ەكى دۇركىن «قازاقستان بارىسى» اتانعان بەيبىت ىستىبايەۆ: حالقىما بەرگەن ۋادەمدى ورىندايمىن
ءدۇبىرلى دوداعا ۇلى دالانىڭ 33 ۇلانى قاتىسىپ، بوزكىلەمنىڭ شاڭىن قاقتى. كىل اپايتوس، اتان جىلىك، بۋرا سان بالۋانداردى قاپىدا قالدىرعان جەرلەسىمىز «تاراز ارلانى» بەيبىت ىستىبايەۆ ءباسى بيىك جارىستىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى اتانىپ، ەلباسىنىڭ قولىنان «التىن تايتۇياقتى» يەلەندى.
بۇدان بولەك، بەيبىت باتىر قانجىعاسىنا 150 مىڭ ا ق ش دوللارى مەن التىن بەلبەۋدى بايلادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «العىس حاتى» مەن ارنايى «قۇرمەت» توسبەلگىسىمەن دە ماراپاتتالدى. قازاق كۇرەسىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرىپ، نەسىبىن ۇلتتىق سپورتتان تاپقان، ماڭدايىندا جۇلدىزى جارقىراعان ءباھادۇر كۇنى كەشە تۋعان ولكەسى قاسيەتتى تاراز جەرىنە تابان تىرەدى.
- بەيبىت، الدىمەن جەڭىسىڭىز قۇتتى بولسىن! بيىل V رەت جالاۋى جەلبىرەگەن «قازاقستان بارىسى» تۋرنيرىنىڭ جاڭالىعى كوپ بولدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن اتالعان جوبادا توپ جارعان بالۋانداردىڭ ەشقايسىسى اتاقتارىن قورعاي الماي كەلگەن-ءدى. ءسىز وسى ءبىر ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرىپ: «مەن ءالى 3 رەت قازاقستان بارىسى» اتانامىن» دەپ حالىققا بەرگەن جىگىتتىك ۋادەڭىزدى ورىنداۋعا ءبىر تابان جاقىنداي ءتۇستىڭىز. جالپى، چەمپيوندىق اتاقتى قورعاۋ، ءوز مىقتىلىعىڭىزدى دالەلدەۋ قانشالىقتى قيىنعا سوقتى؟
- كوپ راقمەت! بۇل - ءبىزدىڭ ورتاق جەڭىسىمىز. ويتكەنى بايراقتى باسەكەدە باعىمنىڭ جانۋى - ەت جاقىندارىمنىڭ، وبلىس اكىمدىگى، دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسى باسشىلارىنىڭ قامقورلىعى مەن قولداۋى، جەكە باپكەرلەرىم ەلدوس دالاباي مەن ماقسات مازىبايەۆتىڭ دامىلسىز ەڭبەكتەرى، ءاربىر قارسىلاس بالۋانعا دۇرىس قويىلعان تاكتيكاسى دەپ بىلەمىن. مەن وسى جارىسقا فيزيكالىق، پسيحولوگيالىق تۇرعىدان ۇزاق ءارى ءجىتى دايىندالدىم. جىلدىڭ باسىندا دوسىم ءارى باپكەرىم ماقسات مازىبايەۆپەن بىرگە قازاقستان دزيۋدو قۇراماسىنىڭ مۇشەلەرىمەن جاپون ەلىنە تابان تىرەپ، دزيۋدو كۇرەسىنىڭ قىر-سىرىمەن ەتەنە تانىسىپ قايتتىم. بۇدان بولەك الاتاۋ باۋرايىندا گرەك-ريم كۇرەسىنەن ۇلتتىق قۇراما بالۋاندارىمەن جاتتىعىپ، شەبەرلىگىمدى شىڭداي ءتۇستىم.
ءوزىڭىز اتاپ وتكەندەي، 2012-جىلى «قازاقستان بارىسى» اتاعىن يەلەنگەندە، بارشا قازاق ەلىنە، جامبىلدىقتارعا بۇل جوبانىڭ ءالى 3 رەت چەمپيونى اتاناتىنىمدى ايتىپ، جىگىتتىك ءسوزىمدى دە بەرگەنمىن. «ەر جىگىتتىڭ ەكى سويلەگەنى - ولگەنى. ەمەننىڭ يىلگەنى - سىنعانى» دەگەن ماقالدى جادىمىزدا ساقتاپ جۇرەتىن قازاقتىڭ بالاسىمىز عوي. وسى ءبىر كوكەيىمدە جۇرگەن ماقساتىمدى، ەل الدىنداعى پارىزىمدى ورىنداۋعا بىرنەشە جىلدان بەرى وقتالىپ كەلدىم. الايدا، 2013-جىلى بابىم قانشا كەلىسىپ تۇرسا دا، بارماقتاي باق جەتىسپەدى. ال بىلتىر جارىس جولىنان ەرتە شىعۋىما جاراقاتىم كەدەرگى كەلتىردى. قالاي دەگەنمەن، سپورت دەگەن سيقىرلى دۇنيەدە جەڭىس پەن جەڭىلىس قاتار جۇرەدى.
