جاڭا ەرەجە جاقسى بولماي تۇر
الدىمەن، كولىگى دە، جۇرگىزۋشىسى دە وتە كوپ الىپ الماتىنىڭ بايتۇرسىنوۆ جانە قۇرمانعازى كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى بالالارعا ارنالعان اۆتوكولىك ورىندىعىن ساتاتىن دۇكەنگە توقتادىق. ادام ىعى-جىعى، بىرەۋلەرى بالالارىن اۆتوكرەسلوعا وتىرعىزىپ كورىپ جاتسا، ەندى ءبىرى كوڭىلىنەن شىققان شاعىن اۆتوورىندىقتاردىڭ باعاسىن سۇراپ بايەك. ال ەندى بىرەۋلەر اۆتوورىندىقتاردىڭ ايىرماسى قانداي ەكەنىن سۇراپ باس قاتىرۋدا. ءباز بىرەۋلەر ەشنارسەنى ەلەڭ قىلماستان قالاعان اۆتوكرەسلوسىن «وڭگەرىپ» كەتىپ جاتىر. وسىنداي قاربالاستى ءجىتى «باعىپ» تۇرعان ءبىز ورتا بويلى، جاسى شامامەن جيىرما بەس - وتىزدارداعى بيداي ءوڭدى كەلىنشەكتى اڭگىمەگە تارتتىق.
الدىمەن، ءبىز: - قانشا بالاڭىز بار جانە جاس شامالارى نەشەدە؟ - دەپ سۇرادىق. كۇلىمدەگەن اڭگىمەشىل كەلىنشەك سالعان جەردەن: - مەنىڭ ەكى بالام بار. بىلتىر «لەكسۋس-350» ماركالى كولىكتى ءبىر تانىسىم سىيعا تارتقان ەدى. قاڭتاردىڭ جەتىسىنەن باستاپ بالالاردى اۆتوكرەسلومەن كولىككە وتىرعىزۋ كەرەك دەگەنى قيىنداۋ بولىپ تۇر. سەبەبى، تانىسىما قولقا سالسام، ۇيات-اۋ دەيمىن. ونسىز دا بۇكىل «شىعىنىم» سول كىسىنىڭ موينىندا، - دەپ سىرىن ايتام دەپ، شىنىن ايتىپ سالدى.
«سوندا سىزگە قاي اۆتوورىندىق ۇناپ تۇر؟» دەپ سۇراپ ۇلگەرگەنىمىزشە بولعان جوق، كەلىنشەكتىڭ ۇيالى تەلەفونى شىرىلداپ قويا بەردى. ءبارى انىق ەستىلىپ تۇر. ار جاقتان شىققان ەركەك داۋىسى «قالاعانىڭدى ال، ەش قينالما. وزىڭە ۇناسا بولدى، و، كەي!» دەگەنى سول ەكەن الگى كەلىنشەك دەرەۋ ءبىرى قىزىل، ءبىرى كوك ءتۇستى ەكى اۆتوورىندىقتى الاتىنىن ساتۋشىعا ايتتى. ءسويتىپ، ءتۇسى قىزىل بىلعارى ءاميانىنان 180 مىڭ تەڭگەنى اپساتتە ساتۋشىعا ساناپ بەرىپ، كەتە باردى...
ال ءبىر جىگىت اعاسى قاز-قاتار قويىلعان اۆتوكرەسلولارعا قىزىعا قاراپ ۇزاق ءجۇردى. ءسويتىپ، تانىسا كەلسەك، ەرمەك ەسىمدى الگى جىگىت الماتىنىڭ ىرگەسىندەگى «دارحان» ىقشام اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ەكەن. ايتۋىنشا، ءۇش بالاسى بار. ۇلكەنى نەبارى جەتى جاستا. «قينالىپ تۇرمىن، باعاسى ۋداي... ەڭ ارزانى 31 مىڭ 500 تەڭگە ەكەن. قالتام كوتەرمەيدى. امال جوق، اۆتوباراحولكادان قىتايدىڭ ارزان نەمەسە بۇرىن قولدانعان ەسكى كرەسلوسىن ىزدەۋىم كەرەك. كەشىرىڭىز، - دەپ سىرتقا بەتتەدى.
