قايرات رىسقۇلبەكوۆتىڭ اقتىق ءسوزى
«... ءيا، مەن سىزدەردەن ەش جاسىرمايمىن، مەن 18 - جەلتوقسان 1986 - جىلى الاڭعا باردىم، كوپشىلىكپەن بىرگە. بارعاندا دا قونايەۆتىڭ كۇيىن كۇيتتەپ بارعان جوقپىن. تەك قانا، ول جەرگە بارعان سەبەبىم، بار ماقساتىم، بىرىنشىدەن، ول جەردە نە بولىپ، نە ىستەپ، نە قويىپ جاتقانىن ءوز كوزىممەن كورۋ بولدى. ەكىنشىدەن، الاڭدا قازاقتىڭ ۋىزداي جاس قىزدارىن ۇرىپ- سوعىپ، ءولتىرىپ جاتىر دەگەندى ەلدەن ەستىگەن سوڭ، ءوز باسىم قولىمدى جايىپ «كۇل بولماساڭ، ءبۇل بول» دەپ وتىرۋعا ەركەكتىك ار- نامىسىم ەش جەتپەدى. ەر قاتارىندا ەر قارا بوپ، سانى بار، ساپاسى جوق بوپ، ەربەڭدەپ جۇرگەن نامىسسىز ەركەك مەن ەمەسپىن، قۇدايعا شۇكىرشىلىك، مەنىڭ دە كوركەيگەن كەۋدەمدە ناعىز ەرگە لايىق نامىس بارشىلىق.
ونىڭ ۇستىنە «قىزدىڭ جولى جىڭىشكە» دەگەن. مەنىڭ تۇسىنىگىمشە، ايەل ادامعا ەر ادامدار تۇرماق، اڭ ەكەش اڭداردىڭ، حايۋانداردىڭ ەركەگى دە ۇرعاشىسىنا ءمۇيىز، يا بولماسا تۇياعىن كوتەرمەيدى. ال، بىز ءبارىمىز دە اڭ ەمەس، ادامزاتتىڭ ۇلى - ادامبىز، سوندىقتان، ەر ادام ايەل زاتىنا قول كوتەرىپ، قول جۇمساۋعا تيىس ەمەس، اۋەلى ەش پراۆوسى جوق. مىنە، قىسقاشا ايتقاندا، وسىنداي تۇسىنىكپەن، ايەل زاتىنا ەر بولىپ ءوز قولۇشىمدى بەرىپ، كومەكتەسۋگە، ولاردى اراشالاپ- قورعاۋ ءۇشىن بارعانىم راس. سول جەردە قولىمنان كەلگەنشە ءبىر كومەگىمدى بەرگەنىم دە راس. ول ءۇشىن ءالى كۇنگە دەيىن ەش وكىنبەيمىن، كەرىسىنشە، ۇلكەن ماقتانىش تۇتامىن. بىراق تا، بىر قۇداي ءوزى كۋا، ادام بالاسىن ەش ولتىرگەنىم جوق. مۇنداي ايۋاندىق جاساۋدىڭ ءوزى, سورماڭداي مەنىڭ قولىمنان كەلمەيدى. ەش ۋاقىتتا، ەشقاشان دا...
ال، ايەل زاتىنا ايۋاندىقپەن قول كوتەرىپ، شاشىنان تارتىپ، كوكپارشا سۇيرەگەنى ءۇشىن ءبىر ميليتسيانى ۇرىپ- سوققانىم وتە راس. ول ادام كۇنى بۇگىنگە دەيىن امان- ەسەن زىر جۇگىرىپ ءجۇر. ءوز قولىممەن جاساعان بار تەرىس قىلىق، بار قىلمىسىم وسى عانا» .
نازارلارىڭىزعا قايرات رىسقۇلبەكوۆتىڭ «اقتىق ءسوز» اتتى ولەڭىن ۇسىنامىز:
اقتىق ءسوز
ەلبەڭ- ەلبەڭ جۇگىرگەن،
ەبەلەك وتقا سەمىرگەن
ارعىماق مىنگەن جاراتىپ،
«اق ساۋىت كيگەن تەمىردەن،
الاتاۋداي بابالار،
ارۋاعىڭمەن جەبەي كور!»
