ىمىرت ءۇيىرىلىپ ۇلگەرگەن كەشقۇرىم شاقتا دۇكەنگە بەتتەرىن بۇركەمەلەپ كىرگەن قوس بويجەتكەن ورتا جاستاعى ايەلدىڭ سول كۇنگى ساۋدادان تۇسكەن بار تابىسىن قولدى قىلعان. جۇبايىنىڭ تىسقا شىعىپ كەتكەن ءساتىن وڭتايلى پايدالانعان ولار گازدى باللوندى قۇرباندارىنا قارسى قارۋلارى ەتىپ، وقىستان تاپ كەلگەندەرگە كوز اشىپ، قارسىلىق كورسەتە الماعان ساتۋشىعا ەس جيۋعا ەش مۇرشا بەرمەگەن.
سۋىق ويلارىن ساناۋلى مينۋتتار ىشىندە جۇزەگە اسىرعان سۇعاناق قولدى قىزداردىڭ قىلىعى قايران قالدىردى. ارەكەتتەرى اشكەرەلەنگەن جاعدايدا شالىس كەتكەن ءبىر شالالىقتارى ءۇشىن تەمىر توردى تۇراق ەتكەن كادۋىلگى قىلمىسكەرلەردىڭ قاتارىنا قوسىلىپ كەتۋلەرى دە كادىك ەدى عوي. سونى ولار ويلادى ما ەكەن؟!
ارام جولمەن تاپقان بۇل «تابىستارىن» قاي كادەلەرىنە جاراتپاق بولدى، توسىن قىلىققا نەندەي جاعداي تۇرتپەك ەتتى ەكەن؟ وقيعانىڭ بەلگىسىزدەۋ بۇل تۇسى بىزگە بەيمالىم كۇيدە قالدى، دەسەك تە، ىمىرت تۇسسە بولدى، ۇرى-قارانىڭ ءبىرى مە دەپ قاۋىپتەنىپ، سۋىق ءجۇزدى ەر ادامداردان سەسكەنەتىن دۇكەنشىلەر مەن وزگە دە قالا تۇرعىندارى ءۇشىن بۇدان كەيىن نازىك جاندىلاردىڭ ءوزى كۇدىك تۋدىراتىن بولدى.
بويىنا جات قىلىقتى جۋىتپاي وسكەن قازاق قارا كوزدەرىنىڭ ءسال نارسەگە شاش جۇلىسا كەتىپ، جاعادان جارماسا جۇدىرىقتاسۋى كۇن وتە كوزگە ۇيرەنشىكتى قاراپايىم كورىنىسكە اينالىپ بارادى. توم-توم كىتاپقا اينالعان كەشەگى تاريح بەتتەرى كۋا ەتكەندەي، تابيعاتتىڭ ءوزى تارتۋ ەتكەن تالدىرماشتىعى، تازالىعى، تەكتىلىگىمەن تانىلعان، ءجونسىز جەكىپ، ەتەك كوتەرىپ كورمەگەن قازاق انالارىنان تۋىلعان قىزداردىڭ بۇگىندە ءبىر-بىرىنە قول كوتەرۋى بىلاي تۇرسىن، اياعىن اسپانداتا، «ابىلايلاپ» شابۋى ادەپسىز ادەت ەكەنى ايتپاسا دا، تۇسىنىكتى.
