىڭ جاقتاستارى سايلاۋ ۋچاسكەلەرى جابىلعانعا دەيىن دەموكراتيالىق پروگرەسسيۆتىك پارتيانىڭ شتاب- پاتەرى قاسىنا جينالا باستادى. سايلاۋ ۋچاسكەلەرى جابىلعاننان كەيىن شتاب- پاتەرگە ساي ينۆەننىڭ ءوزى دە كەلدى.
فاۆوريتتىڭ جەڭىسى
تايۆان اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى لاۋازىمىنان كەتەتىن ما ينتسزيۋ سايلاۋعا قاتىسقان جوق، ويتكەنى ول وسى لاۋازىمدا ەكى مەرزىم بويى وتىردى. 2012 -جىلى وتكەن سايلاۋدا ول سايلاۋشىلاردىڭ % 51,6 داۋىسىنا يە بولدى، ءسويتىپ، % 45,6 داۋىس جيناعان ساي ينۆەننەن التى پايىزعا وزىپ كەتتى.
سەنبىدەگى سايلاۋدا اكىمشىلىك باسشىسى لاۋازىمىنا ءۇش ۇمىتكەر تالاستى: چجۋ ليلۋن - بيلىكتەگى گومينداڭ پارتياسىنان، ساي ينۆەن - دەموكراتيالىق پروگەسسيۆتىك پارتيادان جانە سۋن چۋيۋي - ءبىرىنشى حالىقتىق پارتيادان.
Taiwan Brain Trust وتكىزگەن قوعامدىق پىكىر ساۋالداماسىنىڭ مالىمەتتەرى سەنبىلىك سايلاۋ فاۆوريتى ساي ينمەن بولىپ سانالاتىنىن كورسەتتى: ايەل- ساياساتكەرگە شامامەن سايلاۋشىلاردىڭ 48 پايىزى داۋىس بەرۋگە ءازىر بولدى.
Taiwan Brain Trust ساۋالدامادا ەكىنشى ورىندى گوميندان وكىلى چجۋ- ليلۋنعا بەردى - % 20، ال ءۇشىنشى ورىن ءبىرىنشى حالىقتىق پارتيا وكىلىنە (10 پايىزدان تومەن) بەرىلدى.
سايلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا % 60- عا جۋىق داۋىس جيناعان ساي ينۆەن سايلاۋ الدىنداعى دودا فاۆوريتى مارتەبەسىن قۋاتتادى. %30- عا جۋىق داۋىس جيناعان گوميندان پارتياسىنان ۇمىتكەر چجۋ ليلۋن ەكىنشى ورىندى يەلەندى. ءۇشىنشى ورىنعا ءبىرىنشى حالىقتىق پارتيادان سۋن چۋيۋي ورنالاستى، ول %9,3 داۋىس جينادى.
بۇدان بۇرىن چجۋ ليلۋن سايلاۋدا جەڭىلگەنىن رەسمي مويىندادى. «بارلىڭىز دا كەشىرىڭىزدەر، چجۋ ليلۋن سىزدەردىڭ ۇمىتتەرىڭىزدى اقتاي المادى. ءبىز سايلاۋشىلار ۇدەسىنەن شىعا المادىق. ءبىز تايۆان ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى قۇردىمعا جىبەردىك»، - دەپ مالىمدەدى ول.
ءوزىنىڭ لاۋازىمىنان كەتەتىن ما ينتسزيۋ تايۆان اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى وكىلەتتىگىن 20 - مامىردا رەسمي تاپسىرادى.
تايۆاننىڭ ساياسي كەلەشەگى
دەموكراتيالىق پروگرەسسيۆتىك پارتيا مەن تايۆاننىڭ جاڭا پارتياسى «جاسىل كواليتسيا» دەپ اتالاتىن وداققا كىرەدى جانە ارالدىڭ تاۋەلسىزدىگىن جاقتايدى. گوميندان بيلىكتەگى پارتياسى مەن ءبىرىنشى حالىقتىق پارتيا «كوك كواليتسياعا» كىرەدى جانە قۇرلىقتىق قىتايعا قايتا قوسىلۋدى جاقتايدى.