ەڭ باستىسى، قانداي قيىندىق كورسەڭ دە، ساعىڭ سىنباي، تاباندى ەڭبەك ەتسەڭ، جەمىسىن جەيسىڭ. مىنە، بيىل اللانىڭ قالاۋىمەن ارمانىما، كوزدەگەن ماقساتىما جەتتىم. قاسيەتتى ورازا ايىندا وسىنداي مول نىعمەتكە كەنەلتكەن جاراتۋشى يەمىزگە سانسىز شۇكىر ەتتىم.
- ال كەلەسى جىلى وسى جەتىستىكتىڭ ءىزىن سۋىتپاي، جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلۋ ويدا بار شىعار؟..
- الدىن الا كەسىپ ايتۋ قيىن، ارينە. ءبارى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە. باسىمىز امان، باۋىرىمىز ءبۇتىن بولسا، ءبارى دە بولادى. قۇداي قالاسا، حالقىما بەرگەن ۋادەمدى ورىندايمىن.
- جالپى ۇلتتىق سپورتتىق مەرەكەگە اينالعان جوبانى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءوزى كەلىپ تاماشالاۋى، جارىستىڭ اجارىن اشا ءتۇستى. ونىڭ ۇستىنە، جەڭىمپاز رەتىندە ەلباسىنىڭ قولىنان تۋرنيردىڭ باستى نىشانى «التىن تايتۇياقتى» يەلەنىپ، ىستىق لەبىزىن ەستۋ، «العىس حاتى» مەن ارنايى توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالۋ دا ءبىر دە عانيبەت قوي...
- البەتتە، «قازاقستان بارىسى» جوباسىنىڭ 5 جىلدىق مەرەيتويىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ارنايى كەلىپ، بالۋانداردىڭ ونەرىن تاماشالاۋى ءاربىر سپورتشىنىڭ دەلەبەسىن قوزدىرىپ، قاناتتاندىرا تۇسكەنى ءسوزسىز. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ىرگەسىن بەكىتكەن تۇعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ قولىنان مۇنداي ۇلكەن سىي- سياپات يەلەنۋ، اقجارما تىلەگىن، اق باتاسىن الۋ كەز كەلگەن ادام ءۇشىن جوعارى مارتەبە، ۇلكەن باقىت. قازاق مەملەكەتىنىڭ ۇلتجاندى ءبىر ازاماتى رەتىندە ۇلت كوشباسىشىسىمەن ديدارلاسۋ، پاتشانىڭ قولىن الۋ مەنىڭ دە باستى ارماندارىمنىڭ ءبىرى ەدى.
قۇدايعا شۇكىر، اسىل ارمانىم ورىندالدى. بۇل باقىتتى ءساتتى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس (كۇلىپ). قازاق ەلىنىڭ قارىشتاپ دامۋى، ەلورداسى استانا قالاسىنىڭ گۇلدەي قۇلپىرۋى، بەيبىتشىلىك سالتانات قۇرعان قۇتتى شاڭىراعىمىزدا باقىتتى ءومىر ءسۇرۋىمىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ كورەگەن ساياساتكەرلىگىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن. جالپى، سپورتشىلار اتىنان استانا كۇنىمەن قاتار كەلگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتاپ، ۇزاق عۇمىر، زور دەنساۋلىق تىلەگىم كەلەدى...
