ەۆرەي قالاي قاشادى؟ - كەسكىن

استانا. قازاقپارات - شىعىس قازاقستان وبلىسىندا بلوگ-تۋر ساپارىندا ءجۇرمىز.

شىرايلى شىعىستا ماقتاۋعا تۇرارلىق تالاي دۇنيە بار ەكەن.

ءبىز كوزىمىز كورگەندى ويعا ءتۇيىپ، كوڭىلىمىزگە جاققانىن قاعازعا ءتۇرتىپ جاتىرمىز.

كورگەن- بىلگەنىمىزدى رەت- رەتىمەن جەتكىزە جاتارمىز. الدىمەن وسكەمەن قالاسىنداعى بەردىبەك ساپاربايەۆ مىرزانىڭ كەزىندە كەرەمەت كوركەيىپ، بىرىگەي دەمالىس ورنىنا اينالعان قالالىق باق پەن ونداعى ەتنواۋىل تۋرالى ايتقىمىز كەلىپ وتىر.

سول جاعالاۋداعى حاليفا التاي مەشىتىنىڭ جانىندا ورنالاسقان مۇنداي دەمالىس باعى ەلىمىزدە ەشبىر قالادا جوق دەسە دە بولادى. بۇل باقتا ءبارى بار - ەكوباق، زووباق، ساۋلەت- ەتنوگرافيالىق كەشەندەر، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تۋرالى مۋزەي، دەندروباق ت. س. س.

ەڭ قىزىق ءبىر بودىگى تۇرعىن ءۇي جانە شارۋاشىلىق قۇرىلىستارى بار ەتنواۋىل كەشەنى:

- ⅩⅩ عاسىردىڭ 30 -جىلدارىنداعى وتىرىقشى قازاقتاردىڭ قونىستارى؛

- تاستان تۇرعىزىلعان قونىس (ۇلان اۋدانىنداعى كۇنگەي قونىسى)؛

- تاستان تۇرعىزىلعان قونىس (ءداندىباي قونىسى)؛

- كازاكتىڭ قونىسى؛

- ورىس ءۇيى

- ⅩⅩ عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنداعى پولياك قونىسى؛

-  ⅩⅩ عاسىردىڭ 50- جىلدارىنداعى تاتار قونىسى؛

- ⅩⅩ عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنداعى ۇيعىر قونىسى؛

- ⅩⅩ عاسىردىڭ ورتاسىنداعى ارميانداردىڭ ءداستۇرلى اۋلاسى؛

- ⅩⅩ عاسىردىڭ باسىنداعى كارىستەردىڭ ءداستۇرلى باسپاناسى؛

- ⅩⅩ عاسىردىڭ ورتاسىنداعى وزبەكتەردىڭ ءۇيى؛

- 1950 -جىلدارداعى نەمىس ءۇيى؛

- ⅩⅩ عاسىردىڭ باسىنداعى ەۆرەيلەردىڭ ءداستۇرلى قونىسى؛

- جانە تاعى باسقالارى.

ەۆرەيلەردەن باسقالارىنا ورتاق ءبىر ۇقساستىق - بارىندە دە قوناققا ارنالعان بولمە، جاتىنجاي قاراستىرىلعان. اسىرەسە، شىعىس حالىقتارىنىڭ باسپانالارىنىڭ ۇلكەن بولىگى - قوناق كۇتۋگە ارنالعان ەكەن. ال، ەۆرەيلەردە جاعداي مۇلدەم بولەك. ولاردىڭ ءۇيى بىلاي سالىنادى ەكەن: سىرتتان كىرىپ كەلگەندەگى ءبىرىنشى بولمە جۇمىس بولمەسى. كەلەسى ءۇي يەلەرىنىڭ جاتىن بولمەسى. سودان كەيىن عانا اس ۇيگە كىرەسىز.

ياعني، باسقالار سەكىلدى ۇيگە كەلگەن ادام بىردەن تورگە وزىپ، داستارحان باسىنا وتىرا سالمايدى. ەۆرەي ۇيىنەن بوتەن ادامعا ءنار تاتىرماي شىعارادى. اس ۇيدەن كەيىن بالالار بولمەسى. وعان قارسى جاقتا قويمالار مەن شارۋاشىلىق زاتتارىن قوياتىن بولمەلەر ورنالاسادى. ەڭ قىزىعى، بىرىنەن بىرىنە ءوتىپ وتىرىپ بالالار بولمەسىنە جەتكەندە سىرتقا شىعاتىن قوسىمشا ەسىكتى كورەسىز. ياعني، ەۆرەيلەر قاشان دا قاشىپ كەتۋگە دايىن وتىرعان.

ەتنواۋىلداعى قونىستار تۋرالى ۇزاق ايتۋعا بولادى. ءبىراق، ول قىزىق بولمايدى. سوندىقتان ونى كوزبەن كورۋ كەرەك. مۇنداي ەتنواۋىل ءار قالادا سالىنىپ قويسا، ۇرپاقتىڭ تانىمىن ارتتىرىپ، تالعامىن بيىكتەتەرى ءسوزسىز. كەزىندە وسكەمەنگە كەلگەندە ەلباسى دا كورىپ، بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ باستاماسىن قولداپ، وزگەلەر دە ءوز قالالارىندا وسىنداي ەتنواۋىلدار سالىپ قويسا نۇر ۇستىنە نۇر بولاتىنىن ايتقان ەدى.

مىڭ رەت ەستىگەنشە، ءبىر رەت كورگەن ارتىق دەيدى. وسكەمەنگە جولىڭىز ءتۇسىپ جاتسا، مىندەتتى تۇردە وسىندا كەلىڭىز.

اردابەك سولداتباي،

"شىن- اقپارات"