قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ بۇرىن جاريالانباعان حاتى تابىلدى
قازاق ۇلتىنىڭ اسىل قازىناسى مەن مادەني مۇراسىن تانىتۋعا بار سانالى عۇمىرىن ارناعان ق. مۇحامەدحانوۆ ءسوز ونەرىندە، ادەبيەتتانۋ عىلىمىندا قاداۋ-قاداۋ ەڭبەكتەر قالدىرىپ، دارىندى سۋرەتكەر، پاراساتتى عالىم رەتىندە تانىلدى. عالىمنىڭ زەرتتەۋشىلىك باعىتىن ايقىندايتىن تاقىرىبى، ەڭ ارنالى ماسەلەسى، ماقساتى - ابايتانۋ ءىلىمى.
ول ۇلى اقىن شىعارماشىلىعىن بارلىق قىرىنان زەرتتەۋشى. 1940-جىلى اشىلعان ابايدىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۇراجايىن ۇيىمداستىرۋداعى عالىمنىڭ ەڭبەگى زور. بۇگىندە 75 جىلدىق تاريحى بار مۋزەيدەگى ەكسپوناتتار مەن ۇلى اقىن جايىنداعى ەستەلىكتەر، قولجازبالاردىڭ جينالۋىنا ق. مۇحامەدحانوۆ مول ەڭبەك ءسىڭىردى.
مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتىن جۇيەگە ءتۇسىرىپ، ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا قاتىستى ماتەريالداردى، ەكسپوناتتاردىڭ كوپتەپ جينالۋىنا ۇيىتقى بولدى. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ مۋزەي مادەنيەتىنىڭ جاڭا ساپاعا كوتەرىلۋى ق. مۇحامەدحانوۆ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستى. كەش سەمەي قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ن. شاروۆانىڭ العى سوزىمەن اشىلدى.
كورنەكتى جازۋشى مەدەۋ سارسەكە ق. مۇحامەدحان ۇلى تۋرالى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىسىپ، سەمەي قالاسىنىڭ شاكارىم اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتى رەكتورىنىڭ كەڭەسشىسى، پروفەسسور ا. ەسپەنبەتوۆ قازاقستانداعى العاشقى ابايدىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۋزەيىنىڭ قۇرىلۋى مەن قالىپتاسۋىنا ق. مۇحامەدحانوۆتىڭ قوسقان ۇلەسى تۋرالى بايانداما جاسادى.
كەشكە ارنايى شاقىرىلعان ق. مۇحامەدحانوۆ ۇرپاقتارى مۋزەي قورىنا جاڭادان شىققان «قايىم مۇحامەدحانوۆ: حاتتار سويلەيدى» كىتابىن تارتۋ ەتتى. مۋزەي ديرەكتورى ب. جۇنىسبەكوۆ قايىم مۇحامەدحانوۆتى مۋزەيدىڭ «اباي مەدالىمەن» ارنايى ماراپاتتاپ، عالىم ۇرپاقتارىنا تابىستادى. كەش بارىسىندا اباي مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ب. جۇنىسبەكوۆ ءوزىنىڭ جەكە ارحيۆىندە ساقتالعان ق. مۇحامەدحانوۆتىڭ بۇرىن جاريالانباعان حاتىمەن تانىستىرىپ، حاتتى اباي مۋزەيىنىڭ قورىنا تاپسىردى. قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ بۇل حاتى 1962-جىلعى 1- قاراشادا جازىلعان. ول اباي اۋدانىندا كوپ جىلدار ۇستازدىق ەتكەن جانە اۋداندىق مەكەمەلەرگە باسشىلىق جاساعان قايىم اعانىڭ ارىپتەس جولداسى بايان كۇزەمبايەۆقا جولدانعان ەكەن.
«قادىرلى ءىنىم، بايان!»، - دەپ باستالاتىن حاتتا قايىم اعا ءوز وتباسىنىڭ امان-ەسەندىگىن بىلدىرە كەلىپ، اباي اۋدانىنا بەلگىلى راحىم اقساقالدىڭ، مۇحاڭ، قويباعار، ءبىلال، ءباتتاش، نىسانبەك جانە تاعى باسقا ازاماتتارعا سالەمىن جەتكىزۋدى سۇرايدى. سولاردىڭ ءبىرى - ادەبيەتشى جانە وقىرمان قاۋىمعا تانىمال كورنەكتى جازۋشى كامەن ورازالين بولاتىن. قايىم مۇحامەدحانوۆ پەن كامەن ءورازاليننىڭ جولداستىق جانە شىعارماشىلىق بايلانىستارى ءومىر بويى ۇزىلمەگەنى بەلگىلى.
حاتتان بەلگىلى بولعانداي ق. مۇحامەدحانوۆتىڭ بۇل كەزدە ۇستازدىق قىزمەتپەن شۇعىلدانعان. عالىمنىڭ حاتىن وقي وتىرىپ، قايىم اعانىڭ 50-جىلداردىڭ باسىندا جازىقسىز جاپا شەككەنى جۇرەگىن ءالى دە سىزداتاتىنى بايقالادى. ق. مۇحامەدحانوۆ ءوز حاتىندا بىلاي دەيدى: «...ءوزىم سامولەتپەن كەلگەنىمە ءدان ريزامىن. ءبىراق، ايىپتاۋشى، اقتاۋشىسىمەن، قارۋلى ساق-ساقتاۋشىلارىمەن ەڭ جوعارعى جازاعا بۇيىرىلىپ كەلە جاتقان بەيسەشتىڭ بالاسى وتكەن-كەتكەندى ويعا سالىپ، كوز الدىما ەلەستەتىپ، ءبىراز تولعاندىردى. سوندا دا... مىنا سامولەتتىڭ ءىشى جۇماق سياقتى كورىندى. اعالىق كوڭىلمەن قايىم!» حات سەمەيدەن جازىلعان.
سونداي-اق كەش بارىسىندا ق. مۇحامەدحانوۆتىڭ شاكىرتتەرى ق. جىرعالى ۇلى، ش. جانايەۆا، اقىن ا. مانابايەۆتىڭ جۇبايى رىمحان اپاي ەستەلىكتەر ايتىپ، ارناۋ ولەڭدەرىن وقىدى. ج. شايجۇنىسوۆ اتىنداعى ەلەكتروندى كوللەدج ستۋدەنتتەرى ق. مۇحامەدحانوۆتىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى تۋرالى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، ارنايى عىلىمي جوبا دايىنداپ تۇساۋكەسەرىن جاسادى.
كەشتە قالامىزدىڭ ونەر ۇجىمدارى: اباي اتىنداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ ارتىستەرى، قالالىق مادەنيەت سارايىنىڭ انشىلەرى ن. يمانبايەۆ پەن ج. شاريپوۆ، مانەرلەپ وقۋ مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى ءوز ونەرلەرىمەن كەشتىڭ كوركىن اشا ءتۇستى.
Baq.kz