ابدۋللاھ يبن ءسالامنىڭ پاراساتى مەن ادىلەتى ونى شىنايى يمانعا جەتەلەدى. ايتپەسە، كىتاپ يەلەرى، ولاردىڭ ىشىندە اسىرەسە عۇلامالارى سوڭعى پايعامباردىڭ نىشاندارى مەن بەلگىلەرىن جاقسى بىلەتىن. ءتىپتى قۇراندا «ءوز بالالارىنداي جاقسى تانيتىن ەدى» - دەلىنگەن.
بىردە مۇمىندەردىڭ ءامىرى ومار يبن حاتتاب ابدۋللاھ يبن ءسالامعا: «ۋا، ابدۋللاھ، سەن شىنىمەن دە قۇران ايتقانداي ءوز بالاڭدى قالاي تانىساڭ، اللا ەلشىسى مۇحاممەدتىڭ (س. ا. ۋ.) شىنايى پايعامبار ەكەنىن دە سونداي دارەجەدە تانىي الدىڭ با؟» - دەپ ساۋال تاستايدى. سوندا ابدۋللاھ يبن ءسالام تاريحقا التىن ارىپپەن جازىلعان مىنا ءبىر جاۋابىن قالدىرعان ەدى: «ءيا. مەن ونى ءوز بالامداي تانىدىم. جوق. ءتىپتى ءوز بالامنان دا ارتىق تاني الدىم. سەبەبى بالامنىڭ شەشەسى مەنى الداعان بولۋى مۇمكىن. ال مۇحاممەدتىڭ (س. ا. ۋ.) بويىنداعى پايعامبارلىق نىشاندارداردا زارەدەي دە كۇمان جوق!».
ەۆرەي ۇلتىنان شىققان ابدۋللاھ يبن ءسالامدى نەگە ايتىپ وتىرمىن دەيسىزدەر عوي. مەنىمەن بىرگە ەۆروپاعا بارعان ەكى دوسىمنىڭ بىرەۋى دميتريدىڭ ۇلتى ەۆرەي. بۇگىندە اكەسى يزرايلدە تۇرادى. ال ديما يسلام ءدىنىن شىنايى قابىلداعان، بەس ۋاقىت نامازى تۇگەل تاقۋا جان. ءوز جۇمىسىنا ۇقىپتى، مىنەزى جىبەكتەي بيازى دميتريدى كورگەندە سول ءاز ساحابا ابدۋللاھ يبن ءسالام ەرىكسىز ويعا ورالادى. ال مۇسىلمان وتباسىندا دۇنيەگە كەلسە دە ءوز دىنىنەن بەزىپ جۇرگەن كەيبىر اعايىندار جايلى نە دەۋگە بولادى؟ جارايدى، تاقىرىپتان اۋىتقىپ بارام.
ەۆروپانىڭ رۋحاني ازعىنداپ، وتباسىلىق قۇندىلىقتاردىڭ قۇلدىراپ، تىعىرىققا تىرەلگەنىن ءبارىمىز بىلەمىز. ءبىر جىنىستىلاردىڭ رەسمي تۇردە ۇيلەنىپ جاتقاندىعى، ءتىپتى ولاردىڭ بالا اسىراۋ قۇقىعىنا يە بولعاندىعى ازعىنداۋدىڭ شەگىنە جەتۋى ەمەس پە؟
تۋىسقاندىق قاتىناستاردىڭ بارىنشا السىرەگەندىگى دە بەلگىلى. اتا-تەكتەرىنىڭ شاتاسىپ، ەركەكسىز-اق قولدان ۇرىقتاندىرۋ ارقىلى بالا تاۋىپ الىپ جاتقاندارى دا از ەمەس. جالپى ەۆروپا ۇرپاقسىز قالۋدىڭ از الدىندا تۇر. بالا مەن نەمەرە ورنىنا ءيت-مىسىق اسىراپ كەتكەنى دە ءمالىم. ءبىر عانا گەرمانيانىڭ وزىندە 43000000 ءيت-مىسىق اسىرايدى ەكەن.
ادامداردىڭ كوبى دەپرەسسياعا ءجيى ۇشىراعاندىقتان ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە مامانداردىڭ ءبىرى پسيحولوگتار كورىنەدى. بۇل جايلى ۇزىننان ۇزاق جازۋعا بولادى. ءبىراق وسىعان قاراماستان قوعامدا قۇقىق ۇستەمدىك ەتىپ وتىر. زاڭ جۇمىس ىستەيدى. دەموكراتيا سالتانات قۇرعان. ادامدار ۋادەلەرىنە بەرىك. ۋاقىتتارىن بوس نارسەلەرگە ىسىراپ ەتپەيدى. جۇمىستارىن تياناقتى، جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارادى. ۇنەمشىل، تاعىسىن تاعى. ەندەشە مەن ەۆروپانىڭ تەرىسكەي جاعىن ەمەس، كۇنگەي جاعىن از-كەم ايتايىن.