بۇدان بۇرىن ساراپشىلار ساي ينۆەنننىڭ جەڭىسى 1992 - جىلى بولعان قۇرلىقتىق قىتاي مەن تايۆان وكىلدەرىنىڭ كەزدەسۋىنەن كەيىن پايدا بولعان «1992 - جىلعى ىمىرا» دەپ اتالاتىن كەلىسىمگە قاۋىپ توندىرەدى دەپ مالىمدەدى، بۇل كەلىسىم «ءبىر قىتاي» پرينتسيپى مەن بىرلىگىن تانۋدى بىلدىرەدى. دەگەنمەن ءار تاراپ «ءبىرتۇتاس قىتاي» تۇسىنىگىن وزدەرىنشە پايىمدايدى.
«تايۆان بۇعازىنىڭ ەكى جاعى ءوزارا قولدانۋعا بولاتىن ءوزارا ءىس- قيمىل تاسىلدەرىن قامتاماسىز ەتۋگە جاۋاپتى»، دەپ مالىمدەدى ءوزىنىڭ جاقتاستارىنا ۇندەۋىندە ساي ينۆەن.
ونىڭ ايتۋىنشا، سەنبىدە وتكەن سايلاۋدا «تايۆان تۇرعىندارى وزدەرىنىڭ بيۋللەتەندەرىن تاريحتى جاساۋ ءۇشىن پايدالاندى». ساي ينۆەن سونداي- اق زاڭنامالىق يۋان سايلاۋىنا قاتىسقان پارتيالار بىرگە جۇمىس جاساي الادى جانە د پ پ دا قالعان پارتيالارمەن تىعىز كونسۋلتاتسيالاردى قولدايدى، دەپ اتاپ ءوتتى.
ول سونىمەن قاتار تايۆان اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ سايلاۋىنا قاتىسقان ءوزىنىڭ وپپونەنتتەرىنە دە العىس ايتتى.
ساي ينۆەن بۇدان بۇرىن ارال ترانس تىنىق مۇحيتتىق ارىپتەستىككە كىرۋى ءتيىس دەپ مالىمدەگەن.
ت م ا تۋرالى كەلىسىمگە 5 - قازاندا قول جەتكىزىلگەن بولاتىن. ونىڭ اۋقىمىندا ازيا- تىنىق مۇحيت ايماعىندا ەركىن ساۋدا ايماعى قۇرىلادى. تىنىق مۇحيتتىق ەلدەر الەمدىك ەكونوميكانىڭ 40 پايىزىن جانە الەمدىك ساۋدانىڭ ۇشتەن ءبىرىن قۇرايدى. كەلىسىمگە قاتىسۋشىلار - سولتۇستىك امەريكاداعى ا ق ش، كانادا، مەكسيكا، وڭتۇستىك امەريكاداعى پەرۋ مەن چيلي، ازياداعى جاپونيا، مالايزيا، برۋنەي، سينگاپۋر، ۆەتنام، سونداي- اق اۆستراليا مەن جاڭا زەلانديا.
سونىمەن قاتار دەموكراتيالىق پروگرەسسيۆتىك پارتيادان ۇمىتكەر ەكونوميكالىق تۇرعىدان العاندا، قۇرلىقتىق قىتايمەن ارالدىق مارتەبەسىن بۇرىنعىشا قالدىرۋ قاجەتتىگىن مالىمدەدى.
«رەفورمالاردى ءبىر كۇندە وتكىزۋ مۇمكىن ەمەس، ءبىراق تا ءتورت جىل ىشىندە اتقارۋعا بولادى (تايۆان باسشىسىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى)»، - دەپ اتاپ ءوتتى ساي ينۆەن.
«ال ا ق ش پەن ت م ا- ىنە قاتىستى ايتار بولساق، وندا ءبىز بۇعان كەشەندى تۇردە قاراۋىمىز قاجەت، ءبىز رەفورمالارعا كىرىسەمىز جانە ءبىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىمىزدى ارتتىرامىز»، - دەپ اتاپ كورسەتتى ول.
