الماتىدا التىن جالاتىلعان كونە قۇران جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلدى
وندا جۇرتشىلىق نازارىنا قر ۇلتتىق كىتاپحاناسى قورىنان XII- XVIII ع. كونە قولجازبا قۇراندار، سۇلەيمەن باقىرعانيدىڭ «حيكمەتتەرى» (XVI ع. )، شىعىس اقىندارى نيزامي، ناۆوي، ساعدي، حافيز، ءجامي، فيزۋلي جانە تاعى باسقا دا اقىنداردىڭ يسلام ءدىنى بويىنشا پوەتيكالىق جانردا شاعاتاي، اراب جانە پارسى تىلدەرىندە جازعان قولجازبالارى ۇسىنىلدى. سولاردىڭ ىشىندە ءار جەرى التىنمەن ورنەكتەلگەن، فاتيحا سۇرەسى التىن جالاتىلعان كونە قۇران كىتابى كەلۋشىلەردىڭ ەرەكشە نازارىن اۋداردى.
«بۇل سوناۋ 18- عاسىردا تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەسىنە ارنالىپ جازىلعان قۇران كىتابىنىڭ تولىق نۇسقاسى. كىتاپتىڭ قاي جەردە جازىلعانى بەلگىسىز. وندا 114 سۇرە جازىلعان جانە ءار سۇرەنىڭ استىنا پارسى تىلىندەگى نۇسقاسى بار. مۇندا فاتيحا سۇرەسى تولىعىمەن التىن جالاتىلعان جانە كىتاپتىڭ ءار جەرى التىنمەن ورنەكتەلگەن»، - دەدى ق ر ۇلتتىق كىتاپحاناسى سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قورىنىڭ باسشىسى ايحان بەكبولاتوۆا.
سونىمەن قاتار ول كىتاپتىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناعا ءتۇسۋ تاريحىنا توقتالدى.
«بۇل كىتاپتىڭ تاريحى ەرەكشە. ول ءبىزدىڭ قورعا 1936 -جىلى تۇسكەن. قالاي دەيسىز عوي؟ سول جىلى الماتىداعى ك س ر و عىلىم اكادەمياسىنىڭ فيليالىنا تۇركىستانداعى قاراۋسىز قالعان قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەسىنىڭ، ونداعى كىتاپحانانىڭ ايانىشتى تاعدىرى، كىتاپتاردىڭ تىستەگەننىڭ اۋزىندا، ۇستاعاننىڭ قولىندا كەتىپ جاتقانى تۋرالى سۋىق حابار كەلىپ جەتەدى. بۇل ازداي، تاشكەنتتىكتەر كەلىپ، سول كىتاپتاردى ات-اربا، ەسەك-اربالارعا تيەپ الىپ كەتىپ جاتتى. سودان اكادەميا قىزمەتكەرلەرى ارنايى ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىپ، قالعان ازىن-اۋلاق كىتاپتى الماتىعا الىپ كەلەدى. ءبىراق زوبالاڭ زامان عوي، سول كىتاپتار ءبىر ايداي اكادەميانىڭ اۋلاسىندا جاتادى. كەيىن، سول جىلى ۇلتتىق كىتاپحانادا سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قورى قۇرىلعان سوڭ، بيبليوگراف عالىم نىعمەت ءسابيتوۆ پەن سول كەزدە كىتاپحانا قىزمەتكەرى بولعان، اتاقتى اعارتۋشى عالىم، ولكەتانۋشى قوڭىرقوجا قوجىقوۆتىڭ ۇلى قۇلاحمەت قوجىقوۆ ەكەۋى كىتاپتى كىتاپحاناعا وتكىزگەن. ال قالعان كىتاپتار عىلىم اكادەمياسىنىڭ قورىندا قالعان. بۇگىنگى كورمەگە قويىلعان كىتاپتار جارىققا وتە سيرەك شىعارىلدى. ولار ۇنەمى قاراڭعىلىقتا 18 گرادۋستىق تەمپەراتۋرادا جانە 55 گرادۋستىق ىلعالدىلىقتا ساقتالۋى ءتيىس»، - دەدى ا. بەكبولاتوۆا.
ايتا كەتەلىك، سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپتار مەن قولجازبالار قورى 30 مىڭنان استام قۇجاتتان تۇرادى. ونىڭ ىشىندە 1000 نان استامى قولجازبا قازاق كىتاپتارىنىڭ قازاق، ورىس جانە شىعىس تىلدەرىندەگى توپتاماسى.
اۆتور: جاپپاربەرگەن ايبوتا