- ۇلت جاناشىرى ارمان شورايەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «قازاقستان بارىسى» جوباسى قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلەدى. بۇل تۋرنيرگە قاتىسۋشىلاردىڭ قاتارى دا جىل ساناپ ارتىپ، بالۋاندار اراسىندا باسەكە دە قىزا تۇسكەن. كەشە بوزكىلەمدە ەشبىر قارسىلاسىڭىز وسال بولعان جوق. دەي تۇرعانىمەن، «قازاقستان بارىسى-2014» تۋرنيرىنىڭ چەمپيونى، ءوزىڭىزدىڭ سىرالعى قارسىلاسىڭىز مۇحيت تۇرسىنوۆتى ۇتقانىڭىزدا قاتتى قۋاندىڭىز. سوندا وسى جارىستاعى باستى قارسىلاسىڭىز مۇحيت بالۋان بولعانى ما؟
- شىنىندا، «قازاقستان بارىسىندا» باقتارىن سىناپ، بوزكىلەمنىڭ كوركىن قىزدىرىپ جۇرگەن بالۋاننىڭ ەشبىرى ءالسىز ەمەس. «كىشكەنتاي وسپەي مە، كوكەيىڭدى تەسپەي مە؟» دەمەكشى، جاس سپورتشىلاردىڭ دا قارقىندارى كوڭىل قۋانتتى. اسىرەسە، كورەرمەن كوزايىمى اتانعان قىزىلوردالىق نۇرىم سالىمگەرەيدىڭ ونەرى كوپشىلىكتى ءتانتى ەتكەنى انىق. ال بوزكىلەمدە مۇحيت تۇرسىنوۆپەن كەزدەسۋىم وزىمە دە كۇتپەگەن جاعداي بولدى. ءبىزدىڭ سىرالعى قارسىلاستار ەكەنىمىز ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس. سەبەبى، «قازاقستان بارىسىندا» ءبىر-ءبىرىمىزدى جارىس جولىنان شىعارىپ، بىردە ول، بىردە مەن جەڭىپ كەلەمىز. ماسەلەن، 2013-جىلى مۇحيتتى جەڭىپ قاپىدا قالدىرسام، بىلتىر ونىڭ باعى جانىپ، مەن سان سوعىپ قالدىم. ونىڭ ۇستىنە، وسىدان ءبىر اي بۇرىن كۇش اتاسى قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆ بابامىزدى ەسكە الۋعا ارنالعان حالىقارالىق تۋرنيردە مۇحيت تۇرسىنوۆقا ەسە جىبەرىپ العان ەدىم. ءبىر شەتىنەن سول كەتكەن ەسەمدى قايتارۋ ءۇشىن «قازاقستان بارىسىندا» جولىعۋدى ىشتەي تىلەدىم. بيىل دا جەرەبە بويىنشا جولىمىز قايتا ءتۇيىسىپ، جەڭىس ماعان بۇيىردى.
جالپى، فينالعا شىققان تۇڭعىش «قازاقستان بارىسى» اتانعان ۇلان رىسقۇلدىڭ تۋعان باۋىرى رۋسلان ءابدىرازاقوۆ - وتە مىقتى بالۋان. بىلتىر «قازاقستان بارىسى-2014» تۋرنيرىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتانسا، بيىل كۇمىسكە قول جەتكىزدى. بوزكىلەمدە قارسىلاس بولعانىمىزبەن، ومىردە وتباسىمىزبەن جاقىن ارالاساتىن دوستارمىز. ال استانالىق «جاۋجۇرەك» لاقاپ اتىمەن كوپشىلىككە بەلگىلى، «قازاقستان بارىسىنىڭ» قولا جۇلدەسىن قانجىعاسىنا بايلاعان عاني سەيدىلدايەۆ - ءوزىمنىڭ جەرلەس اعام. عاني جۋالى اۋدانىنىڭ تۋماسى، بىرنەشە جىل بۇرىن استانا قالاسىنا قونىس اۋدارىپ، باس قالانىڭ نامىسىن قورعاپ ءجۇر.
- قازاق حاندىعىنىڭ 550 -ىلدىعى 17-18- قىركۇيەكتە تاراز قالاسىندا كەڭ كولەمدە تويلاناتىنى ءمالىم. وسىعان وراي، داستۇرگە اينالعان «ەۋرازيا بارىسى» حالىقارالىق تۋرنيرىنىڭ جالاۋى كونە شاھاردا قايتا جەلبىرەمەك. قازاق كۇرەسىنىڭ جانكۇيەرلەرى ءسىزدى بۇل ءدۇبىرلى دودان كورە الا ما؟
- ق ر قازاق كۇرەسى فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ارمان تولەگەن ۇلى 19- قىركۇيەكتە «تاراز ارەنا» سپورت كەشەنىندە قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا وراي، III رەت «ەۋرازيا بارىسى» حالىقارالىق تۋرنيرىنىڭ وتەتىنىن جەتكىزدى. ءبىراق كەشەگى جارىستان از-ماز جاراقاتتاندىم. ەگەر دەنساۋلىعىم دۇرىس بولسا، ءوز جەرىمىزدە وتەتىن بايراقتى باسەكەدە اتوي سالسام دەگەن نيەتىم بار.