كۇن جۇما. ينتەرنەتتەن بۋداپەشتتەگى مەشىتتىڭ ادرەسىن تاۋىپ الدىم دا، تاكسيگە وتىرىپ تارتىپ كەتتىم. الدەن ۋاقىتتان كەيىن تاكسيست جىگىت «كەلدىك» دەدى. اينالاما قارايمىن كۇمبەزدى، مۇنارالى مەشىت كورىنبەيدى. سويتسەم عيماراتتىڭ ءبىر بۇرىشىن مەشىت دەپ اشىپ قويعان ەكەن. وعان دا شۇكىر دەدىم. ءبىراق بۇلاي بولماۋعا ءتيىس ەدى.
تاكسيستكە جول اقىسىن تولەمەك بولىپ دوللار ۇسىنىپ ەدىم، «جەرگىلىكتى اقشا «فورينت» بولماسا الا المايمىن» - دەپ باس تارتتى. ەندى نە ىستەمەك كەرەك؟ نامازدىڭ باستالۋىنا از عانا ۋاقىت بار. جۇگىرىپ بارىپ-كەلە قوياتىن جاقىن جەردە اقشا ايىرباستايتىن ورىن دا كورىنبەيدى. ساسىپ قالعان ماعان قاراپ: «قۇلشىلىعىڭىز قاشان بىتەدى»، - دەدى تاكسيست جىگىت. «ارى كەتسە جارتى ساعاتتا ءتامام»، - دەدىم. ول ەش رەنجىمەستەن: «وقىپ شىعىڭىز، كۇتەمىن» - دەدى. ال كەرەك بولسا. مەن مۇنى تاكسيستەن كۇتپەگەن ەدىم.
مەشىتتە وتىرمىن. نامازعا كەلگەندەردىڭ كوبى ارابتار ەكەن. ءبىرلى جارىم ۆەنگريالىق مۇسىلماندار دا وتىر. اراب يمام حۇتبا وقۋعا مىنبەرگە شىقتى. ۋاعىز ايتىپ جاتىر. بىردەن تاني كەتتىم. يمام ءسالافي باعىتىن ۇستانادى ەكەن. سول باياعى وزدەرىنىڭ «اللا ارشتىڭ ۇستىندە»، «وزىنە ءتان قولى بار» دەگەن سىڭايداعى جاتتاندى اقيدالارىن تىقپالاپ جاتىر.
«سالافي ي ۆ ەۆروپە سالافي» ەكەن. ءبىراق مەنىڭ بار ويىم سىرتتا كۇتىپ تۇرعان تاكسيستە. مەن وعان جارتى ساعاتتا شىعامىن دەپ ۋادە بەرىپ كەتتىم. ال مىنا يمامنىڭ قازىر بىتىرەتىن ءتۇرى جوق. كەشىگىپ شىقسام، مۇسىلماندار جايلى نە ويلايدى؟ بار ۋايىمىم وسى. ساپاردا جۇرگەندىكتەن جۇما نامازىن وقۋ جولاۋشىعا پارىز ەمەس. ال ۋادەدە تۇرۋ پارىز.
تاكسيسكە باردىم دا ايتتىم، قۇلشىلىعىمىزدىڭ ءبىراز سوزىلاتىن ءتۇرى بار، مەنى اقشا ايىرباستايتىن جەرگە اپار دەدىم. اقشانى ايىرباستاپ، تاكسيدىڭ اقىسىن تولەدىم. مەشىتكە قايتا اكەلىپ تاستادى. كەلسەم، يمام ۋاعىزىن اياقتاۋعا تاياپ قاپتى. اللاعا شۇكىر جۇما نامازىنا دا ۇلگەردىم-اۋ.
اۆستريانىڭ ۆەنا قالاسىندا بىرەر كۇن بولىپ، گەرمانيانىڭ ميۋنحەن قالاسىنا كەلدىك. شاعىن قالا. بۇل قالادا اناۋ ايتارلىقتاي تاريحي عيماراتتار جوق. ءبىراق ەسەسىنە الەمگە تانىمال "BМW" اۆتوكولىگى وسىندا شىعارىلادى. زاۆودىنىڭ جانىندا ارنايى مۇراجايى ورنالاسقان ەكەن، سونى ارالاپ ءجۇرمىز. وسىدان ءبىر عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن شىعارعان كولىكتەرىنە كوزىم ءتۇستى. تاماشا.