رەتى كەلگەن ساتتە دۇكەن ساتۋشىسىنان ەڭ ارزان اۆتوورىندىقتىڭ تومەنگى باعاسى قانشا، كەرىسىنشە، قىمباتى قانشا تۇراتىنىن سۇرادىم. ءوزىن «پاۆەل» دەپ قىنجىلا تانىستىرعان ساتۋشىنىڭ ايتۋىنشا، بۇدان ءبىر-ەر كۇن بۇرىن ارقالىعى جوق اۆتوكرەسلولار 7 مىڭ تەڭگەدەن 11 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا ساتىلىپتى. بالالارعا ارنالعان مۇنداي اۆتوكولىك ورىندىقتارى ءاپ-ساتتە ساتىلىپ كەتىپتى. ال قازىر ساۋداعا شىعارىلعاندارىنىڭ باعاسى 28، 30، 35 مىڭ تەڭگە، سونداي-اق، جاسالۋى مەن فيرماسىنا بايلانىستى 90 مىڭنان 120 مىڭعا دەيىنگى اۆتوكرەسلولار دا بار ەكەن.
ءبىز دۇكەننەن شىعا بەرەردە ورتا جاستاعى ءبىر ادام كەلىپ، دۇكەنگە ەنتەلەي كىردى. مۇنداعى باعانى كورىپ، ول جاعاسىن ۇستادى. «كۇنى كەشە ءدال وسى اۆتوكرەسلولار ەشكىمگە قاجەت ەمەس ەدى. قاس قىلعانداي، بۇگىن قاراڭىزشى، قۇنى شارىقتاپ كەتكەنىن...» - دەپ وزىنە ءوزى اشىنا سويلەپ، ءاپ-ساتتە دۇكەننەن شىعىپ كەتتى. ساتۋشى پاۆەلدىڭ ايتۋىنشا، ارزان كولىك كرەسلوسىن قالاداعى اۆتوپارك ماماندارى ارنايى تاپسىرىسپەن كوپتەپ ساتىپ الىپتى. «بىزگە كرەسلونى كوپ كولەمدە ساتىپ الاتىن ادامدار ءتيىمدى. ولار ايتقان باعاڭىزعا كەلىسەدى دە، بىردەن بىرنەشەۋىن الادى. قازىردىڭ وزىندە ءبىز كەيبىر كليەنتىمىزدىڭ تاپسىرىسى بويىنشا ارنايى اۆتوكولاسكالارعا تاپسىرىس بەرىپ تە قويدىق.
بۇيىرتسا، ولار زاۋىتتان الداعى ايدىڭ باس كەزىندە كەلەدى. كوپ كولەمدەگى تاپسىرىستى قابىلداۋ ءبىزدىڭ كومپانيا ءۇشىن وتە ءتيىمدى. جاڭا ەرەجەگە راحمەت، ساۋدامىز ءجۇرىپ، ايلىققا قوسىلاتىن پايىزىمىز دا ەداۋىر وسەتىن بولدى» - دەپ ىشكى سىرىن دا جاسىرمادى.
جول بويى ءبىز بايقاعان، كوزىمىز كورگەن شىنايى شىندىقتىڭ ءبىرى سول، جۇرگىزۋشىلەر جول بويىندا تۇرعان بالالى جولاۋشىلاردان اينالىپ ءوتىپ جاتىر. بۇل - ورىندى قۇبىلىس بولار. ويتكەنى، جولدا ماي قىزمەتكەرى، ول - زاڭدى تالاپ ەتەدى. تالاپتى ورىنداماساڭ، ايىپپۇلى بار. ءبىز تاعى ءبىر جولىققان ادام الماتىنىڭ كوشەسىن كولىگىمەن كۇن سايىن سان مارتە اينالىپ، جۇرگىنشىلەر تاسىمالداپ كۇن كورىپ جۇرگەن ەرىكباي ەسىمدى جىگىت بولدى.
- مەنىڭ جەكە كولىگىممەن «تاكسي» بولىپ جۇرگەنىمە بىرنەشە جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. وتباسىمدى كۇندىز-ءتۇنى ادام تاسىمالداپ، اسىراپ كەلەمىن. ال مىنا، جاڭا ەرەجە قيىن بوپ تۇر. بالاسى بار جولاۋشىنى الايىن دەسەم، اۆتوكرەسلو قاجەت. الۋعا اقشام جوق. سوندا، ەندى قايتىپ كۇن كورەم؟ ۇكىمەت وسىنى نەگە ويلامايدى؟ - دەپ كىنجىلدى ەرىكباي.
مولداحمەت ۇلى جومارت
«ايقىن»