- ۇلتتىق كۇرەسىمىزدىڭ الەمدىك ارەناعا شىعۋىنا بار كۇش-جىگەرلەرىن سارپ ەتىپ جۇرگەن ارمان شورايەۆ باستاعان اتپال ازاماتتار «ەۋرازيا بارىسى»، «الەم بارىسى» سىندى مەگاجوبالاردى دۇنيەگە اكەلدى. بىلتىر قوس حالىقارالىق تۋرنيردە بالۋاندارىمىزدىڭ باعى جانباي، جەڭىس قوناقتاردىڭ ەنشىسىندە كەتتى. ارمان تولەگەن ۇلى جۋرناليستەرگە بەرگەن ءبىر سۇحباتىندا ەندى «الەم بارىسى» تۋرنيرى ەكى جىلدا ءبىر رەت وتكىزىلەتىن، وعان قازاق سپورتشىلارىنىڭ دۇنيەجۇزىن مويىنداتقان بالۋاندارمەن تەڭ دارەجەدە كۇرەسۋلەرى ءۇشىن شەبەرلىگىن ارتتىرۋ سەبەپ بولعانىن ايتىپتى. بۇعان نە دەيسىز؟
- شىنىندا، وتكەن جىلى ءبىزدىڭ ەسەمىز كەتتى. وزدەرىڭىز كورگەندەي، بۇل جارىسقا دزيۋدودان وليمپيادا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىنىڭ جۇلدەگەرلەرى قاتىستى. ارينە، بۇل ءبىزدى اقتامايدى. ءبىراق وتكەننەن ساباق الىپ، دايىندىعىمىزدى شيراتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ءناسىپ بولسا، ءالى دە ءتول كۇرەسىمىزدى تورگە وزدىرعان قوس سايىستا قازاق بالۋاندارى جەڭىستى قولدان بەرمەيدى دەپ سەنەمىن. قازاقتىڭ ءبىر اپايتوس بالۋانى رەتىندە «الەم بارىسى» اتانۋدى كوزدەيمىن...
- بەيبىت، «قازاقستان بارىسى» جوباسى تاريحىنا زەر سالساق، العاشقى التىن قىزىلورداعا جول تارتىپتى. شىعىس قازاقستاندىق بالۋاندار دا ءوز مىقتىلىقتارىن دالەلدەپ، ەكى رەت ءباسى جوعارى تۋرنيردىڭ جەڭىمپازى اتاندى. ال ءسىز ءبىر ءوزىڭىز جامبىل وبلىسىنىڭ قورجىنىنا 2 التىن، ءبىر كۇمىس جۇلدە سىيعا تارتىپسىز. بىلەكتى، جۇرەكتى بالۋانىنا حالىق تا ءدان ريزا...
- اۋەجايدا جولىمدى كۇتىپ، ىستىق ىقىلاس-نيەتتەرىن ءبىلدىرىپ جاتقان اعايىننىڭ قاراسى قالىڭ بولدى. مەن جەڭىسكە جەتىپ، اسىعىم الشىسىنان تۇسسە، وسى قاسيەتتى جەردىڭ كيەسى، جانكۇيەر بولعان جەرلەستەرىمنىڭ تىلەك-دۇعالارى قابىل بولعانى دەپ ويلايمىن. جىعىلعاندا سۇيەۋ بولعان، جەڭىس تۇعىرىنان تابىلعانىمدا، تابانىمدى جەرگە تيگىزبەي قۇرمەت-قوشەمەتىن ايامايتىن حالىققا باسىمدى يەمىن. بۇرناعى كۇنى وبلىس اكىمى كارىم كوكىرەكبايەۆتىڭ ارنايى قابىلداۋىندا بولىپ، جاقسى اڭگىمە-دۇكەن قۇردىق. اتا-انام وسى تارازدا تۇرادى. ال مەن وتباسىممەن استانا قالاسىنا قونىس اۋدارعانمىن. اللاعا شۇكىر، كوز قۋانىشىم ۇلىم ءوسىپ كەلە جاتىر. «باتامەن ەل كوگەرەر» دەمەكشى، ءاردايىم ءبىر-بىرىمىزگە تىلەكشى بولايىق...
- اڭگىمەڭىزگە كوپ راقمەت!
سۇحباتتاسقان ينديرا بايقونىس،
«سپورت» گازەتى