ول كەزدە مۇسىلماندار نە ىستەپ جۇرگەن، ءتىپتى قازىر نە ىستەپ جاتىر؟ قازاق دالاسىندا شيقىلداتىپ اربا جەگىپ جۇرگەندە ولار عىلىمدا قانداي دەڭگەيگە جەتكەن؟! موتوتسيكلدەرگە كوزىم ءتۇستى. كەڭەس وكىمەتى شىعارعان سوعىس كينولارىندا تالاي رەت كورگەن سول باياعى ءۇش اياقتى نەمىس موتوتسيكلى.
«مىنانداي تەحنيكالارعا يەلىك ەتكەن نەمىستەر نەگە جەڭىلىپ قالدى»، - دەيمىن ىشتەي. تاعدىر! اللا سولاي قالادى. وسىلاي بولعانى دا دۇرىس بولدى. بۇگىندە، اللاعا شۇكىر، تاۋەلسىز ەلمىز. ال كەرىسىنشە كەڭەس وكىمەتى ەمەس، نەمىستەر جەڭگەندە جاعدايىمىز قالاي بولار ەدى. ول جاعى اللاعا ءمالىم...
ەۆروپا ەلدەرىنە ورتاق ەرەكشەلىكتەر وتە كوپ. مەن نەشە كۇن جۇرسەم دە ماشينانىڭ بيپىلداتقان جاعىمسىز ءۇنىن ءبىر رەت ەستىگەن جوقپىن. ولاي ىستەۋ ەتيكاعا جات. اگرەسسيانىڭ، مادەنيەتسىزدىكتىڭ بەلگىسى. ال بىزدە ماشينانىڭ ورىنسىز بيپىلداتقان ۇنىنەن قۇلاق تۇنادى. بارلىق جەردە اياقارباعا ارنايى جولدار قاراستىرىلعان.
كوشەلەرىندەگى تازالىققا ءتانتى بولماۋ مۇمكىن ەمەس. ۆەنادا مىڭداعان ادام قاتىسقان مۇز ايدىن فەستيۆالىنىڭ ۇستىنەن تۇستىك. قۇجىناعان ادام. دالادا شاي ءىشىلىپ، جەڭىل-جەلپى تاماقتار دا جەلىنىپ جاتىر. جەرگە قارادىم ءبىر قوقىم جوق. دەمەك ولاردىڭ تازالىقتارى اكىمشىلىكتىڭ تياناقتى تازالاۋىنان ەمەس، ءار ادامنىڭ تازالىققا دەگەن كىرپيازدىعىنان.
جەكە تازالىعىن بىلمەيمىن، ءبىراق جالپىعا ورتاق جەرلەردە اركىم اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى. ەۆروپا ساپارىنان ەكى اپتا بۇرىن مەكە-ءماديناعا بارىپ، ۇمرا قۇلشىلىعىن جاساپ قايتقان ەدىم. ارافات ايماعىنداعى قاسيەتتى «راقىم» تاۋىن زيارات جاسادىق. ول جەردەگى شاشىلىپ جاتقان قوقىسقا قاراپ، جانىم قۇلازىدى. ءتىپتى قاسيەتتى تاۋدىڭ تاستارى كەلگەن مۇسىلمانداردىڭ شيمايلاپ جازىپ كەتكەن اتتارىنان كورىنبەيدى.
وسىلارعا قاراپ ءال-ءازھاردىڭ بۇرىنعى شەيحى مارقۇم مۇحاممەد ابدۋھتىڭ ەۆروپاعا بارىپ-قايتقاننان كەيىنگى اسەرى جايلى: «ەۆروپادا يسلامدى كوردىم، الايدا مۇسىلمانداردى كەزدەستىرە المادىم، ال بىزدە مۇسىلمانداردى كوردىم، ءبىراق يسلامدى تابا المادىم»، - دەگەن ءسوزىنىڭ قانداي ورىندى ەكەنىنە كوزىم جەتتى.
بالكىم رۋحانياتقا شولىركەگەن ەۆروپا ەلدەرى ءبىر كۇنى توپ-توبىمەن يسلامعا جۇگىرەر. بالكىم پايعامبارىمىزدىڭ (س. ا. ۋ. ) «قيامەتكە جاقىن قالعاندا كۇن باتىستان شىعادى» دەگەنىنىڭ دە ءبىر ماعىناسى وسى بولار.