ۇلى لەنين بابامىز
قاتارعا تەڭ دەپ تارتقان سوڭ،
كومپارتيا باسقارىپ،
دوستىق وتىن جاققان سوڭ،
اعا دەدىك ورىستى،
ادىلدىگى جاققان سوڭ.
ال ەندى قازىر نەتكەن كۇن،
ورىستان ىنساپ كەتكەن كۇن.
تىزەسى قاتتى باتقان سوڭ،
شىداماستان اقىرى،
قارعىس اتقان الاڭدا
قارعىس اتقىر جەتكەن كۇن.
قايمانا قازاق قامى ءۇشىن
قارۋسىز شىقتىق الاڭعا.
الىستان اسكەر الدىرىپ،
قىرىپ سالدى- اۋ تاباندا.
سويلەسەم داۋسىم جەتپەيتىن
كەز بولدىق مىناۋ زامانعا.
شوۆينيزم ەدى عوي
باستى سەبەپ جانجالعا.
ەكى ءجۇزىڭ قىرىلىپ،
ەكى ءجۇزىڭ ۇرىلىپ،
ەكى ءجۇزىڭ سوتتالىپ،
جوقتاۋسىز كەتىپ باراسىڭ!
قاتارىم جۋساپ قالعاندا،
قىرشىنىمنان قيىلىپ،
سولارمەن بىرگە ولسەمشى- اي!
ارتتا قالعان اتا- انام،
ارۋلاپ قولدان كومسەڭشى- اي!
تۇتقىنعا ءتۇستىم جاۋتاڭداي،
جولاماي ەشكىم قاسىما.
بارا قالساڭ، سالەم ايت،
سىرتتاعى قۇربى- دوسىما.
«اقتىق ءسوزىڭ نە؟ » دەگەن
بۇگىن قويدى سوت سۇراق.
ايتايىن ونى حالقىما:
جوق پيعىل مەندە جاسىماق.
قورلاي دا بەرىپ قايتادان،
تيتىققا ورىس جەتپەسىن.
تۋعان جەردىڭ نامىسى،
بوتەن قولدا كەتپەسىن.
سالت- سانادان ايىرىلىپ،
اراقتان ۇرپاق ازباسىن.
ەل كوركەيتەر ازامات
قىزعانىشتان توزباسىن.
اباي تۋعان جەرىندە
بومباسىن اتوم جارماسىن.
قۇلىپتاستى قيراتىپ،
ولىگىڭدى قازباسىن.
ءوز ۇلتىڭنىڭ باسشىسىن
ورنىنان سۇيرەپ الماسىن.
ءۇمىت ەتكەن ماسكەۋدەن
قاراداي كوڭىلىڭ قالماسىن.
لەنين سالعان سارا جول.
قولداۋشىسىز بولماسىن.
بارلىق ۇلتپەن تەڭ بولىپ،
ەشكىمنەن كوڭىلىڭ قالماسىن.
ەندىگى جەردە باسىڭنان
بىرلىك پەن باق تايماسىن.
وسى ايتىلعان اقتىق ءسوز
تۋىڭ بولسىن ءاردايىم.
موينىما الىپ جالانى،
مەن بولايىن قۇربانىڭ.
باس- اياعى سول بولسىن
باسىڭا تۇسكەن قاتەردىڭ.
اقتىق ءسوزدى ەندى مەن
سوتقا دا ءبىر ايتايىن:
كۇنادان تازا باسىم بار،
جيىرما بىردە جاسىم بار،
قاسقالداقتاي قانىم بار،
بوزتورعايداي جانىم بار،
الام دەسەڭ، الىڭدار!
قايرات دەگەن اتىم بار،
قازاق دەگەن زاتىم بار.
«ەركەك توقتى - قۇرباندىق» ،
اتام دەسەڭ، اتىڭدار!
مەن نە ەتەرمىن، نە ەتەرمىن،
مەن كەلمەسكە كەتەرمىن.
كورمەگەن، قوش بول، تاڭدارىم،
كورە الماي مەن وتەرمىن.
قوش، امان بول، ارتىمدا
اعايىن، تۋعان ازامات!
ارتىمدا قالعان اتا- انام،
ەل- جۇرتىم، ساعان امانات!
massaget.kz