ءسوزىمىزدى دالەلمەن دايەكتى ەتەر بولساق، وسى سارىنداس بەينەجازبالار you.tube پاراقشاسىندا شۇبىرىپ ءجۇر. سونىڭ ءبىرى قالا مەكتەپتەرىنىڭ ءبىرىنىڭ شارباعىندا تۇسىرىلگەن بەينە سايت پاراقشاسىنا وسىدان ەكى جىل بۇرىن سالىنىپتى. شاماسى توبەلەستىڭ «توركىنى» ەرتەسىمەن-اق باستالعان سىڭايلى. مەكتەپتەگى وقۋشى قىزداردىڭ ءبىرى وزگەسىمەن ءوزارا سوزگە كەلىپ قالعاسىن، ساباق سوڭىندا جاعدايدى جۇدىرىقتىڭ كومەگىمەن شەشپەك بولعان. قۇددى ءبىر «ءازىل الەمىنىڭ» كەزەكتى قويىلىمىنا ادەيى جينالعانداي قوس قىزدى قورشاپ العان قۇرداستارىنىڭ ولاردى اجىراتۋعا الدەرى جەتپەگەن ءتارىزدى نەمەسە تاڭ-تاماشا بولىسىپ، تاڭىرقاي باقىلاپ تۇرعان شوۋدىڭ شىرقىن بۇزۋعا بەتتەمەسە كەرەك. ءبىر-ءبىرىن اياۋسىز سوققى استىنا العان قازاق قىزدارىنا بۇنداي جاۋىزدىق قايدان جولداس بولدى. باتىستىق مادەنيەتتى ميلارىنا ءسىڭىرىپ ءوسىپ كەلە جاتقان قىزدار مۇنداي قىرىن قىلىق تانىتسا، «ادام الاسىن ىشىنە ساقتاعان» وسىناۋ الماعايىپ زاماندا ەرتەڭ ەل باسىنا كۇن تۋسا، كەشەگى قىرىق ءبىردىڭ قۇرباندارى ءاليا مەن مانشۇكتىڭ، ۇلتشىلدىقتى ۇران ەتە ءجۇرىپ، قاپيادا كوز جۇمعان ءلاززات اسانوۆا، ءسابيرا مۇحامەدجانوۆا مەن كەنجەگۇل مولدانازاروۆالاردىڭ ەرلىگىن كىم قايتالايدى؟ ابزالى، ۇرپاقتى كىم تاربيەلەيدى، اۋزىندا انايىلىقتىڭ ايىبى، قولىندا جۋان جۇدىرىقتىڭ ءىزى قالعاندار انا بولىپ ەرتەڭ ۇل-قىزىنا نە اقىل ايتپاق؟
وزگەنى قارا، ءوزىمدى اق ەتىپ كورسەتۋگە قۇلىقتى ەمەسپىن. سەنسەڭىزدەر، جوعارىدا ءوزىم ايتقان بەينەنى جيىركەنە وتىرىپ، زورعا قارادىم. سەبەبى جاستارعا كۇيە جاعىلسا، تاياقتىڭ ءبىر ۇشى وزىمە كەپ تيەدى، جانىم اشيدى، جۇرەگىم اۋىرادى. جاستارعا اقىل - ازدىق، امبيتسيا - كوپتىك ەتەتىن شىعار. دەسەك تە، مۇنداي تەرىس قىلىقتاردىڭ تىزگىنىن تارتىڭقىراپ وتىراتىن ءبىر شىبىق بار بولسا، سونىڭ ءوزى - وتباسىنداعى ناق تاربيە ەمەس پە؟
شۇبىرتپا ويىمنىڭ شەگىنە جەتىپ، ءسوز سوڭىن راحات ءابدىراحمانوۆتىڭ مىنا ءبىر تاماشا تەڭەۋلەرىمەن تۇيىندەر بولسام:
قىزدارى ولار دالامنىڭ تاۋسىلماس جىلى ءبىر لەبى.
مانشۇك پەن ءاليالاردىڭ سۇيكىمدى سىڭىلىلەرى.
وزىندە ءبارى عاجاپتىڭ، كوزىندە كوركەم الەمى.
اقيقات جالعىز:
قازاقتىڭ قىزىنىڭ ءبارى ادەمى!
قازاق قىزىنىڭ تابيعاتىنا ابدەن ۇيلەسەتىن ادەمىلىك پەن يبالىقتان اجىراپ قالمايىق...
islam.kz