زاڭنامالىق يۋان سايلاۋىندا 19 ورىننان كەلىپ تۇسكەن بيۋللەتەندەردىڭ جارتىسىنان كوبىن ساناپ شىققاننان كەيىن گومينداڭ سايلاۋدا جەڭىلدى، ال دەموكراتيالىق پروگرەسسيۆتىك پارتيا 73 ورىننىڭ جارتىسىنان كوبىنە يە بولادى، ول ورتالىققا باعىناتىن قالالاردىڭ، كەنتتەر مەن ۋەزدەردىڭ داۋىس بەرۋى انىقتالعاننان كەيىن - حالىق سانىنا تەڭ بولىنەدى.
تايۆان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى (اتقارۋشى يۋان) ماو چجيگو سايلاۋدا وپپوزيتسيالىق دەموكراتيالىق پروگرەسسيۆتىك پارتيا وكىلى ساي ينۆەن جەڭىسكە جەتكەننەن كەيىن جۇمىسىنان كەتۋگە ءوتىنىش بەردى.
قۇرلىقتىق قىتايدىڭ ارالاسپاۋى
قاراشا ايىندا ق ح ر مەملەكەتتىك كەڭەسى جانىنداعى تايۆان ىستەرى جونىندەگى كەڭسەنىڭ رەسمي وكىلى ان فەنشان بەيجىڭ 16 - قاڭتارداعى سايلاۋ توڭىرەگىندەگى جاعدايعا ارالاسپايتىنىن مالىمدەدى.
«ءبىز بۇرىن تايۆانداعى سايلاۋ وتكىزۋگە ارالاسپايتىنىمىزدى ايتقان ەدىك، ءبىز بۇعازدىڭ ەكى تارابى اراسىنداعى «قاتىناستارعا باسا كوڭىل بولەمىز»، - دەگەن ونىڭ ءسوزىن كەلتىرەدى «حۋانتسيۋ شيباو» گازەتى جۋرناليستەردىڭ قۇرلىقتىق قىتاي ارالداعى سايلاۋ ناتيەجەلەرىن قالاي باعالايدى دەگەن سۇراقتارىنا جاۋاپ قايتارا كەلىپ.
ق ح ر ورتالىق ۇكىمەت مەن ارالدىق پروۆينتسيا اراسىنداعى رەسمي قاتىناستار 1949 - جىلى قىتاي كومپارتياسىمەن ازاماتتىق سوعىستا چان كايشي باستاعان گوميندان كۇشتەرى جەڭىلىپ، تايۆانعا باس ساۋعالاعاننان كەيىن ۇزىلگەن بولاتىن. تايۆان مەن قۇرلىقتىق قىتاي اراسىنداعى ىسكەرلىك جانە بەيرەسمي بايلانىستار 1980 -جىلداردىڭ سوڭىندا قايتا جالعاستى. 1990- جىلداردان باستاپ تاراپتار ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار - تايۆان بۇعازى تاراپتارى اراسىنداعى بايلانىستار بەيجىڭدىك قاۋىمداستىعى مەن تايبەي قورى ارقىلى بايلانىس جاسادى.
تايبەي مەن بەيجىڭ اراسىنداعى قاتىناستار 2008 - جىلى بيلىككە بەيجىڭگە قاتىستى جىلى شىرايلى كوڭىل كۇيدەگى گومينداڭ پارتياسىنىڭ باسشىسى ما ينتسزيۋ كەلگەننەن كەيىن ازداپ جاقسارا باستادى، ونى تايۆاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە بۇيرەگى بۇراتىن وپپوزيتسيا وكىلدەرى سىنعا الدى. ما ينتسزيۋ كەزىندە ەلەۋلى ساياسي ىلگەرىلەۋگە قول جەتكىزىلمەگەنمەن، تاراپتار اراسىندا تۋريزم جانە بيزنەس سالاسىندا ءبىرقاتار ماڭىزدى ەكونوميكالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى.