تاۋىپ الىنعان نارسەلەر دەگەنىمىز جالپى قۇندى نارسەلەر.
يەسى ونى لاقتىرىپ تاستاماعان، جوعالتقان بولادى. تاۋىپ الىنعان، ءبىراق يەسى بەلگىسىز بولعان مال- مۇلىكتى «لۋقاتا» دەپ اتايدى.
يەسىنە قايتارىپ بەرەتىنىنە سەنىمدى بولعان ادامنىڭ ونى قورعاۋى ءۇشىن الۋى سۇننەت.
سول جەردە قالۋى ءقاۋىپتى نەمەسە جوعالىپ كەتەتىن بولسا، الۋى پارىز بولادى. قاسىندا ەكى كۋاگەر بار بولسا: «ىزدەگەن ادام بولسا ماعان جىبەرىڭدەر!» دەيدى. كوپشىلىكتى ورتادا ادامداردان سۇراستىرىپ، انىقتاما بەرۋ ارقىلى يەسىن ىزدەيدى.
يەسى تابىلعانعا دەيىن نەمەسە تۇرۋمەن بۇزىلعانعا دەيىن ساقتاعان كەزدە بۇزىلىپ كەتەتىن بولسا قايتارىپ بەرىلمەيدى. يەسىنىڭ تابىلمايتىندىعىنا نەمەسە تاۋىپ العان زاتىنىڭ بۇزىلاتىندىعىنا كوزى جەتسە يەسى ىزدەلمەيدى.
تاپقان ادام باي بولسا، كەدەي ءبىر ادامعا ساداقا رەتىندە بەرەدى. نەمەسە كەدەي بولعان اكە-شەشەسىنە، بالاسىنا نەمەسە ايەلىنە ساداقا رەتىندە بەرەدى. ەگەر دە ولار العان نارسەلەرىن وزىنە سىيعا تارتاتىن بولسا، ءوزى دە قولدانا الادى. تابىلعان زاتتىڭ يەسى كەيىننەن شىقسا، بۇلاردى ءوزى تولەيدى نەمەسە العان كەدەيگە تولەتەدى.
تاسقىنمەن كەلگەن جەمىس، اعاش جانە بۇتاقتاردىڭ ۇكىمى بۇدان وزگەشە. وزەنمەن، سەلمەن اعىپ كەلگەن تاقتاي بولشەكتەرىن، تالداردى، بۇتاقتاردى، جەمىستەردى باي بولسا دا كەز كەلگەن ادامنىڭ الۋى، جيناۋى جايز بولادى.
ءبىراق ءبىز بۇل جەردە مىنا نارسەنى ەسكەرۋىمىز كەرەك، تاۋىپ العان اقشا باي ادامعا حارام بولادى دا، كەدەيگە حالال بولادى. ءدىنىمىزدىڭ ۇكىمى سولاي. «نە ءۇشىن مۇنداي ۇكىم قويىلعان» دەپ ايتىلمايدى. زەكەت - كەدەيدىڭ اقىسى.
باي ادام زەكەتىن باسقا ءبىر بايعا بەرەتىن بولسا، بەرگەن زەكەتى قابىل بولمايدى. بايدىڭ نەمەسە ءبىر كۇندىك ازىعى بار كەدەيدىڭ تىلەنۋى، قايىر سۇراۋى حارام بولادى. زەكەت - كەدەيدىڭ اقىسى بولعانى سياقتى، تاۋىپ الىنعان اقشانىڭ يەسى بەلگىسىز بولسا، ول دا كەدەيدىڭ اقىسى بولادى. ىشىندە حارام ارالاسقان حالال اقشانى سىيلىق رەتىندە كەز كەلگەن ادامعا بەرۋ جايز. بارلىعى حارام بولعان اقشانى ەشكىمنىڭ الۋى جايز ەمەس. ءبىر ادام حارام اقشانى كەدەيگە بەرەتىن بولسا، كەدەي دە بۇل اقشانىڭ حارام ەكەندىگىنەن بەيحابار بولسا، كۇناسى كەدەيگە جازىلمايدى.
دالاعا نەمەسە قوقىسقا تاستالعان از نەمەسە كوپ قۇندى بولعان ءبىر مۇلىك تاۋىپ الىنعان مۇلىك ۇكىمىندە بولمايدى. ونى كەز كەلگەن ادام قولدانا الادى. ويتكەنى، ول دالاعا تاستالعان مۇلىك. سوندىقتان دالاعا تاستالعان مۇلىكتى كەدەي بولسىن، باي بولسىن كەز كەلگەن ادام الىپ، قولدانا الادى. ال تاۋىپ العان مۇلىكتى كەدەيگە بەرۋ كەرەك.
ەگەر ماگازيندە ساتىپ الۋشى ءبىر زاتىن ۇمىتىپ كەتسە، ول بۇزىلاتىن، اشيتىن زات بولسا، ءوزىڭىز دە زەكەت بەرەتىندەي باي بولماساڭىز، ولاردى پايدالانۋعا بولادى.
ءبىراق يەسى تابىلعاندا سول نارسەنىڭ قۇنىن تولەۋ كەرەك نەمەسە ۇقساسىن الىپ بەرۋ كەرەك بولادى. ال ەگەر دە بۇزىلاتىن نارسەلەر بولماسا، ساتىپ الۋشىلارىڭىز دا سول كۆارتالدىڭ ادامدارى بولسا، ءبىر حابارلاندىرۋ جازىپ دۇكەنىڭىزگە ءىلىپ قوياسىز. دۇكەنىڭىز جول بويىندا ورنالاسقان بولسا جانە كليەنتتەرى كۇندەلىكتى كىسىلەر بولماسا، وندا قالدىرىپ كەتكەن زاتتاردى قالالىق «ولجا بيۋروسى» نا وتكىزىپ جىبەرەسىز.
ahlisunnet.kz